Uzasadnienie
Prezydent W. wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim, a Wojewódzkim Zarządem Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...], poprzez wskazanie tego organu administracji jako właściwego do rozpoznania sprawy w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za grunt zajęty przez wody powierzchniowe płynące.
Wnioskiem z 9 marca 2015 r., uzupełnionym o dokumentację przesłaną przy piśmie z 25 marca 2015 r., P. i B. B., powołując się na art. 17 i art. 188 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, zwrócili się do Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] o "ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt [działkę nr [...] o pow. 126 m²] trwale zajęty przez powierzchniowe wody płynące". Podnieśli, że działka nr [...] w ewidencji gruntów sklasyfikowana jest jako grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi (Wp) i że "stanowi obszar Kanału [...]".
Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] pismem z 9 kwietnia 2015 r., powołując się na art. 65 § 1 k.p.a., przekazał sprawę Prezydentowi W., uznając, że sprawa dotyczy gospodarowania gruntem stanowiącym tzw. inne mienie związane z gospodarką wodną, do czego właściwy jest – na podstawie art. 14 ust. 4 Prawa wodnego – starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. W odpowiedzi na powyższe, Prezydent W. pismem z 13 maja 2015 r. wskazał, że nie jest właściwy w sprawie administrowania gruntem, gdyż Kanał [...] został zaliczony do śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części, stanowiących własność publiczną, istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, którym, zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 4 Prawa wodnego, administruje Marszałek Województwa [...], w imieniu którego działa w tej sprawie Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...].
Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] z tymi stwierdzeniami się nie zgodził i ponownie – pismem z 17 czerwca 2015 r. – przekazał sprawę Prezydentowi W. jako organowi właściwemu. W uzasadnieniu wskazał, że w jego ocenie grunt pod urządzeniem wodnym (kanałem) nie stanowi własności właściciela wody. Ponadto podniósł, że według danych z ewidencji gruntów, P. i B. B. nadal są właścicielami działki nr [...]. Stwierdził też, że powołane przez nich art. 17 i art. 188 Prawa wodnego stosuje się w przypadku trwałego zajęcia gruntu przez wody w sposób naturalny, zaś w przedmiotowej sprawie nie doszło do naturalnego zajęcia gruntu przez wody.
W tych okolicznościach Prezydent W. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim, a Wojewódzkim Zarządem Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...]. Uzasadniając wniosek wskazał, że "nie posiada kompetencji do rozpatrywania wniosków w trybie przepisów [art.] 17 i [art.] 188" Prawa wodnego, na które to przepisy powołali się P. i B. B. Zdaniem Prezydenta W., "(p)rzepisy te jednoznacznie wskazują, iż organem właściwym w przedmiotowej sprawie jest Marszałek Województwa [...]". Jeżeli zaś Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] uważa, że wnioskodawcom nie przysługuje odszkodowanie na tej podstawie, to powinien wydać stosowną decyzję.
Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...], w odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, zakwestionował swoją legitymację bierną, podnosząc, że jest jedynie samorządową jednostką organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej, zaś reprezentowanie Skarbu Państwa, jako właściciela wód powierzchniowych płynących i gruntów pod tymi wodami, należy do marszałków województw. Dalej jednakże podniósł, jako "upoważniony do reprezentowania Samorządu Województwa [...] (...) jak również Marszałka Województwa sprawującego prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa", że Marszałek Województwa [...] nie jest organem właściwym do rozstrzygnięcia wniosku P. i B. B., gdyż do ich żądania nie ma zastosowania art. 17 i art. 188 Prawa wodnego. Wyjaśniając to stanowisko stwierdził, że grunt zajęty przez Kanał [...] nie jest gruntem pod powierzchniową wodą płynącą oraz że nie miało miejsce naturalne zajęcie gruntu przez wody.
Ponadto podniósł, że w sytuacji, której dotyczy art. 17 Prawa wodnego, nie dochodzi do ustalenia odszkodowania w drodze wydania decyzji administracyjnej. W takim przypadku przysługuje droga sądowa przed sądem powszechnym. Wynika to, jak wskazano, z art. 186 i art. 188 Prawa wodnego.
Rozpoznając wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość przez ten Sąd jest dopuszczalne jedynie w sprawach administracyjnych, czyli załatwianych przez organ administracji poprzez wydanie decyzji administracyjnej (np. postanowienie NSA z dnia 14 grudnia 2005 r. sygn. akt II OW 79/05), bądź też w innych sprawach załatwianych przez organ administracji, które następnie podlegają właściwości sądów administracyjnych (np. postanowienie NSA z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II OW 60/05).
W związku z tym i wobec tego, że z jednoznacznie określonego pismem z 9 marca 2015 r. żądania B. i P. B., w którym powołano się na art. 17 i art. 188 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jednolity – Dz.U. z 2015 r., poz. 469 ze zm.), wynika, że nie chodzi o załatwienie przez organ administracji sprawy administracyjnej lub podjęcia przez organ administracji czynności albo wydania innego aktu, które następnie podlegałoby kognicji sądu administracyjnego, rozstrzyganie sporów pomiędzy organami administracji, powstałych w związku z tym pismem, nie należy do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podkreślić należy, że z art. 186 i art. 188 Prawa wodnego wynika, że dochodzenie odszkodowania za szkodę, o której mowa w art. 17 ust. 1 tej ustawy, odbywa się przed sądem powszechnym bez konieczności przeprowadzenia wcześniej postępowania administracyjnego, w którym organ administracji wydaje decyzję administracyjną.
NSA dostrzega też, że elementem sporu, jaki powstał pomiędzy Prezydentem W., a Wojewódzkim Zarządem Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...], jest zastosowanie do stanu faktycznego, który przedstawiają B. i P. B., art. 17 ust. 1 Prawa wodnego. W ocenie NSA, nie ma to jednakże znaczenia, gdyż skoro – jak wynika z ich pisma z 9 marca 2015 r. – domagają się zapłaty odszkodowania, to do nich należy podanie podstawy prawnej, z jakiej swoje roszczenie wywodzą. Nie jest więc w rozpoznawanej sprawie trafne, skądinąd słuszne w postępowaniu administracyjnym, stanowisko Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...], który biorąc pod uwagę "nie formę i wskazaną postawę prawną (tu błędnie) ale istotę prośby i jej faktyczną treść" przekazał pismo B. i P. B. Prezydentowi W., jako staroście, do właściwości którego należy gospodarowanie "innym mieniem związanym z gospodarką wodną". Skoro o roszczeniu o naprawie szkody, o której mowa w art. 17 ust. 1 Prawa wodnego, powinien orzekać sąd powszechny i to bez konieczności przeprowadzenia przed wytoczeniem powództwa postępowania administracyjnego, to do sądu powszechnego należeć będzie ocena, czy żądanie B. i P. B. zapłaty odszkodowania na podstawie art. 17 Prawa wodnego jest w istniejących okolicznościach faktycznych zasadne.
Natomiast Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] powinien był, skoro uważa, że żądanie zapłaty odszkodowania oparte na art. 17 ust. 1 Prawa wodnego jest niezasadne, odmówić zapłaty i wskazać B. i P. B., że o ile nie zgadzają się z jego stanowiskiem to powinni wystąpić ze stosownym powództwem do sądu powszechnego. Podkreślić przy tym raz jeszcze należy, że żądanie to nie spowodowało powstania sprawy administracyjnej, ani też konieczności podjęcia innej czynności lub aktu z zakresu administracji publicznej, a więc stanowisko Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] co do tego żądania nie mogło przybrać formy decyzji administracyjnej lub innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, które podlegałoby kognicji sądu administracyjnego, w tym w zakresie rozstrzygnięcia sporu o właściwość lub kompetencyjnego.
W tym stanie rzeczy należało uznać, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity – Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 tej ustawy.