Uzasadnienie
Starosta Raciborski wniósł o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Marszałkiem Województwa Śląskiego, poprzez wskazanie Marszałka Województwa Śląskiego jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku Gminy Krzyżanowice z dnia [...] marca 2015 r. o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na przedsięwzięcie polegające na "Odprowadzaniu wód nawalnych z R. do stawu wraz ze zwiększeniem retencji w rejonie ul. W. w ramach ochrony przeciwpowodziowej sołectwa O.".
Wniosek ten pierwotnie został skierowany do Marszałka Województwa Śląskiego, który w piśmie z dnia [...] kwietnia 2015 r., na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej jako K.p.a.) przekazał go do załatwienia Staroście Raciborskiemu. Marszałek Województwa Śląskiego stwierdził, że zgodnie z art. 140 ust. 2 ustawy z 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 469, dalej jako ustawa Prawo wodne) nie jest on organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego w niniejszej sprawie, gdyż z analizy dokumentacji wnioskowej wynika, że planowane przedsięwzięcie nie zalicza się do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Nie można go także uznać za budowlę przeciwpowodziową w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo wodne.
Starosta Raciborski nie podzielił powyższego stanowiska. O ile podzielił stanowisko Marszałka, że przedmiotowe przedsięwzięcie nie należy do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (tj. do przedsięwzięć z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2010 r. Nr 213, poz.1397 ze zm.)), to w jego ocenie planowane przedsięwzięcie należy zakwalifikować jako budowlę przeciwpowodziową, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 65 tego rozporządzenia.
Starosta twierdzi, że o prawidłowości takiej kwalifikacji przesądziło postępowanie w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedmiotowej inwestycji zakończone wydaniem przez Wójta Gminy Krzyżanowice ostatecznej decyzji z [...] lutego 2015 r. nr [...] (załączonej do operatu wodnoprawnego). Ponadto z analizy załączonego do wniosku operatu wodnoprawnego jednoznacznie wynika, że "przyjęte rozwiązania mają służyć zapewnieniu bezpieczeństwa powodziowego", a w ich wyniku powstanie nowy suchy zbiornik przeciwpowodziowy. Fakt powstania nowego suchego zbiornika przeciwpowodziowego potwierdził także autor projektu (mail z 28 kwietnia br.). W związku z powyższym, mając na uwadze art. 140 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo wodne, Starosta Raciborski uznał, że właściwym organem do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku będzie Marszałek Województwa Śląskiego.
W odpowiedzi na powyższy wniosek Marszałek Województwa Śląskiego podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, iż właściwym organem do rozpoznania sprawy z wniosku Gminy Krzyżanowice będzie Starosta Raciborski. Organ przywołał treść art. 140 ust. 2 ustawy Prawo wodne i wskazał, że wniosek dotyczy udzielenia pozwolenia wodnoprawnego m.in. na wykonanie grobli wraz z przepustem i odcinkiem rurociągu, wykonanie rowu otwartego wraz z przepustem. Jego zdaniem zadanie to może stanowić część szerszej inwestycji, której celem będzie ochrona terenu przed zalewaniem, jednak poszczególnych urządzeń objętych wnioskiem nie można zakwalifikować do budowli przeciwpowodziowych w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo wodne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozpatrywania sporów o właściwość, o których mowa w art. 4 tej ustawy. Zgodnie z nowelizacją tego artykułu przez art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) zmieniającej nin. ustawę z dniem 15 sierpnia 2015 r. Naczelny Sad Administracyjny rozstrzygając niniejszą sprawę wydaje postanowienie w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym - art. 15 § 2 in fine P.p.s.a.
Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy, czyli gdy mamy do czynienia z tożsamą sprawą, którą zajmują się co najmniej dwa organy. A zatem wtedy gdy przed organami chodzi o rozstrzygnięcie sprawy dotyczącej tego samego podmiotu i dotyczącej tego samego przedmiotu, przy zastosowaniu tej samej podstawy. Spór o właściwość może powstać tylko w ramach konkretnej sprawy, która jest przedmiotem prowadzonego postępowania, albo co do której odmówiono nadania biegu. Przedmiotem sporu nie może być ustalenie rodzaju sprawy.
Inwestycja, której dotyczy wniosek Gminy Krzyżanowice została zarówno we wniosku jak i w operacie wodnoprawnym określona jako "Odprowadzenie wód nawalnych z R. do stawu wraz ze zwiększeniem retencji w rejonie ul. W. w ramach ochrony przeciwpowodziowej sołectwa O.".
Zgodnie z zakresem planowanej inwestycji (str. 7 operatu) polegać ona będzie na wykonaniu następujących prac:
- - podwyższenie grobli ziemnej usytuowanej poprzecznie do kierunku spływu wody w istniejącym rowie melioracyjnym, biegnącym równolegle do ul. Wojska Polskiego,
- - wykonanie rowu odprowadzającego wody opadowe do istniejącego, niewykorzystywanego zbiornika, z północnej części zlewni,
- - wykonanie w istniejących drogach 2 sztuk przepustów – zbieraczy przechwytujących wody opadowe z tych dróg.
Autor operatu stwierdza, że wymienione elementy jako główne składniki proponowanego układu umożliwią krótkotrwałe piętrzenie wody w okresie wezbrań spowodowanych nawalnymi deszczami i będą pełnić kluczową rolę w przechwytywaniu, redukcji i odpowiednim kierowaniu do istniejącego rowu, a dalej do kanalizacji deszczowej d=1000mm, spływającej w tej części zlewni wody opadowej. (str. 7 operatu akapit 3). Na stronie 8 operatu akapit 2 zawarto stwierdzenie, że przedstawione rozwiązania mają służyć przede wszystkim bezpiecznemu przeprowadzeniu wody przez drogę z części rozpatrywanej zlewni (tj. około 7,3 ha) oraz w miarę możliwości bezpiecznemu przeprowadzeniu wody przez istniejącą sieć kanalizacji deszczowej. W dalszej części opracowania na str. 10 znajduje się stwierdzenie, że planowane działania mają ograniczyć występowanie wody z koryta rowów i zalewanie drogi polnej (dla tzw. R. od strony północnej) poprzez wciągnięcie do współpracy istniejącego zbiornika wodnego oraz redukcję fal poprzez wybudowanie grobli ziemnej tworzącej nowy suchy zbiornik przeciwpowodziowy.
Z powyższej charakterystyki prac składających się na planowaną inwestycję wynika, że powstać mają określone urządzenia wodne tj. rowy, przepusty, groble, których zaistnienie spowoduje w efekcie powstanie suchego zbiornika przeciwpowodziowego oraz lepsze wykorzystanie istniejącego zbiornika retencyjnego a także spowoduje skanalizowanie nawalnych wód opadowych do istniejącej kanalizacji przeciwdeszczowej. Nie ulega zatem wątpliwości, że celem wykonania ww. urządzeń będzie ochrona przeciwpowodziowa w miejscowości O. To jednak nie daje podstaw do twierdzenia, że sama inwestycja polegająca na budowie określonych urządzeń wodnych w tym przypadku rowów, grobli i przepustów jest budowlą przeciwpowodziową w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo wodne. Zgodnie z tym przepisem za budowle przeciwpowodziowe należy uznać kanały ulgi, kierownice w ujściach rzek do morza, poldery przeciwpowodziowe, zbiorniki retencyjne posiadające rezerwę powodziową, suche zbiorniki przeciwpowodziowe, wały przeciwpowodziowe wraz z obiektami związanymi z nimi funkcjonalnie oraz wrota przeciwpowodziowe i przeciwsztormowe.
Starosta Raciborski wyszedł z założenia, że skoro w wyniku planowanej inwestycji powstanie obiekt, który należy uznać za nowy suchy zbiornik przeciwpowodziowy, to tym samym tę inwestycję należy uznać za budowlę przeciwpowodziową, bowiem zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo wodne taki suchy zbiornik ustawodawca uznaje za budowlę przeciwpowodziową. Rację ma jednak Marszałek Województwa Śląskiego, że urządzeń objętych wnioskiem nie można zakwalifikować do budowli przeciwpowodziowych. Jak zaznaczył organ planowane przedsięwzięcie może stanowić element szerszej inwestycji związanej z ochroną przeciwpowodziową lecz sam cel, któremu służą poszczególne urządzenia wodne nie przesądza o charakterze tych urządzeń. Przepis art. 9 ust 1 pkt 1a ustawy Prawo wodne jasno wskazuje jakie urządzenia wodne są budowlami przeciwpowodziowymi. Owszem w przepisie tym wskazuje się suchy zbiornik przeciwpowodziowy ale jak wynika z dokumentacji sprawy ów zbiornik powstanie przy okazji wykonywania wskazanych we wniosku urządzeń wodnych a nie będzie bezpośrednim przedmiotem zaplanowanych we wniosku prac.
Mając powyższe na uwadze oraz treść art. 140 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo wodne mówiącego, że Marszałek województwa wydaje pozwolenia wodnoprawne na wykonanie budowli przeciwpowodziowych Naczelny Sad Administracyjny stwierdza, że właściwym do rozpatrzenia wniosku będzie Starostwa Raciborski, bowiem, jak to już wcześniej powiedziano, urządzenia wodne, których w istocie dotyczy wniosek Gminy Krzyżanowice o wydanie pozwolenia wodnoprawnego nie są budowlami przeciwpowodziowymi w rozumieniu ustawy Prawo wodne.
Odnośnie do twierdzeń Starosty Raciborskiego jakoby z treści § 3 ust. 1 pkt 65 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2010 r. Nr 213, poz.1397 ze zm.)), czy też z załączonej do operatu wodnoprawnego decyzji Wójta Gminy Krzyżanowice z [...] lutego 2015 r. nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedmiotowej inwestycji wynikało, że planowane przedsięwzięcie jest budowlą przeciwpowodziową, NSA uznał, tę argumentację za bezpodstawną. Wskazany przepis nie definiuje co jest budowlą przeciwpowodziową a jedynie wskazuje jakiego rodzaju budowle przeciwpowodziowe należy uznać za przedsięwzięcia mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Podobnie należało ocenić przywołaną wyżej decyzję, która ma znaczenie ale tylko w kontekście ustalenia, czy dla przedmiotowej inwestycji należało sporządzić ocenę oddziaływania na środowisko.
Brak takiej potrzeby nie określa z jakiego charakteru obiektem mamy do czynienia. Skutki prawne wydania tej decyzji nie mają żadnego przełożenia na to czy planowana inwestycja jest budowlą przeciwpowodziową. Decyzja ta dotyczy wyłącznie kwestii związanej z obowiązkiem sporządzenia oceny oddziaływania na środowisko i jest jednym z etapów procesu inwestycyjnego przewidzianego prawem dla tego rodzaju inwestycji.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 w zw. z art. 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 140 ust. 1 ustawy Prawo wodne, orzekł jak w sentencji.