Uzasadnienie
Wnioskiem z 30 czerwca 2016 r. Starosta Łódzki Wschodni wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość przez wskazanie Wójta Gminy Andrespol jako organu właściwego w sprawie naruszenia stosunków wodnych.
W uzasadnieniu Starosta Łódzki Wschodni wskazał, że Wójt Gminy Andrespol uznał, że nie jest właściwy w sprawie dotyczącej wniosku B.N. i M.N. o wydanie decyzji w związku z naruszeniem stosunków wodnych na nieruchomości położonej w [...] ul. [...], przez zalewanie jej wodą na skutek podwyższenia poziomu gruntu na działce sąsiedniej i pismem z 16 czerwca 2016 r. przekazał sprawę Staroście Łódzkiemu Wschodniemu.
Starosta Łódzki wschodni zauważył, że przekazanie sprawy nastąpiło po tym, jak Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi uchyliło decyzję Wójta Gminy Andrespol i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji w żaden sposób nie zostało wskazane, że Wójt Gminy Andrespol prowadził sprawę z naruszeniem przepisów o właściwości, a organ odwoławczy nie zakwestionował prowadzenia postępowania w oparciu o art. 29 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 145 ze zm. – dalej jako "Prawo wodne"). Wójt Gminy Andrespol właściwość Starosty Łódzkiego Wschodniego w powyższej sprawie wywodzi z twierdzenia, że wody opadowe z nieruchomości M. i P.C. zam. [...] ul. [...] odprowadzane są do studni chłonnych, zlokalizowanych na ich nieruchomości, które w ocenie Wójta Gminy Andrespol są urządzeniami wodnymi.
W ocenie Starosty Łódzkiego Wschodniego, studni chłonnych odprowadzających wody opadowe z dachu budynku nie można uznać za urządzenia wodne, ponieważ służą one do wprowadzania wód do ziemi. Nie są również urządzeniami służącymi do korzystania z zasobów wodnych, ponieważ wody opadowe i roztopowe spływające z dachów nie są uznawane za ścieki, nie mieszą się również w kategorii wód opadowych. Wykonanie drenażu wokół budynku ze studniami chłonnymi nie jest realizowane w celu kształtowania zasobów wodnych i nie służy takiemu celowi. Stanowi system zagospodarowania wody opadowej z dachu budynku i utwardzonego wokół niego terenu. Studnie chłonne nie są zatem urządzeniami wodnymi, na budowę których wymagane jest pozwolenie wodnoprawne.
W ocenie Starosty Łódzkiego Wschodniego, jego właściwości nie uzasadnia również oddziaływanie wód gruntowych na wody podziemne. W tej sytuacji chodzi bowiem o zwykłe korzystanie z wód.
W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Andrespol podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
Dla rozstrzygnięcia sporu w tej sprawie konieczne jest dokonanie oceny wzajemnej relacji przepisów ustawy Prawo wodne, a przede wszystkim art. 29 i art. 64b tej ustawy.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy Prawo wodne, właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich (pkt 1), a także odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (pkt 2). Stosownie zaś do art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Zgodnie z art. 64b ustawy Prawo wodne, w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, powodującego zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może, w drodze decyzji, nakazać przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego lub likwidację szkód, określając warunki i termin wykonania tych czynności.
Hipotezy norm dekodowanych z cytowanych wyżej przepisów są różne. Norma z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne ma zastosowanie, gdy właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie. Natomiast art. 64b ustawy Prawo wodne stanowi podstawę rozstrzygnięcia właściwego organu w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego. Utrzymywanie urządzeń wodnych polega na ich eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji (art. 64 ust. 1 ustawy Prawo wodne). Jest to zatem pojęcie szerokie i dotyczy szeregu różnego rodzaju czynności, których końcowym celem ma być zachowanie funkcji urządzenia wodnego. Równie szeroki jest katalog urządzeń wodnych wynikający z definicji sformułowanej w art. 3 pkt 19 ustawy Prawo wodne, zgodnie z którą przez urządzenia wodne rozumie się urządzenia służące kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich.
Jednocześnie ustawodawca zdecydował się na otwarty katalog urządzeń wodnych posługując się kwantyfikatorem "w szczególności" i wymieniając w art. 3 pkt 19 lit. a) - i) przykłady tego rodzaju urządzeń.
Z akt sprawy wynika, że przyczyn naruszenia stosunków wodnych na gruncie zarówno Starosta Łódzki Wschodni, jak i Wójt Gminy Andrespol, upatrują w podwyższeniu poziomu gruntu na działce pod adresem ul. [...] 23 i funkcjonowaniu na niej drenażu i studni chłonnych. Z akt sprawy nie wynika natomiast, że przedmiotowe studnie chłonne są źle utrzymywane w rozumieniu art. 64b ustawy Prawo wodne i to niezależnie od uznania, czy tego rodzaju studnie są urządzeniami wodnymi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak możliwości zakwalifikowania wykonanego drenażu i studni chłonnych jako urządzenia wodnego w świetle otwartego katalogu urządzeń wodnych sformułowanego w art. 3 pkt 19 ustawy Prawo wodne, nie jest tak oczywisty jak to przedstawia Starosta Łódzki Wschodni w swoim wniosku. Nawet jednak uznanie, że w tej sprawie mamy do czynienia z urządzeniami wodnymi nie pozwala na zastosowanie art. 64b Prawa wodnego (co uzasadniałoby właściwość starosty), bowiem nie zachodzi niewłaściwe utrzymanie urządzeń wodnych.
Przyczyną zalewania działki położonej przy ul. [...] 19/21 nie jest bowiem nienależyta eksploatacja, konserwacja oraz remont urządzenia wodnego w celu zachowania jego funkcji. Oznacza to natomiast, że mogło dojść do zmiany stanu wody na gruncie, a zwłaszcza szkodliwego odprowadzania wód opadowych na grunty sąsiednie, co stanowi podstawę do prowadzenia przez właściwy organ postępowania na mocy art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Ponadto organem właściwym w takiej sprawie jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta, a więc w tym przypadku Wójt Gminy Andrespol.
Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Wójta Gminy Andrespol jako organ właściwy w sprawie.