Uzasadnienie
Wójt Gminy K. pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy K. a Starostą C., poprzez wskazanie właściwego organu do prowadzenia sprawy dotyczącej zarurowania fragmentu rowu melioracji szczegółowej R-A znajdującego się na działce nr [...], położonej w miejscowości Z. przy ul. [...].
W uzasadnieniu wniosku o rozstrzygnięcie sporu organ wskazał, iż po zakończeniu wszczętego z urzędu postępowania w dniu [...] sierpnia 2013 r. w sprawie zarurowania rowu melioracyjnego R-A, decyzją z dnia [...] września 2013 r. wydaną na podstawie art. 29 ustawy - Prawo wodne, nakazał A. i M. S. rozebranie zarurowania rowu melioracyjnego wodnego szczegółowego R-A znajdującego się na działce nr [...], położonej w m. Z., gm. K. oraz usunięcie nasypanej szlaki na ww. zarurowaniu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując w jej uzasadnieniu, że Wójt Gminy K. powinien ustalić, czy jest właściwy rzeczowo do orzekania w przedmiocie sprawy, skoro zgodnie z art. 140 ustawy - Prawo wodne organem właściwym do orzekania w sprawie melioracji wodnych szczegółowych jest starosta.
Po potwierdzeniu przez Śląski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Katowicach Oddział w C. w pismach z dnia 7 sierpnia i 31 grudnia 2013 r., że przedmiotowy rów jest rowem melioracji wodnych szczegółowych, akta sprawy przy piśmie z dnia 9 stycznia 2014 r. zostały przekazane zgodnie z właściwością do Starosty C. Pismem z dnia 18 lutego 2014 r. Starosta odesłał sprawę zamurowania rowu melioracyjnego R-A z powrotem Wójtowi Gminy K. stwierdzając, że nie jest to urządzenie melioracji szczegółowych.
Wójt Gminy K. podkreślił, że rów melioracyjny R-A to rów melioracji wodnych szczegółowych i jest rodzajem inwestycji liniowej, która rozciąga się na wielu gruntach położonych na terenie różnych gmin. Wobec tego to starosta jest odpowiedzialny za sprawowanie nadzoru na tego typu urządzeniami. Za takim stanowiskiem przemawia treść postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt II OW 184/13.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Stosownie do treści art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Natomiast spory o właściwości między organami jednostek samorządu terytorialnego rozstrzyga co do zasady wspólny dla nich organ wyższego stopnia, a dopiero w razie braku takiego organu - sąd administracyjny (art. 22 ust. 1 § 1 k.p.a.). Oczywistym jest przy tym, że rozstrzygnięcie sporu poprzez wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy jest możliwe tylko wówczas, gdy organem właściwym jest jeden z organów pozostających w sporze. Organami pozostającymi w sporze są natomiast organ, do którego skierowano określone żądanie i który uznał się za niewłaściwy, oraz organ, któremu to żądanie zostało przekazane do załatwienia w trybie art. 65 § 1 k.p.a. i który uznaje, że przekazanie nastąpiło to wbrew jego właściwości określonej w stosownych przepisach.
W rozpoznawanej sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy K. a Starostą C., gdyż oba organy samorządu terytorialnego uznały się za niewłaściwe w sprawie dotyczącej zarurowania rowu melioracji wodnych szczegółowych R-A.
Na wstępie zauważyć należy, iż ogólna właściwość organów w sprawach z zakresu prawa wodnego została określona w art. 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. j.t. 2012, poz. 145 ze zm.).
Mając na względzie iż zaistniały pomiędzy Wójtem Gminy K. a Starostą C. spór dotyczy przepisów art. 29 i art. 77 prawa wodnego to w celu jego rozstrzygnięcia konieczna jest ocena prawna relacji jakie zachodzą pomiędzy tymi obydwoma przepisami. Pierwszy z tych przepisów - art. 29 Prawa wodnego stanowi, że właściciel gruntu, jeśli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich (pkt 1), a także odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (pkt 2). Jeżeli zaś spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (ust. 3 art. 29).
Z kolei drugi przepis - art. 77 ust. 1 Prawa wodnego wyraźnie stanowi, że utrzymanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej, to do tej spółki. Z treści art. 77 ust. 2 Prawa wodnego wynika zaś, że jeżeli obowiązek o którym mowa w ust.1, nie jest wykonywany to organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego ustala w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania. W rozpoznawanej sprawie w świetle wyjaśnień Śląskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Katowicach Oddział w C. nie może budzić wątpliwości, że zarurowany rów melioracyjny oznaczony w ewidencji jako R - A, wykonany przez teren działki nr [...] w m. Z., jest urządzeniem melioracji wodnej szczegółowej w rozumieniu art. 77 Prawa wodnego.
W orzecznictwie jednolite jest stanowisko, iż przepis art. 77 Prawa wodnego jest lex specialis wobec przepisu art. 29 tej ustawy. Wynika to z tego, że działania właściciela gruntu zmieniające stosunki wodne na jego gruncie dotyczą funkcjonowania urządzenia melioracji wodnej szczegółowej. Natomiast z art. 77 ust. 2 Prawa wodnego jednoznacznie wynika, że jeżeli obowiązek utrzymania w należytym stanie danego urządzenia melioracji wodnej szczegółowej nie jest realizowany, to wyłącznie właściwy organ do wydania pozwolenia wodnoprawnego, jest zobowiązany nałożyć w formie decyzji stosowne obowiązki, biorąc pod uwagę także treść pozwolenia wodnoprawnego, o ile zostało wydane. Obowiązki te są ustalane proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu z uwzględnieniem zakresu i terminu ich wykonania. Z tego więc wynika, że nie należy to do kompetencji wójta (burmistrza), o której stanowi art. 29 Prawa wodnego.
Zgodnie z art. 140 ust. 1 Prawa wodnego organem właściwym do wydawania pozwoleń wodnoprawnych jest starosta, wykonujący to zadanie z zakresu administracji rządowej. Stosownie zaś do art. 4 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego do właściwego dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej wnosi się odwołania od decyzji wydanych przez starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej. Przepis art. 4 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego jako ustawy szczególnej stanowi o tym, który organ jest organem wyższego stopnia w rozumieniu art. 17 pkt 1 k.p.a.
Pokreślić również trzeba, iż stosownie do treści art. 64b Prawa wodnego w przypadku nienależytego utrzymania urządzenia wodnego, powodującego zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może w drodze decyzji nakazać przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego lub likwidację szkód, podkreślając warunki i termin wykonania tych czynności.
Z podanych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 oraz art. 4 p.p.s.a., wskazał Starostę C. jako organ właściwy do rozpatrzenia sprawy zarurowania rowu melioracyjnego.