Uzasadnienie
UZASADNIENIE
Burmistrz Miasta Gorlice wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Gorlice, a Starostą Gorlickim w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku dotyczącego zaślepienia przepustu pod drogą krajową nr 28 w Gorlicach.
W uzasadnieniu Burmistrz wskazał, że doszło do likwidacji przepustu pod drogą i wybudowania tymczasowego przepustu o mniejszej średnicy w innym miejscu bez stosownego pozwolenia. Spowodowało to naruszenie stosunków wodnych przez likwidację urządzenia wodnego jakim jest przepust pod drogą, który miał służyć odprowadzaniu wody przez korpus drogi. W takich okolicznościach organem właściwym do rozpatrzenia wniosku jest starosta stosownie do treści art. 64a i art. 64b ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r., poz. 469 ze zm.). Przepisy te są bowiem przepisami szczególnymi w stosunku do art. 29 Prawa wodnego (por. postanowienia NSA z 17 stycznia 2012 r., II OW 139/11; z 14 kwietnia 2017 r. II OW 15/17).
W odpowiedzi na wniosek Starosta wskazał, że w jego ocenie przedmiotowy przepust nie jest urządzeniem wodnym o jakim mowa w art. 9 ust.1 pkt 19 Prawa wodnego, a z tego względu powinien mieć zastosowanie w sprawie art. 29 tej ustawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W niniejszej sprawie zaistniał pomiędzy organami samorządu terytorialnego, tj. Burmistrzem Miasta Gorlice i Starostą Gorlickim spór negatywny, ponieważ oba organy twierdzą, że nie są właściwe do załatwienia sprawy. Tego rodzaju spór podlega kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego, co wynika z art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.",
Należy wskazać, że to z jaką konkretnie sprawą mamy do czynienia powinno wynikać z ustaleń stanu faktycznego. Ustalenia w tym zakresie determinują rodzaj postępowania, które powinno zostać przeprowadzone, a tym samym i właściwość organów. W tej sprawie podczas przeprowadzonego dotychczas postępowania wyjaśniającego przez Burmistrza Gorlic ustalono, że do zalewania sąsiednich nieruchomości i powstania tam szkody doszło w wyniku zasypania przepustu pod drogą, co też doprowadziło do faktycznej likwidacji przepustu. W innym zaś miejscu pod drogą wykonano przepust o mniejszych parametrach. Okoliczność zasypania przepustu nie jest zaś kwestionowania przez żadną ze stron sporu kompetencyjnego. Dla tej oceny nie ma znaczenia, że być może i inne działania polegające na zaspaniu rowu także doprowadziły do zalewania nieruchomości sąsiednich i powstania tam szkody. W przedmiotowej sprawie przedmiot postępowania został zakreślony w odniesieniu do likwidacji przepustu, który wbrew twierdzeniom Starosty jest urządzeniem wodnym.
Takiej kwalifikacji prawnej przepustu nie przeczy treść art. 9 ust. 1 pkt 19 Prawa wodnego przywołanego w odpowiedzi na wniosek. Przepis ten jedynie przykładowo wymienia co kryje się pod pojęciem urządzenia wodnego. Najistotniejsze jest to, że urządzenie wodne to takie urządzenie, które ma służyć kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich. W tej sprawie zasypany przepust powstał jako część systemu odwadniającego, który na przestrzeni lat ulegał stopniowej likwidacji. Niezależnie od tego, zlikwidowany przepust stanowił część systemu służącego kształtowaniu stosunków wodnych, tj. miał umożliwiać przepływ wód powierzchniowych na drugą stronę drogi celem odprowadzania wody do odbiornika, tj. rzeki Ropy. Trudno w takiej sytuacji uznać, że zlikwidowany przepust nie spełnia definicji urządzenia wodnego, o jakim mowa w art. 9 ust. 1 pkt 19 Prawa wodnego. Realizacja tego rodzaju urządzenia wodnego wymaga pozwolenia wodnoprawnego, a wydaje je starosta stosownie do treści art. 140 ust. 1 w związku z art. 122 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego.
Ponieważ w tej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, która doprowadziła do naruszenia stosunków wodnych na gruncie należy wskazać, że w ogólności osiągnięcie skutku w postaci usunięcia stanu niezgodnego z prawem może nastąpić w wyniku zastosowania art. 29 bądź art. 64b Prawa wodnego pomimo, że hipotezy tych przepisów są różne. Artykuł 29 dotyczy w ogólności zmiany stanu wody na gruncie, zaś art. 64b związany jest z zaistnieniem nienależytego utrzymania urządzenia wodnego. Zgodnie z art. 64 ust. 1 utrzymanie urządzeń wodnych polega m.in. na ich eksploatacji w celu zachowania ich funkcji. W tej zaś sprawie zasypanie przepustu uniemożliwia jego normalne funkcjonowanie, co doprowadziło także do naruszenia stosunków wodnych na sąsiednich nieruchomościach. Jednak nie zmienia to faktu, że mamy w tej sprawie do czynienia ze stanem, który wynika z nienależytego utrzymania urządzenia wodnego przez jego zasypanie.
Oznacza to, że organem właściwym do załatwienia wniosku jest starosta co wynika z treści art. 64b w zw. z art. 140 ust. 1, art. 122 ust. 1 pkt 3 i art. 9 ust. 1 pkt 19 Prawa wodnego. Dodatkowym argumentem na jaki wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest stwierdzenie, że art. 64b jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 29 Prawa wodnego. Wynika to z tego, że w sytuacji gdy obowiązek utrzymania w należytym stanie danego urządzenia wodnego nie jest realizowany, to wyłącznie organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, jest właściwy do nałożenia w formie decyzji obowiązków, ale tych o których stanowi art. 64b Prawa wodnego. Podstawową funkcją przepustu pod drogą jest umożliwienie przepływu wody z jednej strony drogi na drugą stronę drogi, co niewątpliwie możliwe jest przez dokonanie odkopania zasypanego przepustu. Jednak na obecnym etapie postępowania sądowego nie jest możliwe stwierdzenie czy z uwagi na dynamiczną zmianę okoliczności w zakresie wymaganego systemu odwodnieniowego, przywrócenie tylko przepustu będzie wystarczające do likwidacji w przyszłości szkód związanych z naruszeniem stosunków wodnych na gruncie.
Dlatego starosta w ramach postępowania wyjaśniającego będzie obowiązany do wyjaśnienia tych kwestii z uwzględnieniem działań, które doprowadziły także do zasypania rowu odwadniającego, tym bardziej, że przedmiotowy przepust i rowy stanowiły części tego samego systemu odwodnieniowego, a do szkody doszło podczas powodzi z 2010 r. gdy woda nie miała ujścia zgodnie z naturalnym spadkiem terenu na drugą stronę drogi.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.