Uzasadnienie
Wójt Gminy Mikołajki Pomorskie wnioskiem z dnia 5 października 2009 r., nr RG.I.6217-1/09, zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Starostą Sztumskim w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku S. D. o wypłatę odszkodowania za zalanie gruntów będących jego własnością tj. działek [...] i [...] położonych w K., Gmina Mikołajki Pomorskie.
W uzasadnieniu wskazano, że postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] Wicestarosta Powiatu Sztumskiego przekazał Wójtowi Gminy Mikołajki Pomorskie wniosek S. D. jako organowi właściwemu w tej sprawie, powołując się na treść art. 29 ust. 1 pkt. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne oraz wskazując, że wizja w terenie wykluczyła niedrożność przepustu pod drogą powiatową jako przyczynę podtapiania działek nr [...] i [...], natomiast ustalono, że właściciel działki nr [...], na której znajduje się drenaż odwadniający m.in. działki nr [...] i [...] oraz wylot drenażu podziemnego do Kanału Nowego, przebudował ciąg melioracyjny zmieniający jego pierwotny bieg. W postanowieniu o przekazaniu wniosku S.D. Wójtowi Gminy Mikołajki Pomorskie podniesiono, że podstawą przekazania podania jest treść wskazanego powyżej art. 29 ust. 1 ustawy Prawo wodne zgodnie z którym, właściciel gruntu nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich, a jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.
W dalszej części uzasadnienia wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Wójt Gminy Mikołajki Pomorskie stwierdził, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku S.D. zgodnie z art. 77 ust. 1 i 2 ustawy Prawo wodne jest Starosta Sztumski. Zgodnie z tym przepisem utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej - do tej spółki. Jeżeli obowiązek, o którym mowa w ust. 1, nie jest wykonywany, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania.
Wójt Gminy podkreślił przy tym, że w związku z brakiem wspólnego organu wyższego stopnia dla Wójta Gminy Mikołajki Pomorskie i Starosty Sztumskiego w przedmiotowej sprawie, zgodnie z przepisem art. 22 § 1 kpa spory o właściwość rozstrzyga sąd administracyjny.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Starosta Sztumski złożył pismo z dnia 19 listopada 2009 r. w którym wyjaśnił, że zgodnie z art. 22 § 1 ust. 1 k.p.a. przekazał swoje stanowisko oraz akta sprawy Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Gdańsku, jako organowi wspólnemu dla wymienionych organów jednostek samorządu terytorialnego.
W piśmie tym Starosta Sztumski powtórzył argumenty, które zawarł w uzasadnieniu postanowienia z dnia 26 marca 2009 r. o przekazaniu podania S. D., Wójtowi Gminy Mikołajki Pomorskie jako właściwego w sprawie. Ustosunkowując się do wniosku Wójta Gminy Mikołajki Pomorskie o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Starosta Sztumski podniósł, że odwoływanie się do treści art. 77 ust. 1 i 2 ustawy Prawo wodne jest niewłaściwe, gdyż przywołany przepis reguluje kwestię utrzymywania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych. Powinność ta należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej - do tej spółki. Jeżeli powyższy obowiązek nie jest wykonywany - to zdaniem Starosty Sztumskiego - organ właściwy do wydawania pozwolenia wodnoprawnego, tj. starosta, ustala w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntów szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a., sądy administracyjne rozpoznają spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość lub spór kompetencyjny o którym mowa w art. 4 wskazanej wyżej ustawy należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) lub też każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny).
Zgodnie z art.15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, jest właściwy do rozstrzygania sporów o właściwość o sporów kompetencyjnych.
W niniejszej sprawie do rozstrzygnięcia przedstawiony został spór o właściwość pomiędzy starostą i wójtem gminy i to spór negatywny, bowiem żaden z nich nie uważa się za właściwy do rozpatrzenia wniosku S.D. o wypłatę odszkodowania za zalanie gruntów będących jego własnością.
Wskazać jednak należy, że o sporze o właściwość (sporze kompetencyjnym) możemy mówić jedynie wówczas, gdy pomiędzy organami istnieje rozbieżność stanowisk, co do zakresu ich kompetencji w odniesieniu do konkretnej, tej samej sprawy administracyjnej, zaś stan faktyczny jak i prawny sprawy pozostają niesporne.
W sytuacji, gdy pomiędzy organami nie ma zgody, co do oceny stanu faktycznego i w oparciu o jakie przepisy (prawa materialnego) należy rozstrzygnąć daną sprawę, nie ma tożsamości sprawy. Trudno więc mówić o sporze kompetencyjnym, kiedy dwa organy odnoszą się w rzeczywistości do dwu różnych spraw, chociaż dotyczących tej samej strony. Taki spór kompetencyjny należy ocenić jako pozorny, gdyż nie ma tu rozbieżności stanowisk w zakresie kompetencji tych organów, a istnieje rozbieżność poglądów co do istoty sprawy. Dopóki nie nastąpi pomiędzy organami uzgodnienie stanowisk co do istoty sprawy (dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i ustalenie jakie przepisy mają zastosowanie w sprawie), nie można mówić o sporze kompetencyjnym (postanowienie NSA z 21 stycznia 2003 r., IV SA 3955/02, niepubl., postanowienie NSA z 24 lipca 2007 r., II OW 25/07 LEX nr 384675).
Wystąpienie z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, czy też sporu kompetencyjnego musi być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy, aby można precyzyjnie określić przedmiot sprawy. Ustalenie stanu faktycznego i określenie przedmiotu sprawy należy do organów administracji publicznej (art. 7 k.p.a.), a nie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Brak takich ustaleń powoduje, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu jest przedwczesny i jako taki podlega oddaleniu na podstawie art. 15 § 2 w związku z art. 151 p.p.s.a. (postanowienie NSA z 16 lutego 2004 r., OW 39/04, ONSiWSA 2004, nr 1, poz.17; postanowienie NSA z 30 września 2004 r., OW 110/04, ONSAiWSA 2005, nr 2, poz. 46).
Taka właśnie sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, bowiem Wójt Gminy Mikołajki Pomorskie i Starosta Sztumski w swoich ustaleniach, odwołują się do różnych stanów faktycznych w związku z czym mają zastosowanie różne przepisy Prawa wodnego, a w konsekwencji właściwe w sprawie mogą być różne organy.
Wójt Gminy Mikołajki Pomorskie podniósł, że w sprawie z wniosku Sebastiana Detmera powinny mieć zastosowanie przepisy art. 77 ust. 1 i 2 ustawy Prawo wodne, w związku z czym organem właściwym do rozpatrzenia wniosku ww. o odszkodowanie za zalanie gruntów będących jego własnością będzie Starosta Sztumski.
Natomiast zgodnie ze stanowiskiem Starosty Sztumskiego wniosek S.D. dotyczy zmiany stanu wody na gruncie do czego ma zastosowanie art. 29 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 ustawy Prawo wodne, w związku z czym organem właściwym w sprawie będzie wójt.
Wobec powyższego uznać należało, że organy będące w sporze nie ustaliły jednoznacznie stanu faktycznego sprawy, a w szczególności tego czego dotyczy wniosek S.D. Nie można zatem dokonać prawidłowej kwalifikacji prawnej i ustalić który organ jest właściwym do rozpoznania sprawy.
Taki stan rzeczy prowadzi, zgodnie z art. 15 § 2 w zw. z art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do oddalenia wniosku i orzeczenia jak w sentencji postanowienia.