Uzasadnienie
UZASADNIENIE.
Pismem z dnia 10 lipca 2010 r. T. R. zwrócił się do Wójta Gminy Szczurowa ze skargą na Z. D. Wskazał, że sąsiaduje ona z jego posesją. Podniósł, iż wywiozła ona na swoja posesję dużo ziemi i obłożyła posesję z jego strony gruzem, czyniąc jego działkę zalewową i niebezpieczną, na przykład przy koszeniu trawy i orce. Nadto, Z. D. skierowała wody ze swego domu pod jego stodołę, kopiąc nawet na jego posesji rowy odpływowe. Zaznaczył, że składa w stodole siano, które nie może ulegać podmakaniu. Dodał, że dom Z. D. był budowany 12 lat temu przez W. D. – teściową Z. D.. Nie zachowano wówczas odstępu 1,5 metra od granicy, który to odstęp przewidywało pozwolenie na budowę.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...], Wójt Gminy Szczurowa, na podstawie art. 65 § 1 K.p.a., przekazał pismo T. R. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Brzesku, do załatwienia według kompetencji. Wskazał, że pismo T. R. dotyczyło nawiezienia przez Z. D. ziemi na posesję sąsiada, skierowania przezeń wody ze swojego domu pod stodołę sąsiada oraz niezachowania należytego odstępu od granicy podczas budowy budynku mieszkalnego. Według Wójta, nawiezienie ziemi było łącznym elementem budowy domu i utwardzenia działki budowlanej. Wójt przytoczył treść przepisów § 28 ust.1 i 2 oraz § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz.690 ze zm.) i podsumował, że wobec powyższego orzeczono jak w sentencji.
Pismem z dnia 26 lipca 2010 r., wysłanym za pośrednictwem poczty w dniu 27 lipca 2010 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Brzesku złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek o rozpatrzenie sporu kompetencyjnego między nim, a Wójtem Gminy Szczurowa. Powiatowy Inspektor wskazał, że T. R. złożył pierwsze pismo do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Brzesku w dniu 27 czerwca 2010 r. Zawiadomieniem z dnia 1 lipca 2010 r., na podstawie art. 66 § 1 K.p.a., poinformowano T. R., że sprawa dotycząca skierowania rynien na jego posesję będzie przedmiotem rozpoznania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a w sprawie podwyższenia terenu działki oraz kopania rowów winien wnieść odrębne podanie do organu właściwego, jakim jest Wójt Gminy w Szczurowej. Stosując się do powyższego, T. R. wystąpił ze skargą do Wójta. Po przekazaniu podania przez Wójta, Powiatowy Inspektor składa wniosek w trybie art. 22 K.p.a., uważając, iż właściwym do rozpatrywania sprawy dotyczącej nawiezienia ziemi i powstałej w związku z tym zmiany stosunków wodnych, zgodnie z art. 29 Prawa wodnego, jest Wójt.
Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 866/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przekazał sprawę o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu jako sądowi właściwemu.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, Wójt Gminy Szczurowa wniósł o oddalenie wniosku, w oparciu o uznanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Brzesku za organ właściwy do rozpatrzenia skargi T. R. na Z. D., dotyczącej sposobu zagospodarowania działki nr [...] w Ujściu Dolnym, zgodnie z postanowieniem Wójta Gminy Szczurowa z dnia 20 lipca 2010 r. Zdaniem Wójta, na tym etapie nie można mówić o istnieniu sporu kompetencyjnego. Twierdzenie o właściwości rzeczowej Wójta Gminy Szczurowa mogłoby być prawdziwe po ustaleniu w postępowaniu w granicach nadzoru budowlanego, że pozostają do rozstrzygnięcia sprawy niedające się załatwić na gruncie Prawa budowlanego, w których zasadne byłoby zastosowanie przez Wójta Gminy przepisu art. 29 Prawa wodnego.
Po przedłożeniu przez Wójta Gminy Szczurowa akt administracyjnych Naczelny Sąd Administracyjny ustalił przebieg dalszych czynności procesowych w postępowaniu po wydaniu przez Wójta postanowienia w trybie art. 65 § 1 K.p.a.
T. R. złożył zażalenie na postanowienie Wójta Gminy Szczurowa z dnia 20 lipca 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...], uchyliło w całości zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W ocenie Kolegium, co do zasady, w sprawie naruszenia stosunków wodnych, organem właściwym jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta. W toku postępowania wyjaśniającego organ może uznać, że podanie strony dotyczy kilku spraw podlegających załatwieniu przez różne organy administracji publicznej. W tym przypadku będzie miał zastosowanie art. 66 § 1 K.p.a. Organ do którego podanie wniesiono uczyni przedmiotem rozpoznania sprawy należące do jego właściwości. Równocześnie zawiadomi wnoszącego podanie, że w sprawach innych powinien wnieść odrębne podanie do właściwego organu.
Zawiadomieniem z dnia [...] września 2010 r., nr [...], Wójt Gminy Szczurowa, powołując się na art. 61 § i 4 K.p.a., poinformował T. R. i Z. R. oraz Z. D. o wszczęciu, na wniosek T. R., postępowania dotyczącego zmiany stosunków wodnych na gruncie w wyniku nawiezienia ziemi na działkę należącą do Z. D.. Jednocześnie organ wyznaczył oględziny na 20 września 2010 r. W wyznaczonym terminie oględziny zostały przeprowadzone. Zawiadomienie skierowano także do G. D., ale do doręczenia nie doszło z uwagi na to, ze adresat zmarł. Postanowieniem z dnia 26 października 2010 r. Wójt Gminy Szczurowa, na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a., zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie naruszenia stosunków wodnych na gruncie, do czasu stwierdzenia nabycia spadku po zmarłym G. D.. Jednocześnie Gmina Szczurowa wystąpiła o stwierdzenie nabycia spadku po G. D. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądy administracyjne rozpoznają, na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), spory o właściwość oraz spory kompetencyjne. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Spór o właściwość może toczyć się między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi (art. 22 § 1 K.p.a.), natomiast spór kompetencyjny między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej (art. 22 § 2 K.p.a.). W myśl tego ostatniego przepisu, spory kompetencyjne między organami jednostek samorządu terytorialnego, a organami administracji rządowej, rozstrzyga sąd administracyjny. Rozstrzyganie sporów kompetencyjnych, należące do właściwości sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
Do sporu doszło w sprawie zmiany stanu wody na gruncie oraz odprowadzania wód na grunty sąsiednie. Sprawa ta regulowana jest zarówno przepisami art. 29 ust.1-3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.), jak i przepisami §§ 28-29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz.690 ze zm.). Przed dalszymi uwagami wyraźnie podkreślić trzeba, iż spor nie dotyczył innych kwestii podnoszonych w pismach T. R.. Taki zakres sporu wynika z treści wniosku Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Brzesku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. Powiatowy Inspektor nie uważał się za organ właściwy do załatwienia sprawy zmiany stosunków wodnych na sąsiadujących działkach T. R. i Z. D., a więc sprawy regulowanej przepisami art. 29 Prawa wodnego. Rodzaj spraw załatwianych w drodze decyzji administracyjnej wyznaczają przepisy prawa materialnego. Sprawę administracyjną stanowi bowiem przewidziana w przepisach materialnego prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji wzajemnych uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawnego, którymi są organ administracyjny i indywidualny podmiot nie podporządkowany organizacyjnie temu organowi (patrz: Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck 2008, s. 352; wyrok NSA z dnia 22 września 1981 r., sygn. akt II SA 470/81, ONSA 1981/2/90; Tadeusz Woś "Pojęcie "sprawy" w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego", Acta Universitatis Wratislaviensis, Prawo CLXVIII, Wrocław 1990, s. 334). Tak rozumiana sprawa naruszenia stosunków wodnych na gruncie stanowiącym własność T. R., oparta o art. 29 Prawa wodnego, nie jest już, w dacie orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny, przedmiotem sporu kompetencyjnego. Po uchyleniu postanowienia Wójta Gminy Szczurowa z dnia 20 lipca 2010 r., Wójt wszczął z urzędu postępowanie w tej sprawie. Nie ma zatem sytuacji, w której żaden z organów administracyjnych nie uważa się za właściwy do rozpatrzenia sprawy (o sporze pozytywnym w ogóle nie było i nie ma mowy).
Nie ma jednak podstaw do odrzucenia wniosku z tego powodu. Pamiętać trzeba, iż w chwili złożenia wniosku spór kompetencyjny trwał. Dopiero po uchyleniu postanowienia Wójta, postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie, z dnia 25 sierpnia 2010 r. i wszczęciu przez Wójta Gminy Szczurowa postępowania z urzędu, które nastąpiło poprzez wystosowanie do stron zawiadomienia z dnia 1 września 2010 r., o wszczęciu postępowania (patrz: Roman Hauser "Wszczęcie postępowania administracyjnego", Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 1998/1/s. 6), ustał spór kompetencyjny między Wójtem Gminy Szczurowa, a Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Brzesku, co do sprawy naruszenia stosunków wodnych gruncie. Odrzucenie wchodziłoby w grę, gdyby postanowienie o przekazaniu sprawy zostało uchylone przed złożeniem wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 30 września 2005 r., sygn. akt II OW 39/05, niepublikowane, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 603718).
Zachodzą natomiast przesłanki umorzenia postępowania określone w art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Przepis ten znajduje zastosowanie w postępowaniu wnioskowym z mocy odesłania zawartego w art. 64 § 3 P.p.s.a., w myśl którego, do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Z odesłania tego wynika, że w postępowaniu wnioskowym stosuje się w pełnym zakresie art. 161 P.p.s.a. (patrz: Bogusław Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Kantor Zakamycze 2009, s. 217; por. postanowienie NSA z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II OW 41/08, niepublikowane, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 515649). Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe (do zakresu art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. nie należą więc przyczyny wskazane w art. 161 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., tj. cofnięcie skargi i śmierć strony). W razie sporu kompetencyjnego bezprzedmiotowość zachodzi, gdy po wszczęciu postępowania sądowego z wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego jeden z organów pozostających w sporze uzna swą właściwość (por. postanowienie NSA z dnia 7 października 2003 r., sygn. akt I SA 702/03, niepublikowane, odnoszące się do stanu prawnego obowiązującego pod rządami art. 18 ust.1 ustawy o NSA oraz art. 355 § 1 K.p.c. w związku z art. 59 ustawy o NSA; Jan Paweł Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", LexisNexis 2008, s. 404; B. Dauter, op. cit. s. 437). Bezprzedmiotowość postępowania zachodzi także, gdy w trakcie postępowania o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zostanie wyeliminowane z obrotu prawnego postanowienie o przekazaniu sprawy. Warto podkreślić, iż w obu przypadkach chodzi o zdarzenia mające miejsce w trakcie postępowania. Wynika to wprost z brzmienia hipotezy art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., według którego: postępowanie stało się bezprzedmiotowe, a więc w czasie wszczęcia postępowania sądowego takiej bezprzedmiotowości nie było. Umorzenie postępowania może mieć za przyczynę jedynie zdarzenie zaszłe w toku postępowania. Przyczyna umorzenia ma więc charakter następczy (por. Tadeusz Ereciński [w:] T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze. Część druga. Postępowanie zabezpieczające. Tom 2", LexisNexis 2007, s. 66; Przemysław Telenga [w:] J. Bodio, T. Demendecki, A. Jakubecki, O. Marcewicz, P. Telenga, M. Wójcik "Komentarz bieżący do art. 355 Kodeksu postępowania cywilnego", LEX/el 2010, teza 1).
Obie okoliczności skutkujące bezprzedmiotowością postępowania, tj. uchylenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie postanowienia Wójta Gminy Szczurowa o przekazaniu sprawy oraz uznanie swej właściwości przez jeden z organów (Wójta Gminy Szczurowa), zaistniały po wszczęciu postępowania z wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego w sprawie będącej przedmiotem postanowienia o przekazaniu i przedmiotem czynności wszczynającej postępowanie administracyjne.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 64 § 3 §.p.s.a., umorzył postępowanie.
----------------------- 6