Uzasadnienie
Starosta D. w D. T. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim, a Wojewodą M. przez wskazanie, który organ jest właściwy w sprawie działań prowadzących do rekultywacji składowiska odpadów azbestowo-cementowych w S..
Wnioskujący organ wskazał w uzasadnieniu wniosku, że w dniu 24 lutego 2000 r. Starosta D. wydał decyzję ustalającą Spółkę z o.o. "[...]" jako podmiot zobowiązany do rekultywacji na własny koszt terenu zakładowego składowiska odpadów poprodukcyjnych, a następnie decyzją z [...] zobowiązał wymienioną Spółkę w likwidacji do wykonania rekultywacji przemysłowego składowiska odpadów azbestowo-cementowych na części działki nr [...] w S., w terminie 5 lat licząc od dnia formalnego jego zamknięcia na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody M.. W wyniku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko Spółce "[...]" nowym właścicielem działki nr [...], powstałej w wyniku podziału działki nr [...] i stanowiącej hałdę odpadów azbestowo-cementowych, stał się zagraniczny przedsiębiorca C. C.. W związku ze zmianą przepisów dotyczących właściwości organów w takich sprawach, Starosta D. w dniu [...] wydał na podstawie art. 123 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.
Nr 175, poz. 1458) w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 10 marca 2006 r. zmieniającą ustawę o zmianie ustawy o odpadach oraz o zmianie innych ustaw (Dz.U. Nr 63, poz. 441), decyzję o wygaśnięciu w całości wymienionej wyżej decyzji z dnia [...]. W związku z tym zaistniała konieczność prowadzenia postępowania zmierzającego do spowodowania likwidacji przedmiotowego wysypiska odpadów poprodukcyjnych. Starosta D. uznając brak swojej właściwości w tej sprawie w dniu [...] przekazał dokumentację dotyczącą rekultywacji wysypiska w S. Wojewodzie M..
Postanowieniem z dnia [...] wydanym na mocy art. 65 § 1 k.p.a. Wojewoda M. uznał się niewłaściwym do rozpoznania sprawy i sprawę przekazał Staroście D.. Wymieniony ostatnio organ, nie zgadzając się ze stanowiskiem Wojewody, wystąpił z wnioskiem o rozpoznanie sporu kompetencyjnego.
Uzasadniając wniosek o wskazanie Wojewody M. jako organu właściwego w sprawie Starosta D. stwierdził, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz.U. Nr 75, poz. 493) organem właściwym w sprawie jest wojewoda. Szkoda, której dotyczy postępowanie, jest wynikiem prowadzenia wysypiska azbestowo-cementowego i stanowi zanieczyszczenie gruntu, do którego – zgodnie z art. 22a ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 ze zm.) – stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie. Art. 35 ust. 2 ostatnio wymienionej ustawy zawarty w jej przepisach przejściowych, stanowi że do szkód w środowisku dotyczącym powierzchni ziemi, wyrządzonych przed dniem 30 kwietnia 2007 r. stosuje się przepisy ustawy z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska w brzmieniu dotychczasowym, z tym że organem właściwym jest wojewoda. Przepisy te – zdaniem organu składającego wniosek o rozpoznanie sporu kompetencyjnego – uzasadniają właściwość wojewody jako organu kompetentnego do załatwienia sprawy likwidacji spornego wysypiska.
W odpowiedzi na wniosek Starosty D., Wojewoda M. wniósł o jego oddalenie. W jego uzasadnieniu organ stwierdził, że składowanie odpadów na składowisku, a następnie jego zamknięcie i rekultywacja nie stanowi szkody w powierzchni ziemi oraz rekultywacji zanieczyszczonej gleby w rozumieniu ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, które to pojęcie zostało przez ustawodawcę zawężone jedynie do zanieczyszczenia gleby lub ziemi. W sprawie nie ma wobec tego zastosowania art. 35 ust. 2 ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, lecz art. 35 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym w przypadku szkód w środowisku, które zaistniały przed 30 kwietnia 2007 r. lub wynikły z działalności, która została zakończona przed 30 kwietnia 2007 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przedmiotem postępowania jest wskazanie organu właściwego do podjęcia działań prowadzących do rekultywacji wysypiska odpadów poprzemysłowych, powstałego w wyniku działalności nieistniejącego już przedsiębiorstwa "[...]" na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w S.. W sprawie jest bezsporne, że przedsiębiorstwo to zaprzestało działalności i uległo likwidacji jeszcze przed dniem 30 kwietnia 2007 r., to jest dniem wejścia w życie ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (art. 39 ustawy – Dz.U. Nr 75, poz. 493). Wymieniona ustawa wprowadziła przepisem art. 7 ust. 1 właściwość wojewody, jako organu ochrony środowiska w sprawach odpowiedzialności zapobiegania szkodom w środowisku i w sprawach o naprawę szkód. Jednakże właściwość organów w sprawach o szkody istniejące już w dacie 30 kwietnia 2007 r., to jest dacie wejścia w życie omawianej ustawy, regulują przepisy zawarte w art.
35. Zgodnie z zasadą zawartą w art. 35 ust. 1 "do bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub do szkody w środowisku, które zaistniały przed dniem 30 kwietnia 2007 r. lub wynikały z działalności, która została zakończona przed dniem 30 kwietnia 2007 r., stosuje się przepisy dotychczasowe". Wyjątek od tej zasady zawarty jest w przepisie art. 35 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym "do szkód w środowisku dotyczących powierzchni ziemi wyrządzonych przed dniem 30 kwietnia 2007 r. stosuje się przepisy ustawy zmienionej w art. 32 (a więc ustawy z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska – Dz.U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902 ze zm.), w brzmieniu dotychczasowym, z tym, że organem właściwym jest wojewoda."
Należy uznać za trafne stanowisko zawarte w odpowiedzi na wniosek Wojewody M. z dnia 16 lipca 2008 r., że składowanie odpadów na składowisku nie może być uznane za szkodę w powierzchni ziemi w rozumieniu art. 35 ust. 2 ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, a zamknięcie i rekultywacja urządzonego składowiska odpadów nie stanowi rekultywacji ziemi lub gleby zanieczyszczonej substancjami, preparatami lub organizmami (por. art. 22a ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych – tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 ze zm.).Powstała z tytułu funkcjonowania tego składowiska szkoda nie odpowiada bowiem definicji szkody w powierzchni ziemi zawartej w art. 6 pkt 1 lit. c./ ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie. Zarówno składowanie i magazynowanie odpadów jak i niektóre kwestie związane z likwidacją składowisk odpadów regulują przepisy rozdziału 7 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach.
Jest to więc szkoda innego rodzaju, niż szkoda w powierzchni ziemi. Wobec faktu, iż przedmiotowe w sprawie składowisko powstało przed dniem 30 kwietnia 2007 r. w wyniku działalności, która także została zakończona przed tą datą, w sprawie ma zastosowanie art. 35 ust. 1 ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, to znaczy stosuje się w niej przepisy dotychczasowe, w tym określające też właściwość organu. Do rozpoznania sprawy rekultywacji wysypiska odpadów w S. jest więc właściwy Starosta D..
Dlatego na mocy art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 22 § 2 k.p.a. Sąd postanowił jak wyżej.