Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 6 lutego 2014 r. Starosta Buski wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego pomiędzy min a Burmistrzem Miasta i Gminy Busko-Zdrój, w sprawie naruszenia stosunków wodnych na gruncie, spowodowanych zmianą ukształtowania powierzchni terenu związaną z zasypaniem naturalnego zagłębienia w terenie na działce nr... oraz zmianą ukształtowania terenu i budową betonowego ogrodzenia na działkach nr... i nr... w Ł.gm. Busko-Zdrój.
W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że w związku z pismem Burmistrza Miasta i Gminy Busko-Zdrój z dnia 31 grudnia 2013 r., znak: GKŚR.6331.2.2013, Wydział Rolnictwa, Leśnictwa i Ochrony Środowiska Starostwa Powiatowego w Busku-Zdroju przeanalizował sprawę związaną z zasypaniem naturalnego odbiornika wód opadowych i z drenażu melioracyjnego - zagłębienia w terenie na działce nr... obręb Ł..
W wyniku zebrania informacji w Referacie tut. Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, w tut. Wydziale Architektury i Budownictwa, w Świętokrzyskim Zarządzie Melioracji i Urządzeń Wodnych w Kielcach R.O. w Busku-Zdroju oraz wizji w terenie przeprowadzonej w dniu 4 lutego 2014 r. stwierdzono, że:
- - sprawa nie dotyczy zniszczenia urządzeń wodnych - wylotów, które wraz z drenażem będą funkcjonowały prawidłowo po odtworzeniu zasypanego naturalnego zagłębienia terenu - odbiornika wód z tych wylotów, jak wynika z ich doświadczenia w przypadku zamulenia lub zasypania rowów melioracyjnych odbierających wody z wylotów drenarskich oraz doświadczenia Świętokrzyskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Kielcach (zob. pismo z dnia 29 stycznia 2014 r., znak: ŚWZMiUW.RB-TE-444/4/14.B);
- - sprawa nie dotyczy również braku utrzymania urządzeń melioracyjnych, ponieważ zasypane naturalne zagłębienie terenu na działce nr... w Ł. nie było urządzeniem wodnym, nie figuruje w ewidencji urządzeń melioracji wodnych i nie zostało wykonane dla potrzeb melioracji. Istniejące podczas budowy urządzeń melioracyjnych naturalne zagłębienie w terenie, zostało jedynie wykorzystane jako odbiornik wód z drenażu melioracyjnego. Odtworzenie tego naturalnego zagłębienia - odbiornika wód opadowych i z drenażu melioracyjnego, przywróci właściwe funkcjonowanie urządzeń melioracyjnych.;
- - jak wynika z analizy wysokościowej map syt.-wys. w 2003 r. woda opadowa spływała swobodnie po terenie, m.in. z działek nr..., w kierunku północno-wschodnim. Ich naturalnym odbiornikiem było istniejące zagłębienie na dz. nr...;
- - według uzyskanych informacji od Kierownika Świętokrzyskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych R.O. w Busku-Zdroju Pana E. W. i z analizy map tego terenu (również mapy hydrograficznej) wynika, że nie ma cieku wodnego zaczynającego się na działce nr... w Ł. i nigdy nie było. Woda zbierająca się w naturalnym zagłębieniu na dz. nr... częściowo wsiąkała w grunt i częściowo odparowywała; możliwe że jej nadmiar przy długotrwałych ulewnych deszczach przelewał się i spływał w kierunku północno-wschodnim, tj. działki nr... i... do naturalnego rowu odwadniającego teren, który nie jest urządzeniem melioracyjnym, zaczynającego się dopiero na działce nr... - taki stan pokazują mapy syt.-wys. z 2001 r. i z 2003 r.;
- - Julian Podsiedlik - właściciel dz. nr:... i... twierdzi, że wody opadowe wpływają na jego działkę i zalewają jego garaż. W 2003 r. od garażu J. P., na dz. nr... (rzędna terenu 277,1 Om n.p.m.) wody opadowe spływały swobodnie po powierzchni terenu w kierunku północno-wschodnim, a więc do naturalnego zagłębienia w terenie na działce nr... w Ł. – rzędna terenu góry zbiornika 276,40m n.p.m. Widoczne jest to na mapie syt.-wys. z 2003 r. załączonej do projektu budowlanego rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego na dz. nr... w Łagiewnikach Państwa Podsiedlików. Na mapie tej wskazano obszar granicy opracowania, a więc i aktualizacji mapy syt.-wys. jako ograniczony literami ABCD-A, co oznacza, że w granicy opracowania jest więc również działka nr...;
- - po 2003 r. zasypano naturalne zagłębienie w terenie zmieniając stosunki wodne na gruncie, po czym J. P. utwardził sobie teren na północ od garażu kamieniem i podniósł teren o ok. 38 cm – tak sam stwierdził w protokole z dnia 17 lipca 2013 r. Teraz woda z drogi zalewa jego działkę, bo nie może spłynąć na niższy teren w kierunku północno-wschodnim, który podniósł Julian Podsiedlik i tym samym zmienił kierunek spływu wód powierzchniowych naruszając stan wody na gruncie. Woda z drogi wpływa jego zjazdem z drogi na działkę nr... i spływa teraz w kierunku południowo-wschodnim w okolice garażu na dz. nr... Rzędna dna naturalnego zagłębienia w terenie przy słupie na skarpie zagłębienia (na północ od garażu) w 2003 r. wynosiła 275,6 m n.p.m., a wynosi 277,59 m n.p.m. - jak wskazuje aktualizacja na mapie syt.-wys. (wykonana najprawdopodobniej przy budowie kanalizacji sanitarnej w Łagiewnikach), uzyskana z tut. Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej. Zasypano więc naturalny odbiornik wód powierzchniowych i z drenażu melioracyjnego warstwą ok. 1,99 m, zmieniając w ten sposób naturalne ukształtowanie powierzchni terenu, zmieniając kierunek spływu wód opadowych i zmieniając stań wody na gruncie - ze szkodą dla sąsiadów i dla Juliana Podsiedlika;
- - w wyniku przeprowadzonej w dniu 4 lutego 2014 r. wizji w terenie i rozmowy przeprowadzonej wówczas z J. P. ustalono, że J. P. w 2005 r. wybudował ogrodzenie betonowe, szczelne do wysokości ok. 0,50m nad terenem - uniemożliwiające swobodny, powierzchniowy przepływ wód opadowych z dz. nr... na teren J. P., tj. jak poprzednio w kierunku północno-wschodnim. Ponadto, nawet "na oko" stwierdzono, że teren przy ogrodzeniu od strony działek J. P. nr... i... jest podniesiony w stosunku do terenu na działce nr... W ten sposób J. P. zmienił ukształtowanie terenu, uniemożliwił poprzedni spływ wód opadowych w kierunku północnym i wschodnim; w efekcie powstało zaniżenie w północno-wschodniej części dz. nr... przy ogrodzeniu J. P.. Obecnie woda opadowa nie mogąc spłynąć z dz. nr... w kierunku północno-wschodnim, gromadzi się przy ogrodzeniu, co uwidacznia zdjęcie załączone do pisma M. W.- właścicielki dz. nr...;
- - ponadto podczas wizji w terenie stwierdzono, że w wyniku zasypania naturalnego zagłębienia w terenie i podniesienia terenu na dz. nr..., od strony drogi dojazdowej do posesji na dz. nr... powstała skarpa o wysokości ok. 1,5 - 2,0 m.
Wobec powyższego, zdaniem Starosty Buskiego, sprawa nie dotyczy ani zniszczenia, ani niewłaściwego utrzymania urządzeń melioracji wodnych, dlatego nie znajduje zastosowania art. 64 b i art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 145 ze zm.), zw. dalej Prawem wodnym. Natomiast w sprawie mamy do czynienia z następstwami zmiany pierwotnego, naturalnego ukształtowania terenu, która spowodowała niekorzystną zmianę stanu wody na gruncie (ze szkodą i dla sąsiadów i dla właściciela gruntu, któremu teraz zalewa garaż) i wobec tego sprawę powinien rozpatrzyć Burmistrz Miasta i Gminy Busko-Zdrój, zgodnie z art. 29 Prawa wodnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zw. dalej p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Jednak, o sporze w rozumieniu powyższych przepisów, można mówić dopiero wtedy, kiedy organy zainteresowane w sprawie w drodze wszelkich dostępnych metod wykładni prawa, analizując wszystkie obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa, dojdą do przekonania, że nie są w stanie jednoznacznie określić, który z nich jest właściwy w sprawie.
Przez spór należy więc rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia sprawy (spór pozytywny) albo gdy każdy z organów uważa się za niewłaściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny), przy czym żaden z organów pozostając w sporze nie podejmuje stosownego rozstrzygnięcia oczekując na zajęcie stanowiska przez ten właściwy. Ponadto, warunkiem rozpatrzenia sporu kompetencyjnego jest oczywiście precyzyjne ustalenie stanu faktycznego, w którym ma być rozstrzygana przedmiotowa sprawa przez właściwy organ.
Powyższe oznacza, że organ składający wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość w niniejszej sprawie formułuje wniosek na tle konkretnej sprawy administracyjnej, w której doszło do sporu wskazując jednocześnie przepis materialnoprawny obejmujący jednoznacznie ustalony stan faktyczny stanowiący podstawę subsumcji prawnej. Nie można bowiem mówić o sporze o właściwość w sytuacji, gdy przedmiotem sporu miedzy organami jest nieustalony jednoznacznie stan faktyczny sprawy, a więc gdy spór jest sporem co do faktów, a nie co do prawa. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie może oczywiście samodzielnie domniemywać zakresu przedmiotowego sprawy, która ma być rozstrzygnięta przez właściwy organ w sytuacji braku prawidłowego ustalenia jej stanu faktycznego.
Sąd nie dysponuje ponadto środkami prawnymi, które pozwalałyby na przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie objętym wnioskiem, nie może bowiem przeprowadzać oględzin, czy powoływać biegłych, którzy oceniliby w oparciu o fachową wiedzę opisane wyżej okoliczności faktyczne sprawy.
Należy podkreślić, że spór o właściwość z istoty swojej zachodzi między określonymi organami na tle konkretnej sprawy administracyjnej, o której załatwienie wystąpił do organów indywidualnie oznaczony podmiot lub podmioty. Dlatego też orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygające spór nie może być abstrakcyjne, czyli pozbawione odniesienia do konkretnej sprawy.
Z tych względów i na podstawie na podstawie art. 15 § 2 w związku z art. 151, art. 64 § 3 i art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia