Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 16 maja 2017 r. Prezydent Miasta K. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a [...] Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do załatwienia sprawy o umorzenie opłaty za wycięcie drzewa nałożonej na J. D. decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] stycznia 2011 r. poprzez wskazanie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zbytków jako organ właściwy w sprawie.
Prezydent wskazał, że pismem z dnia 20 grudnia 2016 r. skierował sprawę o umorzenie przedmiotowej opłaty do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zbytków w K., gdyż nieruchomość, na której rośnie drzewo znajduje się na terenie układu urbanistycznego "K. w obrębie tzw. [...] wraz z historycznymi przedmieściami: [...],[...] oraz [...]", wpisanego do rejestru zabytków po numerem [...].
W odpowiedzi na wniosek [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w K. wskazał, że jest organem właściwym w sprawach, w których decyzja została wydana po [...] października 2015 r., tj. po dniu wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały w sprawie II OPS 3/15. Wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta K. jako organu właściwego do rozpoznania sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) – dalej p.p.s.a.).
W ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. 2016 poz. 2134) zawarto przepisy szczególne regulujące właściwość organu do orzekania w przedmiocie umorzenia ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów (art. 84 ust. 4), bądź naliczenia tej opłaty w przypadkach wskazanych w art. 84 ust. 5 i 7. Zgodnie z art. 84 ust. 8 ustawy decyzje w sprawach, o których mowa w ust. 4, 5 i 7 wydaje organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu. Zatem organem właściwym do prowadzenia postępowania i wydania decyzji na podstawie art. 84 ust. 4, bądź art. 84 ust. 5 i 7 jest organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu. Zgodnie z art. 83a ust. 1 ustawy organem właściwym do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości jest wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków - wojewódzki konserwator zabytków.
Naczelny Sąd Administracyjny podjął w dniu 19 października 2015 r. w składzie siedmiu sędziów uchwałę o sygn. akt II OPS 3/15 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl), w której przyjęto, że zgodnie z art. 83a ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2013 r. poz. 627 ze zm.) organem właściwym do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości, na której znajduje się wpisany do rejestru zabytków układ urbanistyczny, ruralistyczny lub zespół budowlany w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 3 pkt 12 i 13 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2014 r. poz. 1446 ze zm.) jest wojewódzki konserwator zabytków. W uchwale tej wskazano, iż na skutek nowelizacji ustawy o ochronie przyrody, dokonanej art. 29 ust. 7 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1045), dotychczasowa norma prawna zawarta w art. 83 a ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, w niezmienionym brzmieniu stała się częścią innej jednostki redakcyjnej tej ustawy.
Obowiązujący od dnia 28 sierpnia 2015 r. art. 83 a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody otrzymał bowiem brzmienie: "Zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków- wojewódzki konserwator zabytków". Treść tego artykułu wskazuje, że zachowana została tożsamość normatywna powołanych przepisów. W uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że o właściwości wojewódzkiego konserwatora zabytków w sprawie usunięcia drzewa lub krzewu przesądza to, czy drzewo lub krzew, którego dotyczy wniosek, znajduje się na nieruchomości objętej ochroną konserwatorską, a nie to, czy poszczególny składnik przyrody (drzewo, krzew) został wpisany do rejestru zabytków. W przepisie art. 83 a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody nie posłużono się określeniem "drzewa lub krzewy wpisane do rejestru zabytków", lecz "drzewa lub krzewy z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków".
Ustawodawca nie uzależnia zatem właściwości rzeczowej wojewódzkiego konserwatora zabytków od tego, czy drzewo (krzew) zostało wpisane do rejestru zabytków, w szczególności nie wskazuje, że musi się odznaczać ono tymi samymi cechami co chronione prawem zabytki.
W tej sprawie bezspornym jest, że drzewo, za którego usunięcie ustalono opłatę decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] stycznia 2011 r. znajduje się na terenie nieruchomości położonej w układzie urbanistycznym "K. w obrębie tzw. [...] wraz z historycznymi przedmieściami: [...],[...] oraz [...]", wpisanym do rejestru zabytków po numerem [...]. Organem właściwym do wydania decyzji na podstawie art. 84 ust. 4 (ewentualnie art. 84 ust. 5 i 7 ustawy) jest więc organ, który obecnie byłby właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie tego drzewa, czyli [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w K. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ma w tej sprawie znaczenia, że decyzja, w której ustalono przedmiotową opłatę została wydana przed podjęciem przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały z dnia 19 października 2015 r., II OPS 3/15. Sądy administracyjne są związane tą uchwałą na mocy art. 269 § 1 p.p.s.a. i mają obowiązek ustalać właściwość organów do wydawania zezwoleń na usunięcie drzewa lub krzewu zgodnie z przyjętą w niej aktualną interpretacją art. 83 a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, co pośrednio wpływa na ustalenie właściwości organów do wydawania decyzji na podstawie art. 84 tej ustawy.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.