Postanowienie NSA z 11 kwietnia 2017 r., II OW 4/17

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 11 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty K. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą K. a Wójtem Gminy D. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku

Sprawa

w sprawie przeprowadzenia prac zabezpieczających przed zalewaniem i zastojem wód opadowych postanawia: oddalić wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego.

Skład

Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak przewodniczący
Sędzia NSA Barbara Adamiak sprawozdawca
Sędzia del. WSA Tomasz Grossmann

Uzasadnienie

Pismem z 13 stycznia 2017 r. Starosta K. wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą K. a Wójtem Gminy D. przez wskazanie Wójta Gminy D. jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku Państwa B. i A. Z. o przeprowadzenie prac, które zabezpieczą działki będące ich własnością (nr [...] i [...] obręb B., Gmina D.) przed zalewaniem oraz zastojem wód opadowych i roztopowych spływających z wyższych partii pól.

Starosta K. wskazał, że w zawiadomieniu z 24 listopada 2016 r. Wójt Gminy D. uznał, że nie jest właściwy w sprawie rozpoznania wniosku Państwa Z. i przekazał sprawę do Starostwa Powiatowego w K., nie podając podstawy prawnej, z której wynikałoby, iż właściwym organem w sprawie jest Starosta K. W uzasadnieniu Wójt powołał jedynie art. 65 § 1 K.p.a. Z zawiadomienia Wójta Gminy D. nie wynika, aby przeprowadzone zostało postępowanie wyjaśniające, zaś organ prawdopodobnie uznał, że skoro zalewanie następuje w związku z uszkodzeniem urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, to organem właściwym w sprawie jest Starosta. Pominął tym samym, że to Gmina D. jest właścicielem drogi, wzdłuż której usytuowane są działki Państwa Z., z której przebudową Państwo Z. wiążą podtapianie ich nieruchomości. Starosta K., analizując wniosek Państwa Z., po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, uznał, że sprawa dotyczy zmiany stosunków wodnych, polegającej na zalewaniu działek Państwa Z. po realizacji drogi gminnej. Zatem w tym przypadku zastosowanie ma art. 29 ustawy z 18 lipca 2002 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r., poz. 469). Ust. 3 tego przepisu określa organ kompetentny do rozpoznania sprawy zalewania nieruchomości sąsiedniej wodami opadowymi wskutek zmiany stanu wody na gruncie i organem tym powinien być Wójt Gminy D. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość i spory kompetencyjne, o których stanowi art. 4 tej ustawy. Przez spór o właściwość lub spór kompetencyjny należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia sprawy (spór pozytywny) albo gdy każdy z organów uważa się za niewłaściwy do załatwienia tej sprawy (spór negatywny). Spór taki może powstać w sprawie załatwianej przez organy administracji, należącej do spraw z zakresu administracji publicznej. Podstawowe znaczenie dla wskazania przez Naczelny Sąd Administracyjny organu właściwego do załatwienia sprawy ma poczynienie przez organy administracji ustaleń określających przedmiot sprawy. O sporze kompetencyjnym (o właściwość) możemy mówić jedynie w sytuacji, kiedy istnieje pomiędzy organami rozbieżność stanowisk co do zakresu ich kompetencji, w odniesieniu do konkretnej tej samej sprawy administracyjnej, nie ma zaś sporu co do stanu faktycznego i stanu prawnego sprawy (postanowienia NSA: z 10 marca 2006 r. II OW 84/05, z 5 kwietnia 2011 r. II OW 13/11 i z 23 sierpnia 2011 r. II OW 62/11). W przeciwnym razie, kiedy nie ma zgody między organami co do oceny stanu faktycznego oraz co do tego w oparciu o jakie przepisy (prawa materialnego) należy rozstrzygnąć daną sprawę, nie występuje tożsamość sprawy. Trudno mówić o sporze kompetencyjnym (o właściwość) kiedy dwa organy odnoszą się w rzeczywistości do dwu różnych spraw, chociaż dotyczących tej samej strony. Jest to pozorny spór kompetencyjny (o właściwość), gdyż nie ma w takiej sytuacji rozbieżności stanowisk w zakresie kompetencji tych organów, natomiast istnieje rozbieżność poglądów co do istoty sprawy (por. postanowienia NSA: z 24 lipca 2007 r. II OW 25/07, z 22 marca 2011 r. II OW 98/10 i z 10 stycznia 2012 r. II OW 150/ 11).

Pismem z 24 listopada 2016 r. Wójt Gminy D. przekazał wniosek B. Z. (wbrew ustaleniom organów administracji publicznej wniosek z 22 listopada 2016 r. został podpisany jedynie przez tę osobę) według właściwości do Starostwa Powiatowego w K. W uzasadnieniu pisma organ wskazał, że w/w pismo dotyczy utrzymania urządzeń melioracji szczegółowej, w związku z tym ustalono, iż organem właściwym w sprawie jest Starosta K. Odmienne ustalenia co do przedmiotu wniosku z 22 listopada 2016 r. poczynił Starosta K., który nie uznając swojej właściwości w sprawie, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, stwierdził, że sprawa dotyczy zmiany stosunków wodnych polegającej na zalewaniu działek Państwa Z. w związku z realizacją przebudowy drogi gminnej.

Zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy - Prawo wodne, utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej - do tej spółki. Jeżeli obowiązek, o którym mowa w ust. 1, nie jest wykonywany, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania (ust. 2). Stosownie do art. 140 ust. 1 ustawy - Prawo wodne, organem właściwym do wydawania pozwoleń wodnoprawnych, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, jest starosta, wykonujący to zadanie jako zadanie z zakresu administracji rządowej. Z kolei zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 powołanej ustawy, właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich, jak również nie może odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (ust. 3).

Powołane przepisy w sposób odmienny określają właściwość organów administracji publicznej w zależności od tego, czy przedmiotem obowiązku właściciela gruntu jest należyte utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, czy też usunięcie spowodowanej ze szkodą dla gruntów sąsiednich zmiany stosunków wodnych na gruncie. Nie ulega wątpliwości, że pomiędzy organami administracji publicznej brak zgody co do tego, co jest przyczyną negatywnych zmian w zakresie stanu wody na gruncie Państwa Z., a w konsekwencji istnieje pomiędzy nimi rozbieżność w oparciu o jakie przepisy prawa materialnego należy rozstrzygnąć sprawę. Taka sytuacja uniemożliwia zaś Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu rozstrzygnięcie zaistniałego pomiędzy organami sporu. W orzecznictwie NSA przyjmuje się bowiem, że przedmiot sporu kompetencyjnego lub sporu o właściwość powinien być na tyle precyzyjnie sformułowany, aby można było określić sprawę, która ma być rozpoznana. W przeciwnym razie wniosek o rozstrzygnięcie takiego sporu podlega oddaleniu (Tak w postanowieniu NSA z 16 lutego 2004 r., sygn. akt OW 39/04, opublikowanym w ONSAiWSA z 2004 r., nr 1, poz. 17.).

Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.