Uzasadnienie
Wojewoda Mazowiecki wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego pomiędzy nim a Starostą Przasnyskim w sprawie dotyczącej sprawowania nadzoru nad stowarzyszeniem Królewiecki Obszar Funkcjonalny – Porozumienie Przasnyskie.
Jak wynika z akt sprawy spór zaistniał w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W dniu [...] marca 2014 r. Komitet Założycielski Stowarzyszenia o nazwie [...] wystąpił do Sądu Rejonowego dla miasta stołecznego Warszawy z wnioskiem o jego rejestrację. W ramach prowadzonego postępowania rejestrowego Sąd ten doręczył odpis w/w wniosku wraz z załączonym statutem i innymi dokumentami Wojewodzie Mazowieckiemu z pouczeniem o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 14 dni i o możliwości przystąpienia do sprawy w charakterze zainteresowanego. Otrzymaną dokumentację Wojewoda Mazowiecki przesłał Staroście Przasnyskiemu wskazując, że z uwagi na znajdujący się w statucie stowarzyszenia zapis § 11 o możliwości przystępowania do niego innych niż jednostki samorządu terytorialnego podmiotów, nie jest w stosunku do tego stowarzyszenia organem nadzorującym, lecz jest nim Starosta Przasnyski.
Pismem z dnia 14 kwietnia 2014 r. Starosta Przasnyski zwrócił Wojewodzie Mazowieckiemu wniosek o rejestrację stowarzyszenia uznając, że § 11 statutu nie zmienia charakteru tego stowarzyszenia jako stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego, a w związku z tym organem nadzorującym pozostaje Wojewoda.
We wniosku o rozstrzygnięcie powyższego sporu Wojewoda argumentował, że w stosunku do zawiązanego stowarzyszenia nie pozostaje organem nadzorującym, lecz Starosta Przasnyski.
W odpowiedzi na wniosek Starosta Przasnyski wywodził, że treść statutu Królewieckiego Obszaru Funkcjonalnego – Porozumienia Przasnyskiego wskazuje, że jest to stowarzyszenie jednostek samorządu terytorialnego, a § 11 przewidujący możliwość przystępowania do niego osób prawnych i fizycznych jako członków wspomagających tego charakteru nie zmienia. W związku z tym właściwym do sprawowania nadzoru jest Wojewoda.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony jest do rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz sporów kompetencyjnych między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Z istoty sporu o właściwość lub sporu kompetencyjnego wynika, że musi on mieć miejsce pomiędzy organami, które bądź odmawiają załatwienia danej sprawy administracyjnej uznając że nie są właściwe lub kompetentne do jej rozstrzygnięcia, bądź wręcz przeciwnie oba uważają się za właściwe lub kompetentne do jej załatwienia. Do sporu może zatem dojść tylko na tle konkretnej sprawy administracyjnej, czyli sprawy rozstrzyganej władczo przez organ administracji publicznej w stosunku do podmiotu czy podmiotów usytuowanych poza aparatem administracji. W praktyce oznacza to, że spory kompetencyjne (o właściwość) mogą powstawać przede wszystkim na tle spraw rozstrzyganych w formach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a p.p.s.a. (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 79). Rozstrzygnięcie sporu przez sąd administracyjny polega na wskazaniu jednego z organów jako właściwego lub kompetentnego do rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy administracyjnej.
Wobec powyższego wniosek Wojewody Mazowieckiego podlegał odrzuceniu. Wniosek ten dotyczy bowiem sporu, który nie jest sporem dotyczącym załatwienia sprawy administracyjnej. Zaistniał on na tle doręczonego Wojewodzie Mazowieckiemu wniosku złożonego w postępowaniu rejestrowym. Ustosunkowanie się do tego wniosku nie wymaga wydania decyzji, postanowienia czy podjęcia innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa materialnego.
Artykuł 8 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 855) stanowi: 1. Stowarzyszenie podlega obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, o ile przepis ustawy nie stanowi inaczej. 2-4 (skreślone).
5. Nadzór nad działalnością stowarzyszeń należy do: 1) wojewody właściwego ze względu na siedzibę stowarzyszenia – w zakresie nadzoru nad działalnością stowarzyszeń jednostek samorządu terytorialnego, 2) starosty właściwego ze względu na siedzibę stowarzyszenia – w zakresie nadzoru nad innymi niż wymienione w pkt 1 stowarzyszeniami – zwanych dalej "organami nadzorującymi.
Z art. 13 ust. 2 tej ustawy wynika, że złożony przez komitet założycielski wniosek o rejestrację stowarzyszenia sąd rejestrowy doręcza organowi nadzorującemu i ten ma prawo wypowiedzieć się w sprawie w terminie 14 dni, a za zgodą sądu rejestrowego przystąpić do postępowania jako zainteresowany. Postępowanie rejestrowe kończy postanowienie sądu rejestrowego o odmowie zarejestrowania stowarzyszenia, bądź o jego zarejestrowaniu. Podstawą zarejestrowania stowarzyszenia jest zgodność statutu z przepisami prawa i spełnienie przez założycieli wymagań wskazanych w ustawie (art. 14 – 16 w/w ustawy). W Rozdziale 3 Prawa o stowarzyszeniach uregulowano kwestie związane z nadzorem nad stowarzyszeniami sprawowanymi przez organy nadzorujące.
Z powyższych przepisów wynika, że o tym czy dane stowarzyszenie ma charakter stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego, czy też charakter innego stowarzyszenia oraz o tym który z wymienionych w tej ustawie organów jest organem nadzorującym decyduje sąd rejestrowy. Konieczność ustosunkowania się do wniosku o rejestrację stowarzyszenia nie kreuje sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Nie wymaga też wydania decyzji, postanowienia lub podjęcia innego aktu czy czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W związku z tym zaistniały spór nie ma charakteru sporu w rozumieniu art. 4 p.p.s.a.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 i art. 193 p.p.s.a. orzekł o odrzuceniu wniosku.
O zwrocie uiszczonej tytułem wpisu od wniosku kwoty rozstrzygnięto na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a