Uzasadnienie
Pismem z dnia 20 kwietnia 2011 r. Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Kielcach, na podstawie art. 22 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), wniósł o rozstrzygnięcie sporu negatywnego kompetencyjnego pomiędzy Świętokrzyskim Wojewódzkim Inspektorem Ochrony Środowiska w Kielcach a Wójtem Gminy Gowarczów w sprawie ustalenia właściwości rzeczowej organu, odnośnie rozpatrzenia interwencji M. B. złożonej do Wójta Gminy Gowarczów.
W uzasadnieniu wniosku organ podał, że Wójt Gminy Gowarczów postanowieniem z dnia 1 marca 2011 r., znak: GT.066.4.2011, przekazał do rozpatrzenia wniosek M. B. dotyczący sprawdzenia sposobu odprowadzania ścieków z posesji Mieczysława Stanisławskiego oraz sklepu spożywczego przy Placu XX-Lecia w miejscowości Gowarczów.
W opinii Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Kielcach interwencja zgłoszona przez M. B. powinna być rozpatrywana na podstawie przepisów ustawy z dna 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008 ze zm.). Zgodnie z tą ustawą do zadań własnych gminy należy m.in. prowadzenie ewidencji zbiorników bezodpływowych w celu kontroli częstotliwości ich opróżniania. Ponadto, zgodnie z art. 5 cytowanej ustawy, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy lub przydomową oczyszczalnię ścieków. Nadzór nad realizacją przedmiotowych obowiązków sprawuje wójt, a w przypadku stwierdzenia niewykonywania przez właścicieli nieruchomości tych obowiązków, w oparciu o art. 5 ust. 7 ww. ustawy, jako organ właściwy w sprawie, wydaje decyzję nakazującą ich wykonanie.
Zgodnie z art. 2 ust 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, przez właścicieli nieruchomości rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Tym samym, wszystkie interwencje dotyczące odprowadzania ścieków bytowych z terenu nieruchomości (do urządzeń kanalizacyjnych jednostek gminnych) lub gromadzenia ścieków w zbiornikach bezodpływowych zarówno przez osoby fizyczne jak i prowadzących działalność gospodarczą powinny być rozpatrywane przez wójta gminy właściwego ze względu na lokalizację nieruchomości.
W odpowiedzi na powyższy wniosek Wójt Gminy Gowarczów podniósł, że przekazując sprawę do rozpatrzenia Świętokrzyskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska w Kielcach, kierował się treścią art. 5 ust. 8 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, ponieważ treść podania dotyczyła czynności, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3, 3a, 3b ww. ustawy, wyłączonych spod nadzoru Wójta Gminy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, niemające wspólnego organu wyższego stopnia, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
W rozpoznawanej sprawie wystąpił spór negatywny co do załatwienia interwencji w przedmiocie sprawdzenia sposobu odprowadzania ścieków z oznaczonej nieruchomości położonej w miejscowości Gowarczów.
Wymagania w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości przez jej właściciela określa ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008 ze zm.), która wskazuje jednocześnie, że nadzór nad jej przestrzeganiem sprawuje wójt (burmistrz, prezydent miasta).
Zgodnie z art. 5 ust. 1 cyt. ustawy, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku m.in. przez:
- – przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub (...) wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków; (pkt 2)
- – gromadzenie nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych; (pkt 3a)
- – pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi; (pkt 3b)
W myśl ust. 7 i 8 art. 5 cyt. ustawy, w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków o których mowa w ust. 1-4, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku, z wyjątkiem obowiązków wymienionych w ust. 1 pkt 3-3b.
Zaznaczyć należy, że przewidziane w ust. 8 wyłączenie co do obowiązków określonych w pkt 3-3b dotyczy wyłącznie wydawania decyzji nakładających wykonanie określonego obowiązku.
Nie przewiduje natomiast tego wyłączenia ust. 6 art. 5 stanowiący, iż nadzór nad realizacją obowiązków określonych w ust. 1-4 sprawuje wójt (burmistrz lub prezydent miasta).
Istotne jest przy tym zwrócenie uwagi, że dodanie do art. 5 cyt. ustawy ustępu 8 wyłączającego wydawanie decyzji w przypadku niewykonywania obowiązków, o których mowa w ust. 1 pkt 3-3b, związane było z regulacją art. 6 przewidującego przejęcie określonych w nim obowiązków przez gminę.
Przepis art. 6 ustawy określa m.in. sposób wykonywania przez właścicieli nieruchomości obowiązku pozbywania się zebranych na terenie nieruchomości nieczystości ciekłych oraz przysługujące organom gminy środki do realizacji nadzoru w tym zakresie.
Ubocznie należy również zwrócić uwagę, że wójt w ramach sprawowanego nadzoru może zainicjować postępowanie w sprawie o wykroczenie (art. 10 ust. 2 ustawy).
Ponadto, stosownie do art. 363 i 368 ust. 2 Prawa ochrony środowiska wójt może wydać decyzje zmierzające do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko lub wstrzymać użytkowanie określonego urządzenia lub instalacji.
Z tych wszystkich względów należało wskazać Wójta Gminy Gowarczów jako organ właściwy w przedmiotowej sprawie.
W konsekwencji orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a.