Uzasadnienie
Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków we Wrocławiu pismem z dnia 31 maja 2010 r., wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Dolnośląskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków we Wrocławiu, a Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Kamiennej Górze w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku i wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych zagrożeń w budynku będącym zabytkiem, niewpisanym do rejestru zabytków.
Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 26 marca 2010 r. S. S. poinformował Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kamiennej Górze o złym stanie technicznym budynku przy ul. [...] w C. Państwowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r., wydanym na podstawie art. 65 § 1 K.p.a., uznał się niewłaściwym w sprawie i przekazał do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu Delegatura w Jeleniej Górze pismo S. S. z dnia [...] marca 2010 r. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że budynek położony przy ul. [...] w C. stanowi jedną konstrukcyjnie całość z budynkiem położonym przy ul. [...] w C. i jest zlokalizowany na tej samej działce ew. nr [...]. Natomiast budynek przy ul. [...] podlega ścisłej ochronie konserwatorskiej o czym świadczy wpis do rejestru zabytków z dnia [...] października 1965 r. nr [...].
Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków we Wrocławiu pismem z dnia 20 kwietnia 2010 r. poinformował Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kamiennej Górze, iż to on jest właściwy do załatwienia przedmiotowej sprawy w związku z przekazaniem jej do Delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Jeleniej Górze, co wynika z art. 83 Prawa budowlanego.
Pismem z dnia 10 maja 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kamiennej Górze poinformował Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu Delegatura w Jeleniej Górze, iż postanowienie z dnia [...] kwietnia 2010 r. stało się ostateczne w dniu [...] kwietnia 2010 r.
Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków we Wrocławiu pismem z dnia 31 maja 2010 r., wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim, a Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Kamiennej Górze w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku i wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych zagrożeń w budynku będącym zabytkiem niewpisanym do rejestru zabytków.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że budynki przy ul. [...] i ul. [...] w C. sąsiadują ze sobą, przy czym budynek przy ul. [...] został wpisany do rejestru zabytków na podstawie decyzji z [...] października 1965 r. nr [...]. Natomiast budynek przy ul. [...] nie został wpisany do rejestrów zabytków. Wskazane budynki przylegają do siebie, ale nie są powiązane ze sobą konstrukcyjnie ponieważ, mają różny wystrój elewacji, okna obu budynków nie są umieszczone na jednym poziomie co świadczy, że przesunięte są względem siebie poszczególne kondygnacje. Do budynku przy ul. [...] prowadzi portal od strony ul. [...], natomiast do budynku przy ul. [...] prowadzi portal od ul. [...].
Podniesiono, iż jest to spór miedzy wnioskodawcą, a Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Kamiennej Górze na tle interpretacji przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.) i ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.). Objęcie danego obiektu budowlanego rejestrem zabytków nie powoduje jego wyłączenia spod działania przepisów Prawa budowlanego, dlatego też prowadzenie robót budowlanych w odniesieniu do obiektów zabytkowych wymaga współdziałania organów nadzoru budowlanego ze służbami konserwatorskimi.
Zdaniem wnioskodawcy art. 49 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami uprawnia wojewódzkiego konserwatora zabytków do samodzielnego nakazania wymienionych w nim podmiotom przeprowadzenia prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków, jeżeli ich wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku. Kompetencje wojewódzkiego konserwatora zabytków dotyczą wyłącznie zabytków wpisanych od rejestru zabytków, natomiast w przedmiotowej sprawie budynek przy ul. [...] nie został wpisany do rejestru zabytków, choć posiada cechy zabytkowe.
O tym czy dany obiekt jest zabytkiem, czy też nie decyduje posiadanie przez ten obiekt zespołu cech określonych w art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków. Wpis do rejestrów zabytków ma jedynie charakter deklaratoryjny i jest to jedna z form ochrony zabytków. Dlatego też zabytki można podzielić na wpisane do rejestru zabytków i niewpisane do tego rejestru. Podział ten ma znaczenie ze względu na kompetencje organów administracji publicznej, tj. w stosunku do zabytków wpisanych do rejestru zabytków i niewpisane do tego rejestru. Podział ten ma znaczenie ze względu na kompetencje organów administracji publicznej, tj. w stosunku do zabytków wpisanych do rejestru wojewódzki konserwator zabytków ma dalej idące kompetencje, niż w stosunku do zabytków nie wpisanych do tego rejestru. W przedmiotowej sprawie budynek przy ul. [...] w C. nie został wpisany do rejestrów zabytków, dlatego też Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków we Wrocławiu nie jest uprawniony do wydania zleceń konserwatorskich lub nakazu wykonania odpowiednich prac.
Jednocześnie podkreślono, że z art. 66 Prawa budowlanego wynika, iż ma on zastosowanie do wszystkich obiektów budowlanych, co do których zostaną stwierdzone przesłanki określone w przedmiotowym przepisie, a więc i do obiektów zabytkowych. W ocenie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu właściwym do rozpoznania pisma S. S. z dnia [...] marca 2010 r. jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kamiennej Górze.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość oraz spory kompetencyjne w przypadkach określonych w art. 4 P.p.s.a. oraz w art. 22 § 1 i 2 K.p.a.
Należy zgodzić się z poglądem, że koniecznym warunkiem do wystąpienia o rozstrzygnięcie sporu o właściwość lub o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego jest wydanie przez jeden z organów będących w sporze postanowienia (ostatecznego) na podstawie art. 65 § 1 K.p.a. (postanowienie NSA z 12 sierpnia 2005 r. II OW 34/2005, ONSAiWSA 2006, nr 2, poz. 40, postanowienie NSA z 22 grudnia 2008 r., I OW 98/08, ONSAiWSA 2009, nr 6, poz. 105).
Z samego jednak faktu, że jeden z organów administracji przekazał sprawę postanowieniem, wydanym na podstawie art. 65 § 1 K.p.a., innemu organowi nie wynika jeszcze, że właściwym do rozstrzygnięcia sporu jest Naczelny Sąd Administracyjny, jak można by wnosić z uzasadnienia wniosku złożonego w tej sprawie.
Organ administracji publicznej, któremu przekazano podanie (sprawę) postanowieniem wydanym na podstawie art. 65 § 1 K.p.a., jeżeli postanowienie to stało się ostateczne, powinien w oparciu o przepisy art. 22 § 1 K.p.a. oraz art. 4 P.p.s.a. ustalić, który z organów administracji publicznej albo Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozstrzygnięcia sporu w danej sprawie, czego najwyraźniej nie uczyniono w niniejszej sprawie.
Tymczasem zgodnie z art. 89 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.), wojewoda jest organem ochrony zabytków, w imieniu którego zadania i kompetencje, w tym zakresie, wykonuje wojewódzki konserwator zabytków. Wojewódzkiego konserwatora zabytków powołuje i odwołuje na wniosek Generalnego Konserwatora Zabytków lub za jego zgodą, wojewoda (art. 91 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków).
Stosownie do art. 92 ust. 1 ww. ustawy wojewódzki konserwator zabytków wchodzi w skład zespolonej administracji wojewódzkiej.
Zgodnie z art. 83 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm., powołanej dalej jako Prawo budowlane), powiatowy inspektor nadzoru budowlanego jest organem pierwszej instancji, a organem wyższego stopnia w stosunku do niego jest wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego.
Wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego jest powoływany przez wojewodę spośród co najmniej trzech kandydatów wskazanych przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (art. 87 ust. 1 Prawa budowlanego).
Stosownie do art. 80 ust. 2 Prawa budowlanego zadania nadzoru budowlanego wykonują powiatowy inspektor nadzoru budowlanego oraz wojewoda przy pomocy wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego jako kierownika wojewódzkiego nadzoru budowlanego, wchodzącego w skład zespolonej administracji wojewódzkiej.
Jak z powyższego wynika organy ochrony zabytków i organy nadzoru budowlanego wchodzą w skład zespolonej administracji wojewódzkiej, której zwierzchnikiem zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206), jest wojewoda.
Stosownie do art. 51 pkt 1 i 2 ww. ustawy wojewoda jako zwierzchnik rządowej administracji zespolonej w województwie kieruje nią oraz koordynuje i kontroluje jej działalność.
W związku z powyższym zgodnie z art. 22 § 1 pkt 3 K.p.a. spory o właściwość między organami administracji zespolonej w jednym województwie rozstrzyga wojewoda, a nie Naczelny Sąd Administracyjny.
Nie ulega wątpliwości, że organy będące w sporze w niniejszej sprawie (Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków we Wrocławiu i Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kamiennej Górze) należą do organów administracji rządowej. Tak więc brak tu kompetencji sądu administracyjnego (NSA) do rozstrzygnięcia sporu o właściwość, czy sporu kompetencyjnego, wynikających z art. 22 § 1 pkt 1 § 2 K.p.a. lub art. 4 P.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 3 i art. 193 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.