Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie wnioskiem z dnia 14 października 2009 r. zwróciło się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego jaki zaistniał pomiędzy tym organem a Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie z wniosku L. C. o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie przymusowego wykupu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.
Jak wyjaśniono we wniosku, L. C. w piśmie z dnia [...] lipca 2009 r. skierowanym do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zawarła żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w O. z dnia [...] sierpnia 1977 r., nr [...] w przedmiocie przymusowego wykupu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w O. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,4873 ha k.m. 9, stanowiącej uprzednio jej własność.
Pismo to Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. przekazał do załatwienia według właściwości Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu wskazując, że wymieniona decyzja została wydana na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 3, poz. 14, z późn.zm.), która utraciła moc z dniem 1 lipca 1982 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. Nr 11, poz. 79, z późn.zm.). Od tego czasu przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie określają do właściwości jakich organów należy obecnie ta kategoria spraw.
Nie można zatem wprost ustalić właściwości organu wyższego stopnia wobec nie istnienia już w obowiązującym systemie prawnym organu, który wydał podlegającą kontroli decyzję i równocześnie nie istnieją podstawy materialnoprawne na jakich ta decyzja została oparta. Zdaniem Ministra w takim przypadku jako kryterium właściwości należy przyjąć domniemanie kompetencji gminy wynikające z art. 1 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 34, poz. 198, ze zm.), w myśl którego do właściwości organów gminy przeszły - jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej - jako zadania własne, określone w ustawach zadania odpowiadające im kompetencji należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego.
Natomiast zgodnie z art. 17 pkt 1 k.p.a, organami wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856, z późn.zm.) kolegia są organami właściwymi, w szczególności w rozpatrywaniu odwołań od decyzji, zażaleń na postanowienia, żądań wznowienia postępowania lub do stwierdzenia nieważności decyzji.
Wobec powyższego Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku L. C. jest samorządowe kolegium odwoławcze.
Stanowisko to, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie, jest niewłaściwe, jako że nie uwzględnia ono najnowszego poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowanego w wyroku z dnia 22 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1173/08, według którego organem właściwym do weryfikacji ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ww. ustawy z dnia 24 stycznia 1968r. jest właściwy miejscowo wojewoda. Nadto Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego w piśmie z dnia 20 lipca 2009 r., L.dz. BO-4660-25/09 wyjaśnił, że wejście w życie ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz.U. Nr 31, poz. 206, z późn.zm.) skłania do przyjęcia, że w orzecznictwie Sądu nie będą występować rozbieżności co do właściwości wojewody jako organu orzekającego o nieważności decyzji o przymusowym wykupie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych wydanych ostatecznie przez organ pierwszej instancji oraz właściwości Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przypadku orzekania o nieważności decyzji wydanych w drugiej instancji.
Powyższą argumentację w pełni poparło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie.
W odpowiedzi na wniosek Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, powołał się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2008 r., sygn. akt I OW 39/08, w którym stwierdzono, że "związanie prawomocnym postanowieniem o przekazaniu sprawy według właściwości (art. 65 § 1 k.p.a.) oznacza obowiązek organu, któremu sprawa została przekazana do:
merytorycznego rozpatrzenia wniosku strony, jeżeli uznaje się za właściwy w sprawie, wystąpienia z wnioskiem o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego, jeżeli stoi na stanowisku, że organem właściwym w sprawie jest organ przekazujący, przekazania sprawy według właściwości, jeśli prezentuje pogląd, że organem właściwym w sprawie jest inny organ administracyjny niż organ przekazujący".
W omawianej sprawie zaistniała przesłanka określona w pkt 3, zatem nie można zgodzić się z opinią SKO w Częstochowie, że zaistniał spór pomiędzy SKO a Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji, gdyż jak wskazuje przesłanka określona w pkt 2 SKO w Częstochowie może wystąpić z wnioskiem o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy SKO a MSWiA jeżeli prezentowałoby pogląd, że organem właściwym w sprawie jest Minister. Natomiast z wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie wynika, że za organ właściwy do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy SKO uznało wojewodę.
W tym wypadku, w myśl pkt 3 powyższego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2008 r., SKO w Częstochowie powinno przekazać sprawę Wojewodzie Śląskiemu. W związku z powyższym trudno zgodzić się z opinią SKO, iż w tej sytuacji na podstawie art. 22 § 2 k.p.a. zaistniał spór kompetencyjny pomiędzy SKO w Częstochowie a Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Wobec powyższego Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o oddalenie wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 października 2009 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Jak wynika z wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji Kolegium zdaje sobie sprawę ze stanowiska jakie w kwestii będącej przedmiotem sporu zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 grudnia 2008 r. I OSK 1173/08 i stanowisko to podziela. Wskazanym wyrokiem NSA uznał, że w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz.U.Nr 31,poz.206 ze zm.) organem właściwym w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji o przymusowym wykupie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych jest wojewoda jako organ do którego należą wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie niezastrzeżone w odrębnych ustawach na rzecz innych organów tej administracji.
Pogląd ten podzielił także Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na wniosek, wskazując ponadto, że zgodnie z postanowieniem NSA z z 30 lipca 2008 r. I OW 39/08 SKO powinno w takiej sytuacji przekazać sprawę wojewodzie jako organowi właściwemu.
Aby Naczelny Sąd Administracyjny mógł rozpatrzeć spór kompetencyjny ten spór musi mieć miejsce. Taka sytuacja nie zachodzi w przypadku gdy organ wszczynający postępowanie w przedmiocie rozpoznania sporu kompetencyjnego zdaje sobie sprawę z właściwości innego organu niż wskazany we wniosku i gdy rozpoznanie wniosku miałoby prowadzić do wskazania tego innego organu.
Zważywszy na powyższe, na podstawie art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniosek należało oddalić.