Uzasadnienie
Wnioskiem opatrzonym datą 16 września 2010 r. Starosta Moniecki (dalej jako: starosta) wystąpił do "Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku" o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego między nim a Wojewódzkim Zarządem Melioracji i Urządzeń Wodnych w Białymstoku (dalej jako: WZMiUW) w sprawie ustalenia linii brzegowej rzeki N. przepływającej przez grunty wsi K., gmina M..
Jak wynika z akt sprawy, w dniu [...] kwietnia 2010 roku T. J. złożył podanie do WZMiUW o ustalenie linii brzegowej rzeki N. przepływającej przez grunty wsi K., gmina M.. WZMiUW postanowieniem Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 roku wniesione podanie przesłał staroście. W sentencji postanowienia organ, który uznał się za niewłaściwy do załatwienia sprawy - zdaniem starosty - "zmienił treść żądania T. J. i uznał bez żadnych ustaleń, że przedmiotem sprawy jest wyjaśnienie zapisów w ewidencji gruntów wsi K.".
Starosta Moniecki pismem Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 roku zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku (dalej jako: SKO) o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy starostą a WZMiUW poprzez ustalenie organu właściwego do załatwienia wniosku T. J., ale SKO stwierdziło, iż spór kompetencyjny w powyższej sprawie powinien rozstrzygnąć Sąd administracyjny.
Występując z wnioskiem o rozpoznanie sporu kompetencyjnego starosta wskazał, że jak wynika z treści podania T. J., przedmiotem żądania jest "uaktualnienie granic rzeki N." a nie dokonanie zmian w ewidencji gruntów. W trakcie udzielania informacji w tej sprawie T. J. został poinformowany, że w sprawie ustalenia aktualnej linii brzegowej rzeki N. powinien zwrócić się bezpośrednio do WZMiUW. Uzasadniając swój wniosek starosta podał, że wprawdzie zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 roku, nr 239, poz. 2019 ze zmianami - dalej jako: pw) linię brzegów dla cieków naturalnych ustala w drodze decyzji właściwy starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, to jednak takie postępowanie może być wszczęte na wniosek WZMiUW, który do wniosku zobowiązany jest dostarczyć projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od przyległych gruntów. Postępowanie w przedmiocie ustalenia linii brzegowej może być wszczęte na podstawie wniosku podmiotów mających interes prawny, który wiąże się z prawem własności. WZMiUW sprawuje prawa właścicielskie w stosunku do rzeki N.. Dopiero po wydaniu decyzji przez właściwego starostę o ustaleniu linii brzegowej można dokonać stosownych zmian w operacie ewidencji gruntów. Rzeka N. została zaliczona o śródlądowych wód powierzchniowych stanowiących własność publiczną, istotnych dla regulacji stosunków wodnych dla potrzeb rolnictwa. Stosownie do art. 11 ust. 4 pw prawa właścicielskie w stosunku do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych dla potrzeb rolnictwa wykonuje marszałek województwa, a w tym przypadku WZMiUW.
Odpowiedź na wniosek starosty złożył Dyrektor WZMiUW i wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi powtórzono argumentację zawartą w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2010 r., znak: [...], w uzasadnieniu którego przedstawiono prawne motywy podjętego rozstrzygnięcia o przesłaniu podania T. J. do Starostwa Powiatowego w M.. Dyrektor WZMiUW nie podzielił stanowiska starosty, jakoby WZMiUW zmienił treść żądania T. J. i uznał bez żadnych ustaleń, iż przedmiotem sprawy jest wyjaśnienie zapisów w ewidencji gruntów. Dyrektor WZMiUW wskazał, że uaktualnienie granic rzeki N. w ewidencji gruntów, w świetle obowiązujących przepisów prawnych, pociągnie za sobą obowiązek wprowadzenia stosownych zmian w tej ewidencji. Przemawia za tym fakt istnienia w tejże ewidencji dwóch sprzecznych ze sobą map ewidencyjnych obrębu K., gm. M. - na jednej mapie działka wnioskodawcy Nr 348 graniczy z rzeką N., na drugiej mapie działka wnioskodawcy Nr 348 nie graniczy z rzeką N. z uwagi na zmianę granic działki Nr 347 stanowiącej własność K. C.. Dyrektor WZMiUW stwierdził, iż nieznane są WZMiUW okoliczności zmiany granic powyższych działek, a więc podanie zostało przesłane do Starostwa Powiatowego w M. z prośbą o rozpatrzenie według kompetencji i ustalenie czy działka wnioskodawcy Nr [...] graniczy z rzeką N. czy nie. Reasumując - niezbędne jest ustalenie, która z map jest obarczona błędem i którą należy wycofać z obiegu prawnego. Podsumowując Dyrektor WZMiUW zwrócił uwagę, iż w myśl przepisów pw linię brzegu dla wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa ustala w drodze decyzji na wniosek i koszt mającego interes prawny lub faktyczny właściwy starosta, realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej, natomiast w przypadku przeprowadzania modernizacji ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z art. 15b ww. ustawy decyzje o ustaleniu linii brzegu starosta wydaje z urzędu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i sporów o właściwość. Czynią to wedle kryterium zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zmianami). Oznacza to, że wszelkie działania tych Sądów, nawet te, które nie są dosłownie kontrolą administracji, powinny być wykonywane przy założeniu, że podstawowym kryterium jest legalność kontrolowanych działań administracji. Przesądza o tym przede wszystkim art. 166 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., nr 98, poz. 483 ze zmianami), który stanowi, że spory kompetencyjne między organami samorządu terytorialnego i administracji rządowej rozstrzygają sądy administracyjne. Wskazaną normę konstytucyjną uzupełnia przepis art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zmianami - dalej jako: ppsa), zgodnie z którym, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej, to sądy administracyjne - a w zasadzie NSA (art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa) - są właściwe do rozpoznawania sporów kompetencyjnych i sporów o właściwość pomiędzy:
- organami jednostek samorządu terytorialnego, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej;
- samorządowymi kolegiami odwoławczymi;
- organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Ww. sporami są sytuacje prawne, w których co do zakresu działania organów zachodzi rozbieżność, która powinna być usunięta na skutek podjęcia środków prawnych. Spór ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów zachodzi w odniesieniu do rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy, czyli gdy mamy do czynienia z tożsamością sprawy, którą zajmują się co najmniej dwa organy. A zatem wtedy, gdy w postępowaniu przed organami chodzi o rozstrzygnięcie tożsamej sprawy administracyjnej pod względem podmiotowym (tożsamość strony), przedmiotowym (tożsamość żądania), przy zastosowaniu tej samej podstawy prawnej.
Innymi słowy pod pojęciem sporu o właściwość (kompetencyjnego) należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy albo każdy z nich uważa się za organ niewłaściwy do załatwienia tej sprawy, prezentując pogląd, że organem właściwym jest ten drugi. Przy czym, do sporu może dojść tylko w powiązaniu ze sprawą indywidualną, która realnie istnieje i w której toczy się postępowanie.
W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się do wskazania organu właściwego do uaktualnienie granic rzeki N. - zgodnie z wnioskiem T. J.. Zarówno starosta jak i Dyrektor WZMiUW uznali się, w obowiązującym obecnie stanie prawnym, za organy niewłaściwe do uaktualnienie granic rzeki N., a precyzyjniej każdy z ww. organów wskazał drugiego jako organ właściwy.
NSA wskazuje więc, że w art. 15 ust. 2 pkt 3 pw ustawodawca precyzyjnie wskazuje, kto ustala linię brzegu w drodze decyzji, na wniosek mającego interes prawny lub faktyczny dla wód innych niż morskie wody wewnętrzne wraz z morskimi wodami wewnętrznymi Zatoki Gdańskiej i innych niż wody morza terytorialnego, wody graniczne oraz śródlądowe drogi wodne. Tym organem jest właściwy starosta realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej.
Biorąc powyższe pod uwagę należy wskazać, że zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 3 pw właściwym do ustalenia linii brzegowej rzeki N. jest Starosta Moniecki.
Na marginesie NSA stwierdza, że przyczyną rozstrzygniętego sporu było pomylenie przez starostę pozycji procesowej strony i organu w postępowaniu administracyjnym. Starosta uznał błędnie, że wprawdzie zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 3 pw linię brzegów dla cieków naturalnych ustala w drodze decyzji właściwy starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej - wszelako takie postępowanie "ustaleniowe" w rozpatrywanej sprawie - zdaniem starosty - może być wszczęte tylko na wniosek WZMiUW, a więc ostatecznie organem właściwym do ustalenia linii brzegowej rzeki N. jest Dyrektor WZMiUW. NSA podkreśla więc, że - jak wskazano wyżej - z art. 15 ust. 2 pkt 3 pw wprost wynika, kto jest organem właściwym do ustalenia linii brzegowej rzeki N., a kwestia, na podstawie wniosków jakich podmiotów może być wszczęte postępowanie w przedmiocie ustalenia linii brzegowej jest bez znaczenia dla wskazania organu rozstrzygającego sprawę, nawet jeśli wnioskodawcą żądającym wszczęcia postępowania (a więc jego stroną) będzie inny organ administracji.
Z przyczyn wyżej wymienionych, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ppsa orzeczono jak w sentencji.