Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] czerwca 2011 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Ministrem, a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w K., jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku M.W. i K.J. z dnia [...] sierpnia 2010 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Krakowskiego z dnia [...] lutego 1992 r., Nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] października 1991 r., Nr [...], zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi B., gm. M., w części dotyczącej wydzielenia działki drogowej nr [...], która stała się własnością Gminy M. W uzasadnieniu wskazano, że decyzje, o stwierdzenie nieważności których wystąpili M.W. i K.J., zostały wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. Nr 11, poz. 80 ze zm.) przez Kierownika Urzędu Rejonowego w K., działającego jako organ I instancji oraz przez Wojewodę Krakowskiego, działającego jako organ II instancji
Zaś zgodnie z aktualnie obowiązującym brzmieniem art. 3 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów postępowanie scaleniowe lub wymienne jako organ I instancji przeprowadza starosta jako zadanie z zakresu administracji rządowej. W wyniku nowelizacji skreślono zdanie drugie w wyżej wymienionym art. 3 ust. 1 dotychczasowej ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, wskazujące wojewodę jako organ wyższego stopnia w stosunku do starosty. Zatem mając na uwadze tę zmianę dokonaną art. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań administracji publicznej w województwie (Dz. U. Nr 92, poz. 753 ze zm.), w ocenie Ministra, obecnie organem właściwym zarówno do stwierdzenia nieważności decyzji podjętej w I instancji przez kierownika urzędu rejonowego, jak i decyzji podjętej w II instancji przez wojewodę w sprawach scaleń i wymian gruntów, jest samorządowe kolegium odwoławcze. Zatem przekazanie przedmiotowego wniosku przez organ kolegialny do rozpatrzenia Ministrowi nie znajduje oparcia w przepisach.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. do dnia rozpoznania sprawy przez Sąd nie nadesłało odpowiedzi na wniosek.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wnioskiem z dnia 5 marca 2012 r. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego działając na podstawie art. 36 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 264 § 2 w związku z art. 15 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., aktualnie Dz. U. z 2012 r. poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a., wystąpił o podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały wyjaśniającej: "Czy ustalenie organu wyższego stopnia w rozumieniu art. 157 § 1 k.p.a. właściwego do stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia winno nastąpić wyłącznie w oparciu o zasady określone w art. 17 k.p.a. w związku z art. 20 k.p.a. czy też z uwzględnieniem właściwych, aktualnie obowiązujących przepisów prawa materialnego regulujących właściwość rzeczową organów administracji w tego rodzaju sprawach?".
W dniu 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OPS 1/12, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów podjął uchwałę następującej treści: "Organ wyższego stopnia w rozumieniu art. 157 § 1 k.p.a., właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wydanej przez organ wymieniony w art. 17 k.p.a., ustala się na podstawie art. 157 § 1 i art. 17 k.p.a. w związku z art. 20 k.p.a."
W powyższej uchwale z dnia 17 kwietnia 2012 r. przyjęto, że wobec tego, iż organem wyższego stopnia w rozumieniu art. 17 pkt 2 k.p.a. w stosunku do wojewody jest właściwy minister, to minister pozostaje właściwy w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez wojewodę. Odrzucenie poglądu, że zmiana właściwości rzeczowej organów do rozpoznania sprawy w toku instancji wpływa automatycznie na zmianę właściwości ustalanej na podstawie art. 157 § 1 k.p.a. potwierdza, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wykładnia językowa przepisu w części, w której odnosi się on do decyzji ministra lub samorządowego kolegium odwoławczego, skoro wydanie decyzji przez te organy uzasadnia ich właściwość w sprawie stwierdzenia nieważności. Ustawodawca wyraźnie zatem powiązał właściwość tych organów w sprawie stwierdzenia nieważności z wydaniem przez nie decyzji. Bez względu zatem na zmiany we właściwości polegające na przekazaniu do rozpoznania określonych spraw do innego organu niż minister lub samorządowe kolegium odwoławcze, to zawsze pozostaną one właściwe do stwierdzenia nieważności wydanych przez siebie decyzji.
W podsumowaniu niniejszej uchwały wskazano zatem, że wywiedziona z art. 20 k.p.a. reguła, iż właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania, w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma zastosowanie wówczas, gdy art. 157 § 1 w zw. z art. 17 k.p.a. są niewystarczające dla ustalenia organu właściwego z uwagi na zmianę we właściwości organów. Przy czym nie chodzi o każdą zmianę właściwości organów, lecz o zmianę związaną z przemianami strukturalnymi, za którymi idzie likwidacja jednych organów i tworzenie innych. Dopóki organ, który wydał decyzję kontrolowaną w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności, jest wymieniony w art. 157 § 1 i art. 17 k.p.a., dopóty organ właściwy do stwierdzenia jej nieważności musi być określany wyłącznie na podstawie wskazanych przepisów.
Zasadnie bowiem zauważono w uzasadnieniu przedmiotowej uchwały, że jedynie w sytuacji zniesienia takiego organu, niezbędne jest ustalenie organu, do którego właściwości sprawy te zostały przekazane i określenie organu wyższego stopnia według nowych przepisów. Problemy takie dostrzeżono również w orzecznictwie, w którym wskazuje się, że wątpliwości co do kompetencji organu właściwego do prowadzenia postępowania nadzorczego powstają również wówczas, gdy dotyczy to decyzji wydanych w przeszłości przez organy, które w wyniku przeprowadzonych zmian strukturalnych zostały zniesione lub zreformowane, a wzmagają się one w przypadku, gdy jednocześnie w prawie materialnym przestał istnieć rodzaj spraw, których dotyczyły te decyzje.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skoro przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności, którego dotyczy wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, jest decyzja Wojewody wydana w przedmiocie scalania i wymiany gruntów, to organem właściwym w sprawie stwierdzenia nieważności tego typu decyzji będzie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, albowiem w myśl art. 17 pkt 2 k.p.a. organami wyższego stopnia w stosunku do wojewodów są właściwi w sprawie ministrowie.
Dlatego na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.