Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 17 kwietnia 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku zwróciło się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy tym organem a Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku N. S. o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia [...] kwietnia 1965 r. w sprawie wymiany gruntów wsi C., gmina G., powiat białostocki, w części dotyczącej gospodarstwa rolnego stanowiącego własność spadkobierców N. B. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku w sprawach scalania i wymiany gruntów zakończonych decyzjami organów prezydiów rad narodowych właściwym powinien być Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, ponieważ jest on organem wyższego stopnia w stosunku do terenowych organów administracji rządowej w województwie, które przejęły odpowiedzialność za wykonywanie zadań znajdujących się w granicach tego działu (art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy o działach administracji rządowej i art. 17 pkt 2 k.p.a., wskazujący wprost właściwego rzeczowo ministra jako organ wyższego stopnia w stosunku do wojewody).
W odpowiedzi na wniosek, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o wskazanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku jako organu właściwego do załatwienia przedmiotowej sprawy. Minister wskazał, iż zgonie z obecnym brzmieniem art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2003 r., nr 178, poz. 1749 z późn. zm.) postępowanie scaleniowe lub wymienne przeprowadza starosta jako zadanie z zakresu administracji rządowej. Zatem, zgodnie z art. 17 pkt 1 k.p.a. organem wyższego stopnia w stosunku do starosty, jako organu jednostki samorządu terytorialnego, niezależnie od tego jakie wykonuje zadania, jest samorządowe kolegium odwoławcze.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przepis art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U z 2012 r., poz. 270) zezwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na rozstrzyganie sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne pomiędzy organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny należy rozumieć sytuację w której przynajmniej dwa organy administracji rządowej i samorządowej uważają się za właściwe (spór pozytywny), lub każdy z tych organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny). Z tym ostatnim rodzajem sporu mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Na wstępie wskazać należy, iż wnioskiem z dnia 5 marca 2012 r. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego działając na podstawie art. 36 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 264 § 2 w związku z art. 15 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., aktualnie Dz. U. z 2012 r. poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a., wystąpił o podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały wyjaśniającej: "Czy ustalenie organu wyższego stopnia w rozumieniu art. 157 § 1 K.p.a. właściwego do stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia winno nastąpić wyłącznie w oparciu o zasady określone w art. 17 K.p.a. w związku z art. 20 K.p.a. czy też z uwzględnieniem właściwych, aktualnie obowiązujących przepisów prawa materialnego regulujących właściwość rzeczową organów administracji w tego rodzaju sprawach?"
W dniu 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OPS 1/12 Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę następującej treści "Organ wyższego stopnia w rozumieniu art. 157 § 1 K.p.a., właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wydanej przez organ wymieniony w art. 17 K.p.a., ustala się na podstawie art. 157 § 1 i art. 17 K.p.a. w związku z art. 20 K.p.a."
W uzasadnieniu niniejszej uchwały wskazano, że wywiedziona z art. 20 K.p.a. reguła, iż właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania, w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma zastosowanie wówczas, gdy art. 157 § 1 w zw. z art. 17 K.p.a. są niewystarczające dla ustalenia organu właściwego z uwagi na zmianę we właściwości organów. Przy czym nie chodzi o każdą zmianę właściwości organów, lecz o zmianę związaną z przemianami strukturalnymi, za którymi idzie likwidacja jednych organów i tworzenie innych. Dopóki organ, który wydał decyzję kontrolowaną w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności, wymieniony w art. 157 § 1 i art. 17 K.p.a., pozostaje w strukturze organów administracji publicznej, dopóty organ właściwy do stwierdzenia jej nieważności winien być określany na podstawie wskazanych przepisów. W sytuacji natomiast zniesienia takiego organu, niezbędne jest ustalenie organu, do którego właściwości sprawy te zostały przekazane i określenie organu wyższego stopnia według nowych przepisów.
Z przypadkiem takim mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku, który wydał decyzję w przedmiocie wymiany gruntów już bowiem nie istnieje. Należy zatem sięgnąć do obecnie obowiązujących przepisów ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (tj. Dz. U. z 2003 r., Nr 178, poz. 1749). Zgodnie z art. 3 ust. 1 tejże ustawy organem właściwym w sprawie prowadzenia postępowania scaleniowego i wymiennego jest starosta. Oznacza to, w myśl art. 17 pkt 1 K.p.a., że organem wyższego stopnia jest samorządowe kolegium odwoławcze. Będzie to zatem organ odwoławczy od decyzji starosty wydanej w tym przedmiocie w rozumieniu art. 127 § 2 k.p.a. jak i organ wyższego stopnia właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w stosunku do starosty w sprawach z zakresu scaleń i wymiany gruntów w rozumieniu art. 157 § 1 k.p.a.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji.