Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 29 marca 2012 r., działając na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku zwróciło się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Białymstoku a Wojewodą Podlaskim poprzez wskazanie Wojewody Podlaskiego jako organu właściwego do załatwienia sprawy stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Białymstoku z dnia [...] listopada 1991 r., nr [...] w sprawie zatwierdzenia projektu wymiany gruntów wsi C., gm. G., powiat białostocki.
W odpowiedzi na wniosek Wojewoda Podlaski wniósł o wskazanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku jako organu właściwego do rozpoznania sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wnioskiem z dnia 5 marca 2012 r. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, działając na podstawie art. 36 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 264 § 2 w związku z art. 15 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., aktualnie Dz. U. z 2012 r. poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a., wystąpił o podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały wyjaśniającej: "Czy ustalenie organu wyższego stopnia w rozumieniu art. 157 § 1 K.p.a. właściwego do stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia winno nastąpić wyłącznie w oparciu o zasady określone w art. 17 K.p.a. w związku z art. 20 K.p.a. czy też z uwzględnieniem właściwych, aktualnie obowiązujących przepisów prawa materialnego regulujących właściwość rzeczową organów administracji w tego rodzaju sprawach?".
W dniu 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OPS 1/12 Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę następującej treści "Organ wyższego stopnia w rozumieniu art. 157 § 1 K.p.a., właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wydanej przez organ wymieniony w art. 17 K.p.a., ustala się na podstawie art. 157 § 1 i art. 17 K.p.a. w związku z art. 20 K.p.a."
W powyższej uchwale z dnia 17 kwietnia 2012 r. przyjęto, że wobec tego, iż organem wyższego stopnia w rozumieniu art. 17 pkt 2 K.p.a. w stosunku do wojewody jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, to Minister pozostaje właściwy w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez wojewodę. Odrzucenie poglądu, że zmiana właściwości rzeczowej organów do rozpoznania sprawy w toku instancji wpływa automatycznie na zmianę właściwości ustalanej na podstawie art. 157 § 1 K.p.a. potwierdza, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wykładnia językowa przepisu w części, w której odnosi się on do decyzji ministra lub samorządowego kolegium odwoławczego, skoro wydanie decyzji przez te organy uzasadnia ich właściwość w sprawie stwierdzenia nieważności. Ustawodawca wyraźnie zatem powiązał właściwość tych organów w sprawie stwierdzenia nieważności z wydaniem przez nie decyzji. Bez względu zatem na zmiany we właściwości polegające na przekazaniu do rozpoznania określonych spraw do innego organu niż minister lub samorządowe kolegium odwoławcze, to zawsze pozostaną one właściwe do stwierdzenia nieważności wydanych przez siebie decyzji.
W podsumowaniu niniejszej uchwały wskazano zatem, że wywiedziona z art. 20 K.p.a. reguła, iż właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania, w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma zastosowanie wówczas, gdy art. 157 § 1 w zw. z art. 17 K.p.a. są niewystarczające dla ustalenia organu właściwego z uwagi na zmianę we właściwości organów. Przy czym nie chodzi o każdą zmianę właściwości organów, lecz o zmianę związaną z przemianami strukturalnymi, za którymi idzie likwidacja jednych organów i tworzenie innych. Dopóki organ, który wydał decyzję kontrolowaną w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności, jest wymieniony w art. 157 § 1 i art. 17 K.p.a., dopóty organ właściwy do stwierdzenia jej nieważności musi być określany wyłącznie na podstawie wskazanych przepisów. Zasadnie bowiem zauważono w uzasadnieniu przedmiotowej uchwały, że jedynie w sytuacji zniesienia takiego organu, niezbędne jest ustalenie organu, do którego właściwości sprawy te zostały przekazane i określenie organu wyższego stopnia według nowych przepisów.
We wniosku o rozstrzygnięcie sporu wskazano, ze przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności jest decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w Białymstoku z dnia [...] listopada 1991 r., nr [...]. Jednakże z akt sprawy wynika, że powyższa decyzja była przedmiotem kontroli organu odwoławczego - Wojewody Białostockiego, który decyzją z dnia [...] lutego 1992 r., nr [...] utrzymał w mocy wskazaną wyżej decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w Białymstoku. Wymaga podkreślenia, że w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne zostało zakończone wydaniem decyzji w wyniku rozpoznania odwołania, to decyzja w sprawie stwierdzenia nieważności może dotyczyć jedynie organu odwoławczego. Byt prawny decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji jest bowiem w całości uzależniony od utrzymującej ją w mocy decyzji organu odwoławczego. Pozostawienie w obrocie prawnym decyzji wydanej w wyniku odwołania, w warunkach stwierdzenia nieważności tylko decyzji pierwszoinstancyjnej, prowadziłoby do niewykonalności orzeczenia kończącego postępowanie nadzorcze. Takiemu postępowaniu nie stoi na przeszkodzie treść wniosku strony domagającej się unieważnienia decyzji organu pierwszej instancji.
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że skoro przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności, którego dotyczy wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, jest decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w Białymstoku z dnia [...] listopada 1991 r. utrzymana w mocy przez decyzję Wojewody Białostockiego z dnia [...] lutego 1992 r., wydana w przedmiocie scalenia gruntów, to organem właściwym w sprawie stwierdzenia nieważności tego typu decyzji będzie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, albowiem w myśl art. 17 pkt 2 k.p.a. organem wyższego stopnia w stosunku do wojewody jest właściwy w sprawie minister.
Skoro zatem spór kompetencyjny w tej sprawie toczy się przed sądem administracyjnym między Samorządowym Kolegium Odwoławczym a Wojewodą, a żaden z tych organów nie jest właściwy do rozpoznania sprawy objętej sporem, wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego nie może być uwzględniony i podlega oddaleniu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 w związku z art. 4, art. 15 § 2 i art. 64 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym oddalił wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego