Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 18 maja 2017 r. Prezydent Miasta K. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego pomiędzy nim a [...] Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozstrzygnięcia sprawy wszczętej wnioskiem spółki [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. z dnia [...] listopada 2016 r. o wydanie zezwolenia na wycinkę drzewa z terenu działki nr [...], obręb [...], P. przy [...] w K. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Prezydent Miasta K. przekazał sprawę do rozpoznania [...] Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków w K. pismem z dnia 25 stycznia 2017 r., gdyż nieruchomość, na której rośnie drzewo położona jest w obszarze układu urbanistycznego dawnego miasta P., wpisanego do rejestru zabytków pod nr [...] w dniu [...] października 1981 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w K. zwrócił sprawę Prezydentowi Miasta K. pismem z dnia [...] lutego 2017 r., wskazując, że wnioskowane do usunięcia drzewo nie stanowi elementu zorganizowanej formy zieleni w ww. układzie urbanistycznym.
W odpowiedzi na wniosek, [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w K. wskazał, że pismem z dnia 3 stycznia 2017 r. skierowanym do wojewódzkich konserwatorów zabytków Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego odniosło się do ostatnich zmian legislacyjnych w ustawie o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz. U. z 2016 r., poz. 2249) w związku z ustawą z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. W piśmie zaznaczono, że wejście w życie nowelizacji nie ma wpływu na treść przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
W związku z tym normy zawarte w art. 36 ust. 1 pkt 1 i pkt 11 ustawy pozostają podstawowymi narzędziami ochrony zabytkowych form zakomponowanej zieleni. Zatem pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga dokonanie zmiany przy zabytku, polegające na usunięciu drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości, będących wpisanymi do rejestru zabytków cmentarzami, parkami, ogrodami i innymi formami zaprojektowanej zieleni, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. f i g ww. ustawy lub położonych na terenie wpisanych do rejestru układów urbanistycznych lub ruralistycznych, zawierających formy zaprojektowanej zieleni, albo których zieleń jest wymienionym w decyzji o wpisie do rejestru zabytków komponentem tych układów (np. miasta-ogrody, cmentarze przykościelne i inne). Dopiero w piśmie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 29 maja 2017 r. została przywołana uchwała NSA z dnia 19 października 2015 r. sygn. akt II OPS 3/15 jako wiążąca w obecnym stanie prawnym. Od czerwca 2017 r. została ujednolicona praktyka w odniesieniu do kompetencji konserwatora na terenie układów urbanistycznych wpisanych do rejestru zabytków.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) – dalej p.p.s.a.).
Naczelny Sąd Administracyjny podjął w dniu 19 października 2015 r. w składzie siedmiu sędziów uchwałę o sygn. akt II OPS 3/15 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl), w której przyjęto, że zgodnie z art. 83a ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2013 r. poz. 627 ze zm.) organem właściwym do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości, na której znajduje się wpisany do rejestru zabytków układ urbanistyczny, ruralistyczny lub zespół budowlany w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 3 pkt 12 i 13 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2014 r. poz. 1446 ze zm.) jest wojewódzki konserwator zabytków. W uchwale tej wskazano, iż na skutek nowelizacji ustawy o ochronie przyrody, dokonanej art. 29 ust. 7 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1045), dotychczasowa norma prawna zawarta w art. 83 a ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, w niezmienionym brzmieniu stała się częścią innej jednostki redakcyjnej tej ustawy.
Obowiązujący od dnia 28 sierpnia 2015 r. art. 83 a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody otrzymał bowiem brzmienie: "Zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków- wojewódzki konserwator zabytków". Treść tego artykułu wskazuje, że zachowana została tożsamość normatywna powołanych przepisów. W uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że o właściwości wojewódzkiego konserwatora zabytków w sprawie usunięcia drzewa lub krzewu przesądza to, czy drzewo lub krzew, którego dotyczy wniosek, znajduje się na nieruchomości objętej ochroną konserwatorską, a nie to, czy poszczególny składnik przyrody (drzewo, krzew) został wpisany do rejestru zabytków. W przepisie art. 83 a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody nie posłużono się określeniem "drzewa lub krzewy wpisane do rejestru zabytków", lecz "drzewa lub krzewy z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków".
Ustawodawca nie uzależnia zatem właściwości rzeczowej wojewódzkiego konserwatora zabytków od tego, czy drzewo (krzew) zostało wpisane do rejestru zabytków, w szczególności nie wskazuje, że musi się odznaczać ono tymi samymi cechami co chronione prawem zabytki.
W tej sprawie bezspornym jest, że przedmiotowe drzewo rośnie na działce nr [...], obręb [...], P. przy [...] w K., która znajduje się na terenie układu urbanistycznego dawnego miasta P., wpisanego do rejestru zabytków pod nr [...] w dniu [...] października 1981 r. Wpis nieruchomości do rejestru historycznego układu urbanistycznego jest w świetle ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wystarczającym dla przyjęcia, że dokonanie na jej obszarze wycinki drzew lub krzewów wymaga uzyskania zezwolenia właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.