Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 20 kwietnia 2017 r. Burmistrz Gminy M. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Ministrem Cyfryzacji poprzez wskazanie Ministra Cyfryzacji jako organu właściwego do rozpoznania 44 wniosków cudzoziemców o nadanie numeru PESEL.
W uzasadnieniu wniosku Burmistrz wskazał, że sporne wnioski o nadanie numeru PESEL dotyczą przypadku wskazanego w art. 7 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którym w rejestrze PESEL mogą być gromadzone dane osób obowiązanych na podstawie odrębnych przepisów do posiadania numeru PESEL. Jeśli chodzi zaś o procedurę nadania numeru PESEL, osobom o których mowa w art. 7 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, to została ona uregulowana w art. 18 ustawy o ewidencji ludności. W myśl tego przepisu organem właściwym do przyjęcia wniosku o nadanie numeru PESEL jest organ gminy spełniający wymogi w zakresie właściwości miejscowej, zaś kolejne ustępy regulują jakie wymogi musi spełniać wniosek o nadanie numeru PESEL. Oprócz udokumentowanych danych osobowych, powinien zawierać podstawę prawną, która uzasadnia wniosek o nadanie numeru PESEL. Wnioskodawcy jako podstawę prawną do nadania numeru PESEL wskazali art. 35 pkt 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2016 r., poz. 687 ze zm.), z którego wynika, że ilekroć do Krajowego Rejestru Sądowego wpisuje się osobę fizyczną, to zamieszcza się jej nazwisko i imiona oraz identyfikator nadany w systemie ewidencji ludności, zwany "numerem PESEL".
Przepis ten, ulokowany poza ustawą o ewidencji ludności, tworzy tytuł do legitymowania się numerem PESEL osobie spoza kręgu objętego art. 7 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Mając to na uwadze Burmistrz stwierdził, że wymagania 44 wniosków cudzoziemców zostały spełnione i numery PESEL powinny być nadane przez Ministra Cyfryzacji na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności.
W odpowiedzi na wniosek Minister Cyfryzacji podniósł, że nie bez znaczenia jest tu fakt, że konstrukcja prawna zastosowana w przepisie art. 18 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności jest przepisem szczególnym wobec odpowiednich uregulowań zawartych w Kodeksie postepowania administracyjnego. Wskazany przepis ustawy ma bowiem na celu umożliwienie przeprowadzenia niezbędnych czynności wyjaśniających przez organ gminy, znajdujący się przecież bliżej wnioskodawcy, co umożliwia sprawne wyjaśnienie i zniwelowanie wszelkich braków oraz pozytywne załatwienie sprawy. Powyższe oznacza, że wszystkie czynności związane z przyjęciem wniosku o nadanie numeru PESEL (na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy), to jest przyjęcie wniosku, dokonanie jego weryfikacji oraz wprowadzenie do systemu, zostały powierzone przez ustawodawcę organom gmin. Ostatnią czynnością organu gminy związaną z ubieganiem się o numer PESEL w trybie wnioskowym, jest obowiązek powiadomienia osoby o nadaniu numeru PESEL.
Obowiązek ten wynika wprost z treści art. 21 ustawy o ewidencji ludności. W świetle powyższego należy stwierdzić, że rola Ministra Cyfryzacji ograniczona została jedynie do czynności nadania numeru PESEL, która to czynność jest realizowana za pomocą utworzonej i udostępnionej organom gmin aplikacji ŹRÓDŁO obsługującej system teleinformatyczny rejestru PESEL. Dodatkowo Minister wskazał, że po nadaniu numeru PESEL i powiadomieniu osoby o jego nadaniu organ gminy przyjmujący wniosek przekazuje go Ministrowi Cyfryzacji. Ten ostatni ma natomiast obowiązek stworzenia warunków do gromadzenia i przechowywania wniosków.
Zatem przepis art. 18 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności należy interpretować wyłącznie w sposób wskazany powyżej. Celem uzupełnienia wyjaśnień Minister nadmienił, że z funkcji nadawania numeru PESEL w aplikacji ŹRÓDŁO korzystają: kierownik urzędu stanu cywilnego przy sporządzaniu aktu urodzenia dla dziecka urodzonego na terytorium RP, organ gminy przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy, organ gminy przy wydawaniu dowodu osobistego, wojewoda przy wydawaniu paszportu i jak wykazywano powyżej organ gminy przy realizacji wniosku indywidualnego o nadanie numeru PESEL. Dlatego też organem właściwym do realizacji 44 wniosków o nadanie numeru PESEL jest Burmistrz Gminy M. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje – na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Sprawa zainicjowana wnioskiem Burmistrza Gminy M. nie ma jednak charakteru sporu o właściwość (ani tym bardziej sporu kompetencyjnego). Rozbieżność stanowisk pomiędzy organami dotyczy bowiem nie tego, kto (który z organów) ma rozpoznać 44 wnioski o nadanie numeru PESEL cudzoziemcom, lecz prawidłowego sposobu procedowania w sprawach wszczętych na podstawie tych wniosków. Spór dotyczy zakresu czynności podejmowanych, kolejno przed organem gminy, a następnie przed ministrem właściwym do spraw informatyzacji, nie zaś określenia organu właściwego do rozpoznania tego wniosku. Podstawowy problem sprawy sprowadza się bowiem do rozbieżności stanowisk organów co do tego, który z organów odpowiada za wprowadzenie danych wnioskodawców do sytemu za pomocą aplikacji "źródło".
Należy zaś wskazać, że NSA rozstrzyga spory o właściwość (kompetencyjne), a zatem dotyczące tego, który organ ma rozpoznać sprawę. Nie ma natomiast możliwości wskazywania w drodze wydania postanowienia w sprawie sporu kompetencyjnego prawidłowego sposobu procedowania w sprawie ani udzielania organom wskazówek co do zakresu podejmowanych czynności przed danym organem celem załatwienia sprawy. Niezależnie od tego należy nadmienić, że przepisy ustawy o ewidencji ludności jednoznacznie stanowią, że nadanie numeru PESEL dokonywane jest przez ministra właściwego do spraw informatyzacji (art. 16 ust.3). Anagogicznie, żaden inny podmiot nie jest uprawniony do zastępowania ministra właściwego do spraw informatyzacji w nadaniu tegoż numeru. Inne podmioty administracji rządowej, jak też samorządowej pełnią jedynie role posiłkową w przypisaniu numeru PESEL.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.