Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wnioskiem z dnia 26 maja 2010 r. zwróciło się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego, powstałego pomiędzy Kolegium a Starostą Strzeleckim w przedmiocie wskazania organu właściwego do sprostowania decyzji Naczelnika Gminy J. nr [...] z dnia [...] lutego 1990 r.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że M.H. pismem z dn. [...] grudnia 2009 r. wystąpiła do Starosty Strzeleckiego o sprostowanie decyzji Naczelnika Gminy J. nr [...] z dnia [...] lutego 1990 r., przenoszącej nieodpłatnie własność działki nr [...] k.m. [...] o powierzchni [...] ha obręb P. na rzecz M.H., właścicielki budynków mieszkalno-gospodarczych, poprzez "ujęcie w niej" męża wnioskodawczyni J.H., który jest współwłaścicielem budynków.
Postanowieniem nr [...] z dn. [...] grudnia 2009 r. wydanym na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) Starosta Strzelecki uznał, iż nie jest właściwy w sprawie rozpoznania wniosku M.H. i postanowił przekazać go, według właściwości, Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Opolu, celem stwierdzenia nieważności błędnie wydanej decyzji z dnia [...] lutego 1990 r. W uzasadnieniu postanowienia Starosta Strzelecki stwierdził, iż M. i J.H. nabyli własność zabudowań położonych na działce nr [...] i w dniu wydania decyzji z [...] lutego 1990 r. oboje byli uprawnieni do przyznania gruntu pod zabudowaniami, stosownie do treści art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz.U. Nr 10, poz. 53). Podał, że aktualnie organem właściwym w przedmiotowej sprawie jest starosta.
Stwierdził ponadto, że ze względu na uchybienia w postępowaniu dowodowym prowadzonym w 1990 r. przez Naczelnika Gminy J., wydana została decyzja pomijająca jedną ze stron postępowania, a więc rażąco naruszająca przepis art. 6 powyższej ustawy, co skutkuje nieważnością decyzji. W konsekwencji wskazał, że na podstawie art. 157 § 1 w związku z art. 17 k.p.a. wniosek należy przekazać Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Opolu.
Kolegium we wniosku o rozstrzygnięcie sporu stwierdziło, że nie podziela powyższego poglądu uznając, iż w stanie faktycznym sprawy, w ramach którego bezsporne jest, iż wnioskodawczyni domagała się sprostowania decyzji z [...] lutego 1990 r., a nie wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tego rozstrzygnięcia, jak to błędnie przyjął Starosta Strzelecki, organem właściwym do załatwienia wniosku M.H. jest, w świetle art. 113 § 1 k.p.a., Starosta Strzelecki.
Odpowiadając na wniosek Starosta Strzelecki wskazał, że decyzje w sprawie zwrotu gruntu pod budynkami przekazanymi uprzednio na rzecz Skarbu Państwa za uprawnienia emerytalne wydaje terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego na podstawie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. Nr 10 poz. 53 z późn. zm.). W dniu [...] lutego 1990 r. organem takim był naczelnik gminy, obecnie jest nim starosta. W przypadku jednak, gdy, jak w przedmiotowej sprawie, decyzję wydano z naruszeniem prawa, organem właściwym do stwierdzenia jej nieważności jest organ wyższego stopnia (art. 157 § 1 k.p.a.). Organem wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze (art. 17 k.p.a.). Zatem organem właściwym w przedmiotowej sprawie jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Sądy administracyjne rozpoznają na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a., spory o właściwość, powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (także o właściwość), o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
Spór o właściwość w niniejszej sprawie, będący sporem negatywnym, powstał w wyniku uznania się przez Starostę Strzeleckiego niewłaściwym do rozpoznania wniosku M.H. o sprostowanie decyzji Naczelnika Gminy J. z dnia [...] lutego 1990 r., dotyczącej przyznania wnioskodawczyni własności gruntu pod zabudowaniami. Powodem złożenia wniosku był brak ujęcia w decyzji męża wnioskodawczyni.
Przyczyną, na którą powołał się Starosta przekazując powyższy wniosek, było stwierdzenie, że pominięcie w przedmiotowej decyzji męża, jako jednej ze stron postępowania, rażąco narusza przepis art. 6 ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz.U. Nr 10, poz. 53), co uzasadnia ocenę tej decyzji z punktu widzenia kryteriów stwierdzania nieważności.
W ocenie Składu Orzekającego Starosta dokonał tym samym wstępnej kwalifikacji treści decyzji, sprostowania której dotyczył wniosek, przesądzając dodatkowo, iż miało miejsce rażące naruszenie prawa. Starosta zatem nie kwestionował w istocie swojej właściwości do ewentualnego sprostowania decyzji (jednocześnie bowiem wskazał, iż na gruncie wskazanego wyżej przepisu aktualnie to Starosta jest organem uprawnionym do wydawania decyzji w takich sprawach), lecz uznał, że organem właściwym w sprawie spowodowanym wniesieniem tego wniosku jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze z tego powodu, iż wniosek ten wskazuje na rażące naruszenie prawa, skutkujące nieważnością decyzji.
W ocenie Składu Orzekającego, biorąc pod uwagę fakt, że wnioskodawczyni domagała się sprostowania decyzji a nie stwierdzenia jej nieważności, należy przyjąć, iż przedmiotem postępowania powinno być sprostowanie decyzji, niezależnie od tego, czy żądanie sprostowania jest zasadne czy nie oraz niezależnie od tego, czy Starosta jest przekonany o potrzebie badania nieważności czy nawet o już istniejącej przesłance nieważności przedmiotowej decyzji.
Na gruncie art. 113 § 1 k.p.a. organem właściwym do sprostowania z urzędu lub do rozpatrzenia wniosku o sprostowanie (jeżeli postępowanie prowadzone jest na wniosek strony) jest organ, który wydał decyzję, podlegającą sprostowaniu. Postanowieniem tego organu sprostować można błędy pisarskie i rachunkowe a także inne oczywiste omyłki w wydanej decyzji. W sytuacji zmiany właściwości organów do podejmowania decyzji, do których należy decyzja o sprostowanie której wnioskowano, organem właściwym do sprostowania jest organ aktualnie właściwy do rozstrzygania w przedmiocie tej decyzji. Organem takim na gruncie wskazanego przepisu, co przyznaje także sam Starosta Strzelecki w postanowieniu o przekazaniu SKO wniosku M.H., jest starosta. Tak więc Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnioskując o rozstrzygnięcie sporu o właściwość prawidłowo wskazało, iż to Starosta Strzelecki winien być organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o sprostowanie przedmiotowej decyzji.
Starosta Strzelecki zobowiązany jest zatem rozpatrzyć wniosek o sprostowanie decyzji, biorąc pod uwagę wskazane w art. 113 § 1 k.p.a. kryteria, w ten sposób ustosunkowując się do kwestii oczywistości błędów i omyłek w przedmiotowej decyzji.
Przyjmując powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 15 § 2 w zw. z art. 4 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.