Uzasadnienie
Wnioskiem z 14 czerwca 2017 Wójt Gminy Zambrów wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy Zambrów a Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Zambrowie przez wskazanie organu właściwego w sprawie rozpatrzenia wniosku I. K..
W uzasadnieniu wniosku Wójt Gminy Zambrów (dalej: wnioskodawca), wskazał, że do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zambrowie wpłynął wniosek I. K., którego przedmiotem jest zalewanie działki stanowiącej jej własność wskutek podniesienia poziomu działki sąsiedniej.
W piśmie z 1 czerwca 2017 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przekazał wniosek Wójtowi Gminy Zambrów, gdyż jego zdaniem, pismo dotyczy zmiany stosunków wodnych dokonanych przez właściciela działki sąsiedniej. Do zalewania nieruchomości dochodzi w rezultacie podniesienia poziomu działki sąsiedniej, które nastąpiło po wybudowaniu budynku mieszkalnego. Zdaniem I. K. "cały budynek jest wyniesiony ponad oś drogi, oraz dach również nie jest planowo zrobiony". W ocenie Wójta Gminy Zambrów, z treści pisma wynika, że źródłem zastrzeżeń I. K. jest niezgodne z projektem wybudowanie budynku mieszkalnego.
Wójt Gminy Zambrów wskazał, że z przepisów art. 84 ust. 1 oraz art. 84a ust. 1 Prawa budowlanego wynika, że do zadań organów nadzoru budowlanego należy kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego, która między innymi obejmuje kontrolę zgodności wykonywania robót budowlanych z przepisami prawa budowlanego, projektem budowlanym i warunkami określonymi w decyzji o pozwoleniu na budowę. Wnioskodawca powołał się także na § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione.
Według wnioskodawcy, z pisma I. K. wynika, że podwyższenie poziomu gruntu nastąpiło podczas budowy budynku mieszkalnego, w związku z czym to organ nadzoru budowlanego powinien ustalić, czy w sprawie zaistniały przesłanki z § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a więc czy inwestor prowadząc roboty budowlane dokonał zmiany naturalnego spływu wód opadowych celem kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości.
Zdaniem Wójta Gminy Zambrów, to organ nadzoru budowlanego obowiązany jest zbadać zgodność wykonywanych robót budowlanych z bezwzględnie obowiązującym § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. przez pryzmat rozwiązań przyjętych w projekcie budowlanym, zatwierdzonym decyzją o pozwoleniu na budowę.
W piśmie z 8 sierpnia 2017 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przedstawił odpowiedź na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, w którym zawarł uzasadnienie swojego dotychczasowego stanowiska w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
Ww. sporami są sytuacje prawne, w których co do zakresu działania organów zachodzi rozbieżność, która powinna być usunięta na skutek podjęcia środków prawnych. Spór ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów zachodzi w odniesieniu do rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy, czyli gdy mamy do czynienia z tożsamością sprawy, którą zajmują się co najmniej dwa organy. A zatem wtedy, gdy w postępowaniu przed organami chodzi o rozstrzygnięcie tożsamej sprawy administracyjnej pod względem podmiotowym (tożsamość strony), przedmiotowym (tożsamość żądania), przy zastosowaniu tej samej podstawy prawnej. Przy czym, do sporu może dojść tylko w powiązaniu ze sprawą indywidualną, która realnie istnieje i w której toczy się postępowanie.
W sprawie ma miejsce spór kompetencyjny pomiędzy Wójtem Gminy Zambrów a Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego o wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku I. K., którego przedmiotem jest zalewanie działki stanowiącej jej własność. Powyższe oznacza, że w sprawie tej zachodzi spór negatywny.
Z dokumentacji zebranej w sprawie nie wynika jednoznacznie o załatwienie jakiej sprawy administracyjnej chodzi wnioskodawczyni. W tej sytuacji należy kierować się treścią złożonego wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego oraz dalszych pism wnoszonych do organów administracji. Jak wynika z treści pisma I. K., które wpłynęło do Urzędu Gminy Zambrów w dniu 3 stycznia 2017 r., jej sąsiad podniósł wysokość terenu na swojej działce dokonał "zawyżenia swojego terenu“ poprzez nawiezienie ziemi. W piśmie tym I. K. wskazuje, że na działce sąsiada w dole zalega woda, która przedostaje się na jej nieruchomość. Z terenu sąsiada spływa woda do tego dołu i przelewa się na teren I. K., która uważa, że sąsiad powinien usunąć nadmiar ziemi z terenu jego nieruchomości, a całą wodę skierować do kanalizacji miejskiej. I. K. podnosi, że z powodu nawiezienia ziemi przez sąsiada, zniszczeniu uległo ogrodzenie z cegły klinkierowej.
I. K. wskazuje również, że nawiezienie ziemi na nieruchomość sąsiada spowodowała zniszczenie "czapów betonowych“, a woda i wszelkie zanieczyszczenia przedostają się na teren nieruchomości I. K.. Działania sąsiada przyczyniły się do zniszczenia chodnika. Na margnesie należy zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się pismo Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku znak: [...] z 15 września 2014 r. skierowanego do A. K., w którym organ nadzoru budowlanego stwierdził, że problem zalewania działki nr geod. [...] jest wynikiem naturalnego ukształtowania przedmiotowego terenu. Organ ten wyjaśnił, że z mapy geodezyjnej jednoznacznie wynika, że działka nr geod. [...] jest położona niżej od działki nr geod. [...], również działka od południowej strony ma rzędne wyższe od działki A. K.. Powyższe w ocenie tego organu, dowodzi, że spadek terenu ma kierunek północno-wschodni, dlatego też wody z działek położonych od strony zachodniej (działka [...]) i południowej w czasie wiosennych roztopów bądź silnych opadów atmosferycznych będą przepływały przez posessję A. K..
Z akta sprawy wynika również, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wielkorotnie badał wniosek I. K., kontrolując stan zabudowy sąsiedniej działki pod kątem zgodności z przepisami Prawa budowlanego i nie stwierdził odstępstw budowy budynku mieszkalnego na działce o nr geodezyjnym [...] od warunków określonych w pozwoleniu na budowę i w projekcie budowlanym. Wskazać jednocześnie należy, że art. 29 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz. U. Z 2017 r. poz. 1121 ze zm., dalej: p.w.) chroni grunty sąsiednie przed oddziaływaniem bezpośrednim i pośrednim właściciela gruntu korzystającego z wód.
Ustawodawca w art. 29 p.w. stworzył model prawny korzystania z wody przez właściciela gruntu, które zostało ukształtowane w ten sposób że przysługuje właścicielowi gruntu z mocy samego prawa, a organy administracji podejmują ingerencję w sferę uprawnień i obowiązków właściciela gruntu, jedynie w razie przekroczenia granic dozwolonego korzystania. Obowiązek prawny właściciela gruntu związany z zakazem zmiany stanu wody sprowadza się do tego, że art. 29 ust. 1 i 2 p.w. ustanawia dla właściciela gruntu zakazy i nakazy określonego zachowania się (działania lub zaniechania). Niezastosowanie się do zakazów i nakazów wytwarza stan niewypełnienia obowiązku uregulowanego przez art. 29 ust. 1 i 2 p.w. Zachowanie właściciela gruntu będące przedmiotem obowiązku wynikające z art. 29 p.w. może być zatem zakazane lub nakazane. Oznacza to, że może wystąpić obowiązek pozytywny lub negatywny. Zakaz zmiany stanu wody i odprowadzania wody należy instrumentów władczego działania.
Obowiązuje on bezpośrednio z mocy prawa. Właściciela gruntu obciążają także inne obowiązki prawne będące konsekwencją tego, że woda jest zasobem środowiska, który podlega ochronie i reglamentacji administracyjnoprawnej.
Z powyższego wynika, że organem właściwym do rozpatrzenia sprawy zgodnie art. 29 ust. 3 p.w. jest Wójt Gminy Zambrów. Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.