Uzasadnienie
Pismem z dnia 25 marca 2015 r. Marszałek Województwa Lubuskiego zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu pomiędzy nim, a Starostą Świebodzińskim w sprawie wydania zezwolenia na zbieranie odpadów Spółce Akcyjnej [...] z siedzibą w P. W ocenie Marszałka organem właściwym do załatwienia tej sprawy jest Starosta Świebodziński, zgodnie z art. 41 ust. 2 oraz ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r., poz. 21 ze zm.).
W uzasadnieniu swojego stanowiska Marszałek wskazał, że Spółka posiada zezwolenie na wytwarzanie odpadów z uwzględnieniem prowadzenia zbierania odpadów powstających w związku z eksploatacją autostrady [...], odcinek na terenie województwa lubuskiego od km 1-955 do km 92+533 udzielone decyzją Marszałka Województwa Lubuskiego z dnia [...] listopada 2011 r., z terminem do dnia 2 listopada 2021 r. W związku z wejście w życie nowej ustawy o odpadach z dnia 14 grudnia 2012 r. i zawartym tam przepisem przejściowym Spółka jest zobowiązana, w terminie do 22 stycznia 2016 r., do uzyskania nowego pozwolenia w zakresie zbierania odpadów. Zbieranie odpadów będzie się odbywało na odcinku autostrady na terenie powiatu [...].
Zdaniem Marszałka w tym przypadku przedsięwzięciem jest zbieranie odpadów, które nie zostało zakwalifikowane do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko wymienionych w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397 ze zm.).
W odpowiedzi na wniosek Starosta Świebodziński wskazał, że zgodnie z art. 41 ust. 3 pkt 1 lit. a ustawy o odpadach w zw. z § 2 ust. 1 pkt 31 ww. rozporządzenia z dnia 9 listopada 2010 r. organem właściwym do wydania zezwolenia na zbieranie odpadów dla przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko jest marszałek województwa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a. rozstrzyganie powyższych sporów należy do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Spór o właściwość ma miejsce wówczas, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów jednostek samorządu terytorialnego dotyczy jednoczesnego przyjmowania lub wyłączania przez te organy własnych kompetencji do załatwiania indywidualnej sprawy administracyjnej. Ze sporem negatywnym mamy do czynienia wówczas, gdy żaden z organów nie uznaje się za właściwy do załatwienia wniosku strony. I z taką sytuacją mamy do czynienia w tej sprawie.
W niniejszej sprawie problem sprowadza się do wskazania który z organów, starosta czy marszałek jest właściwy do rozstrzygania w zakresie wydawania zezwoleń na zbieranie odpadów z autostrady.
Przepis art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach ustanawia zasadę, że prowadzenie zbierania odpadów i prowadzenia przetwarzanie odpadów wymaga uzyskania zezwolenia. Zezwolenie na zbieranie odpadów i zezwolenie na przetwarzanie odpadów wydaje, w drodze decyzji, organ właściwy ze względu na miejsce zbierania lub przetwarzania odpadów (ust. 2 tego artykułu). Organy właściwe wskazane są w ust. 3 i 4 art. 41 ustawy o odpadach. Zasadą jest, że organem właściwym jest starosta (ust. 3 pkt 2), natomiast wyjątkowo, w ściśle określonych przypadkach organem właściwym jest marszałek województwa (ust. 3 pkt 1 lit. a – c), bądź regionalny dyrektor ochrony środowiska (ust. 4). Właściwość rzeczowa marszałka województwa obejmuje między innymi zezwolenia na zbieranie odpadów dla przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
Przepis art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 3 października 2008 r. określa przedsięwzięcia jako zamierzenie budowlane lub inną ingerencję w środowisko polegającą na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu, w tym również na wydobywaniu kopalin; przedsięwzięcia powiązane technologicznie kwalifikuje się jako jedno przedsięwzięcie, także jeżeli są one realizowane przez różne podmioty. Zaś rodzaje przedsięwzięć zaliczane do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko wymienia § 2 rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Jednakże nie można – jak czyni to Marszałek – w kontekście ww. przepisów przyjąć, że skoro samo zbieranie odpadów takim przedsięwzięciem nie jest, to zawsze właściwym do rozstrzygania w kwestii zezwolenia na zbieranie odpadów będzie starosta.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, żeby odkodować prawidłowo normę art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o odpadach należy mieć na uwadze nie tylko samą czynność na prowadzenie której wnioskodawca ubiega się o uzyskanie zezwolenia (tutaj: zbieranie odpadów), ale miejsce na którym tę czynność będzie wykonywał. W sytuacji gdy czynność będzie odbywać się na terenie przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, to organem właściwym do rozstrzygania w przedmiocie zezwolenia na zbieranie odpadów będzie marszałek województwa. Przepis art. 41 ustawy o odpadach wyraźnie wskazuje na właściwość rzeczową marszałka województwa – w konkretnie oznaczonych przypadkach marszałek województwa jest organem właściwym do wydania zezwolenia m. in. na zbieranie odpadów.
Natomiast rozporządzenie w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko jako przedsięwzięcia mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko zalicza konkretnie tam wymienione różnego rodzaju instalacje, budowle, zakłady przetwarzania, elektrownie, urządzenia lub zespoły urządzeń, składowiska bądź wydobywanie kopalin czy innych produktów, poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie rud pierwiastków promieniotwórczych (§ 2 ust. 1 pkt 1 – 53 i ust. 2 rozporządzenia). W odniesieniu do odpadów w tym rozporządzeniu mowa jest o składowiskach odpadów, instalacjach do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, obiektach unieszkodliwiania konkretnych odpadów, brak jest jednak zakwalifikowania samego zbierania odpadów jako przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko.
Tym samym interpretacja przepisu art. 41 ust. 3 pkt 1 lit. a ustawy o odpadach w ten sposób, iż skoro wnioskowane przedsięwzięcie, tj. zbieranie odpadów nie jest zaliczane do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy z dnia 3 października 2008 r., to wyłączona zostaje właściwość rzeczowa marszałka województwa, prowadziłaby do rezultatu, że w zakresie samego zbierania odpadów marszałek województwa nigdy nie byłby właściwy rzeczowo do wydawania zezwoleń. A tak przecież nie jest. Wyraźnie bowiem ustawodawca wskazał marszałka województwa jako organ właściwy do wydawania zezwoleń na zbieranie odpadów w konkretnie wymienionych przypadkach.
W niniejszej sprawie wniosek Spółki dotyczy wydania zezwolenia na zbieranie odpadów na określonym odcinku autostrady [...]. Niewątpliwie autostrada jest rodzajem przedsięwzięcia mogącym zawsze znacząco oddziaływać na środowisko – § 2 ust. 1 pkt 31 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. W tej sytuacji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organem właściwym do załatwienia wniosku Spółki o wydanie zezwolenia na zbieranie odpadów na terenie autostrady jest w tej sprawie Marszałek Województwa Lubuskiego.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 15 § 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.