Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 30 kwietnia 2018 r. Burmistrz Miasta i Gminy S. wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego z Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie Zarząd Zlewni w K. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku dotyczącego nakazania właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.
W uzasadnieniu wniosku Burmistrz Miasta i Gminy S. wskazał, że w dniu 13 grudnia 2017 r. M. W. zwrócił się z prośbą o podjęcie działań w związku z zalewaniem jego działki nr... w miejscowości K. wskazując, że zalewanie spowodowane jest zasypaniem nieużytku - stawu znajdującego się na sąsiedniej działce. Wskazał, że odpływ wody z jego działki zablokowany został poprzez zasypanie przepustu na działce nr... i...
W odpowiedzi na ww. wniosek w dniu 20 grudnia 2017 r. wszczęto postępowanie wyjaśniające, które objęło działki nr..., nr... i nr... położone w miejscowości K. Pismem z dnia 1 lutego 2018 r. M. W. zwrócił się z wnioskiem o wydanie decyzji administracyjnej stwierdzającej dokonanie zmiany kierunku i natężenia odpływu wód opadowych z ww. działek.
W dniu 13 lutego 2018 r. wszczęto postępowanie administracyjne w przedmiocie wydania decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom.
Pismem z dnia 19 lutego 2018 r. zgodnie z art. 19 i art. 65 K.p.a. wniosek M. W. został przekazany do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarząd Zlewni w K. (zwane dalej PGW Wody Polskie) jako organu właściwego do rozpatrzenia sprawy na podstawie art. 65 § 1 ust. 19 K.p.a. w związku z art. 191 ust. 1 i 3 oraz art. 240 ust. 4 pkt 1 lit a ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo Wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566, z późn. zm.).
Pismem z dnia 12 marca 2018 r. PGW Wody Polskie przekazało z powrotem powyższy wniosek Burmistrzowi uznając Burmistrza Miasta i Gminy S. za organ właściwy do załatwienia wniosku w oparciu o art. 234 Prawa Wodnego. Wobec powyższego, w ocenie Burmistrza Miasta i Gminy S. w niniejszej sprawie powstał spór kompetencyjny.
W odpowiedzi na wniosek PGW Wody Polskie wskazało, że zgodnie z art. 234 Prawa wodnego organem właściwym do przeprowadzenia postępowania administracyjnego jest Burmistrz Miasta S., natomiast w kwestii dotyczącej uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, jeżeli jest wymagane, należy zwrócić się z wnioskiem do PGW Wody Polskie o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego zgodnie z art. 407, 408 i 409 Prawa wodnego.
PGW Wody Polskie zwróciło również uwagę, że w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte przez Burmistrza postępowanie o wydanie decyzji administracyjnej stwierdzającej dokonanie zmiany kierunku i natężenia odpływu wód opadowych zgodnie z art. 234 Prawa wodnego. Warunkiem poprawności niniejszego postępowania jest przeprowadzenie przez Burmistrza dowodu co do tego czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy zmianą stanu wód na gruncie, a szkodą. W związku z tym, w ocenie PGW Wody Polskie właściwość organu w zakresie rozpoznania sprawy w pierwszej instancji nie uległa zmianie.
PGW Wody Polskie podniosło również, że zasadniczym celem regulacji umieszczonej w art. 545 jest wyłączenie rodzaju spraw wymienionych w ust. 1, 2, 3 i 4 spod kompetencji nowego organu administracji - PGW Wody Polskie. Skutkiem tego założenia przyjętego przez ustawodawcę, sprawy wymienione w tych przepisach rozstrzygane powinny być według przepisów dotychczasowych przez organy w nich wskazane. Prawo wodne zniosło organ w postaci Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej i przekształciła urząd obsługujący ten organ (Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej) w jednostkę organizacyjną państwowej osoby prawnej - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, wraz ze strukturą organizacji wewnętrznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ‒ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwane dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość i spory kompetencje. Stosownie do art. 64 § 3 P.p.s.a. do wniosków stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
W niniejszej sprawie organy mamy do czynienia z sytuacją, w której nie jest możliwe rozstrzygnięcie sporu o kompetencyjnego ze względu na fakt, że organy biorące udział w sporze nie ustaliły stanu faktycznego sprawy. Wyjaśnić bowiem należy, że przy formułowaniu wniosku o rozstrzygnięcie sporu o kompetencyjnego trzeba uwzględnić przede wszystkim to, że: po pierwsze – wystąpienie z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu musi być poprzedzone ustaleniami i rozważaniami pozwalającymi na stwierdzenie, że przy wykorzystaniu wszelkich metod wykładni, organ, do którego wpłynęło żądanie rozpoznania sprawy, nie jest właściwy, po drugie – przedmiot sporu kompetencyjnego lub sporu o właściwość powinien być na tyle precyzyjnie sformułowany, aby można było określić sprawę, która ma być rozpoznana. Ustalenie wykładni przepisów prawa materialnego na gruncie konkretnej sprawy wszczętej tym wnioskiem oraz wyjaśnienie stanu faktycznego i czynności nakazanych w art. 7 K.p.a. nie należy do Naczelnego Sądu Administracyjnego, którego zakres kognicji jest ograniczony jedynie do wskazania właściwego organu. Dopóki organy będące w sporze nie ustalą stanu faktycznego sprawy, to nie jest możliwe dokonanie prawidłowej kwalifikacji prawnej i ustalenie organu właściwego w sprawie (por. postanowienie NSA z 4 listopada 2014 r. sygn. akt II OW 105/14; postanowienie NSA z 27 maja 2008 r. sygn. akt II OW 14/08; postanowienie NSA z 17 grudnia 2015 r. sygn. akt II OW 121/15).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego, które wykazałoby, z jakiego rodzaju naruszeniem stosunków wodnych mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. W aktach administracyjnych brak jest jakichkolwiek dokumentów pozwalających ocenić sytuację opisaną przez wnioskodawcę. Nie wyjaśniono, czym spowodowane (i czy w ogóle) jest zalewanie gruntów działki nr... w miejscowości K., nie wiadomo zatem czy zalewanie jest skutkiem wynikającym z nienależytego utrzymania urządzenia wodnego, czy też wynika z innych przyczyn.
W przedmiotowej sprawie jest to zagadnienie kluczowe przesądzające o tym, który organ jest właściwym do rozpatrzenia wniosku. Mając na uwadze powyższe uznać należy, że organy prowadzą spór na podstawie nieustalonego stanu faktycznego sprawy. Powyższe oznacza, że organ składający wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość nie sformułował wniosku w na tle konkretny sposób, aby wniosek ten mógł być rozpoznany. Naczelny Sąd Administracyjny nie dysponuje środkami prawnymi, które pozwalałyby na przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie objętym wnioskiem, nie może przeprowadzać oględzin czy powoływać biegłych, którzy oceniliby w oparciu o fachową wiedzę okoliczności faktyczne sprawy.
Wobec powyższego wniosek o rozstrzygnięcie sporu jest przedwczesny i jako taki podlega oddaleniu na podstawie art. 15 § 2 w związku z art. 151 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania, ponieważ ani art. 200 P.p.s.a, ani też art. 203 i 204 P.p.s.a. nie miały zastosowania w sprawie.