Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 17 kwietnia 2014 r. Starosta Powiatu Piotrkowskiego wniósł na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 17 pkt 1 k.p.a. oraz art. 4 p.p.s.a. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Powiatu Piotrkowskiego a Marszałkiem Województwa Łódzkiego w przedmiocie ustalenia odszkodowania na podstawie art. 186 ust. 3 ustawy Prawo wodne.
W uzasadnieniu w/w wniosku organ wskazał, że I. i W. T. zamieszkali w S. złożyli wniosek do Starostwa Powiatowego w Piotrkowie Tryb. o ustalenie odszkodowania za straty poniesione przez wnioskodawców w związku z utratą sadzonek sałaty, jakie miało miejsce w okresie od sierpnia 2013 r., a było wynikiem nieprawidłowego działania urządzeń melioracyjnych istniejących na ich polach. Starosta Piotrkowski zawiadomieniem z dnia 13 lutego 2014 r. wniosek I. i W. T. przekazał do załatwienia zgodnie z art. 186 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2012 r. poz. 145 z póź. zm.), Marszałkowi Województwa Łódzkiego z informacją, że szkoda nie jest następstwem wydania pozwolenia wodnoprawnego, gdyż nie było ono wydane.
Marszałek Województwa Łódzkiego pismem z dnia 4 marca 2014 r. przekazał sprawę ponownie do Starosty Powiatu Piotrkowskiego celem szczegółowego rozpatrzenia. Marszałek uznał, że Starosta jest właściwy do załatwienia sprawy, ponieważ to Starosta w przypadku niewykonywania obowiązków w zakresie utrzymywania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych ustala w drodze decyzji szczegółowy zakres i termin wykonania tych obowiązków na podstawie art. 77 ustawy Prawo wodne.
Starosta wyjaśnił we wniosku do Naczelnego Sądu Administracyjnego, że nie kwestionuje, iż jest organem właściwym do załatwienia sprawy w trybie art. 77 ustawy Prawo wodne. Zaznaczył jednak, iż I.a i W. T. we wniosku z dnia 23 stycznia 2014 r. wnosili o ustalenie odszkodowania na podstawie art. 186 ust. 3 Prawa wodnego, a nie o wszczęcie postępowania w sprawie nałożenia obowiązku w zakresie utrzymania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych. Zgodnie z art. 186 ust. 3 Prawa wodnego - na żądanie poszkodowanego organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, a jeżeli szkoda nie jest następstwem pozwolenia wodnoprawnego - właściwy marszałek województwa, ustala wysokość odszkodowania w drodze decyzji.
W świetle w/w przepisu dla ustalenia organu właściwego do ustalenia odszkodowania za szkodę wynikłą z korzystania z wód na podstawie art. 186 ust. 3 Prawa wodnego istotne jest to, czy szkoda ta jest następstwem udzielonego wcześniej pozwolenia wodnoprawnego, czy nie wiąże się z takim pozwoleniem. Stanowisko takie potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych (por. post. NSA z dnia 28 września 2006 r., sygn. akt II OW 25/06 oraz z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt II OW 52/08).
W odpowiedzi na wniosek Marszałek Województwa Łódzkiego wniósł o jego oddalenie z tego względu, że nie zachodzą przesłanki sporu kompetencyjnego w rozumieniu art. 22 kpa i art. 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wyjaśnił, że wybór organu do załatwienia sprawy przy uwzględnieniu treści art. 186 ust. 3 Prawa wodnego ustalany jest w dwojaki sposób w zależności od tego, czy szkoda jest następstwem wydania pozwolenia wodnoprawnego, czy też nie. Pozwolenie wodnoprawne wydaje starosta. Poszkodowani wystąpili z roszczeniami do starosty wskazując jednocześnie spółkę wodną i starostę, jako odpowiedzialnych za zaistniałą szkodę, żądając jednocześnie naprawy zbieracza wody przebiegającego przez zalewane wodą działki. Zgodnie z art. 77 Prawa wodnego utrzymanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, natomiast, jeżeli urządzenia melioracji wodnych są objęte działalnością spółki wodnej to obowiązek utrzymywania tych urządzeń należy do tej spółki. W przypadku niewykonywania powyższych obowiązków starosta obligatoryjnie wydaje decyzję administracyjną (powołał się na post.
NSA z dnia 23.05.2012 r., sygn. akt II OW 53/12). Starosta będąc organem kontrolnym w zakresie utrzymywania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych jest organem kompetentnym do szczegółowego określenia w decyzji zakresu obowiązków podmiotom wymienionym w art. 77 i terminów ich wykonania. W orzecznictwie NSA wskazywano na charakter urządzeń melioracji wodnych szczegółowych i związane z tym obowiązki organu. Wnioskodawcy poddają, że rów przebiegający przez ich działki nie był czyszczony od 25 lat, pięć lat, wcześniej rozpoczęto prace oczyszczania i dotychczas ich nie zakończono.
W ocenie Marszałka wnioskodawca świadomie nie wystąpił z żądaniem do Marszałka Województwa Łódzkiego, ponieważ żądania jego wykraczały poza sferę kwestii dotyczących jedynie odszkodowania. Marszałek Województwa Łódzkiego otrzymując do załatwienia wniosek poszkodowanych nie mógł wydać pozwolenia wodnoprawnego i nie mógł również ustalić odszkodowania i wskazać podmiotu zobowiązanego do naprawienia szkody. Kompetencje do załatwienia takich roszczeń posiada natomiast starosta. Marszałek zarzucił też, że wniosek Starosty ograniczony został jedynie do kwestii odszkodowawczych i pozbawiony jest odniesienia do konkretnej sprawy wniesionej przez małżonków T..
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Kwestie dotyczące sporów o właściwość i sporów kompetencyjnych jakie powstają między organami administracji publicznej reguluje przepis art. 22 k.p.a. (w sprawach załatwianych w drodze decyzji) oraz art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej jako p.p.s.a. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) Przez spór o właściwość lub spór kompetencyjny należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia sprawy (spór pozytywny) albo gdy każdy z organów uważa się za niewłaściwy do załatwienia tej sprawy (spór negatywny). Spór taki może powstać w sprawie załatwianej przez organy administracji, należącej do spraw z zakresu administracji publicznej. Podstawowe znaczenie dla wskazania przez Naczelny Sąd Administracyjny organu właściwego do załatwienia sprawy ma poczynienie przez organy administracji ustaleń określających przedmiot sprawy.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że dopiero jednoznaczne ustalenie przez organ stanu faktycznego w sprawie objętej wnioskiem strony, może być podstawą oceny, że organ, do którego wniesiono podanie nie jest właściwy do załatwienia określonej sprawy z zakresu administracji publicznej, a wobec tego są podstawy do przekazania takiej sprawy innemu właściwemu organowi, a następnie, w przypadku gdyby ten organ uznał się za niewłaściwy, może wystąpić do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że wbrew stanowisku Marszałka wniosek Starosty o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego nie ma charakteru abstrakcyjnego. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że spór ma charakter konkretny, aktualny i dotyczy konkretnej sprawy administracyjnej określonej we wniosku I.y i W.a T.ów z dnia 23 stycznia 2014 r. Potwierdzeniem tego jest określenie przedmiotu sprawy we wniosku, w którym wnioskodawcy podali, że " na podstawie art. 186 pkt 1 i 3 (prawidłowo ust.) w zw. z art. 140 ust. 1 Prawa wodnego wnoszą o ustalenie odszkodowania za straty poniesione przez wnioskodawców w związku z utratą sadzonek sałaty zakupionej za 10000 zł, a jakie miało miejsce w okresie do sierpnia 2013r. a było wynikiem nieprawidłowego działania urządzeń melioracyjnych istniejących na naszych polach".
Zatem wbrew twierdzeniom Marszałka wniosek nie dotyczy wszczęcia postępowania w trybie art. 77 ust. 1 i 2 Prawa wodnego. Co prawda wnioskodawcy podają dalej we wniosku, że przyczyną powstania szkody jest nieprawidłowe działanie urządzeń melioracyjnych, a zgodnie z art. 178 Prawa wodnego Starosta sprawuje nadzór i kontrolę nad działalnością Spółki wodnej która zgodnie z art. 77 ust. 1 Prawa wodnego zobowiązana jest do utrzymania urządzeń melioracyjnych a tego nie wykonuje, to wywody w tym zakresie należy traktować jako uzasadnienie żądania odszkodowania i stanowisko wnioskodawców co do przyczyn powstania szkody oraz podmiotu zobowiązanego do jego wypłaty. Są to typowe okoliczności które należy wskazać w tego typu wniosku aby był skuteczny.
W konsekwencji trzeba uznać, że wniosek I.y i W.a T. dotyczy sprawy odszkodowania rozstrzyganej w trybie art. 186 ust. 1 i 3 Prawa wodnego. Z treści tego przepisu wynika, że na żądanie poszkodowanego organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, a jeżeli szkoda nie jest następstwem pozwolenia wodnoprawnego – właściwy marszałek województwa ustala wysokość odszkodowania w drodze decyzji. Przepis ten jest jasny. Pojęcie ustalenie odszkodowania na podstawie art. 186 Prawa wodnego należy rozumieć w ten sposób, że organ rozstrzygający żądanie ustali nie tylko wysokość odszkodowania, ale także podmiot zobowiązany do naprawienia szkody.
Zatem wskazanie we wniosku Starosty jako odpowiedzialnego za szkodę, w żaden sposób nie wpływa na właściwość organu do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, którą określa się według reguł określonych w art. 186 ust. 3 Prawa wodnego. W sprawie jest bezsporne, że szkoda nie jest następstwem wydanego pozwolenia wodnoprawnego. Wręcz przeciwnie wnioskodawcy twierdzą, że przyczyną szkody są zaniechania spółki wodnej i Starosty bez związku z jakimkolwiek pozwoleniem wodnoprawnym. Dlatego w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego właściwym do rozpoznania wniosku I.y i W.a T. jest Marszałek Województwa Łódzkiego. Przy czym jak już wyżej wskazano kwestie związane z przywróceniem prawidłowego działania urządzeń melioracyjnych na polach I.y i W.a T. nie są objęte niniejszym postępowaniem.
Z przytoczonych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a. uznał, że należy wskazać Marszałek Województwa Łódzkiego jako organ właściwy do rozpoznania wniosku I.y i W.a T. o ustalenie odszkodowania.