Uzasadnienie
Wnioskiem z 21 listopada 2016 r. Marszałek Województwa Dolnośląskiego wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość przez wskazanie Starosty Bolesławieckiego jako organu właściwego do wydania pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie, ścieków stanowiących mieszaninę wód opadowych oraz ścieków z myjni wagonów z terenu A. S.A. z siedzibą w N. (dalej jako "spółka"). Wprowadzanie ścieków ma się odbywać istniejącym wylotem kolektora do rzeki Kwisy.
W uzasadnieniu Marszałek Województwa Dolnośląskiego wskazał, że wnioskiem z 3 października 2016 r., Starosta Bolesławiecki przekazał mu do załatwienia wniosek spółki o wydanie przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego. Jako podstawę przekazania wniosku Starosta Bolesławiecki powołał art. 140 ust. 2 pkt 1 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2015 r. poz. 469 ze zm. – dalej jako “Prawo wodne"). Zdaniem Starosty Bolesławieckiego, działalność wymagająca pozwolenia wodnoprawnego odbywać się będzie na terenie "zakładu", gdzie znajduje się instalacja mogąca zawsze znacząco oddziaływać na środowisko - kopalnia odkrywkowa o powierzchni nie mniejszej niż 25 ha. Powołując się na art. 378 ust. 2a ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2016 r., poz. 672 ze zm., dalej jako "p.o.ś."), Starosta Bolesławiecki uznał, że Marszałek Województwa Dolnośląskiego jest właściwy do wydania przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego.
Marszałek Województwa Dolnośląskiego nie podzielił stanowiska Starosty Bolesławieckiego. Wskazał, że ustalając właściwość organu należało rozważyć, czy szczególne korzystanie z wód związane jest z przedsięwzięciem lub ze zdarzeniem na terenie zakładu, gdzie jest eksploatowana instalacja kwalifikowana jako przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, czy z przedsięwzięciem mogącym zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Z wniosku spółki wynika, że jej działalność obejmuje Zakład Przeróbczy, aktualnie eksploatowaną Kopalnię [...] III oraz będącą w trakcie rekultywacji Kopalnię [...] II. Spółka wnosiła o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód w zakresie wprowadzania, istniejącym wylotem kolektora ścieków stanowiących mieszaninę podczyszczonych na oczyszczalni ścieków deszczowo-przemysłowych wód opadowych i roztopowych pochodzących z zanieczyszczonych powierzchni terenu Zakładu Przeróbczego oraz ścieków z myjni wagonów zlokalizowanej na terenie Zakładu Przeróbczego. Jak wynika z ustaleń organu, Zakład Przeróbczy, jak również miejsce wprowadzania ścieków wylotem kolektora B do rowu R-A, znajdują się poza obszarem górniczym kopalni [...] III.
Jedyną, funkcjonującą na terenie należącym do spółki instalacją jest Zakład Przeróbczy. Zakład Przeróbczy (instalacje do przerobu kopalin) nie jest kwalifikowany jako przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, w rozumieniu art. 378 ust. 2a pkt 1 i 2 p.o.ś.
W odpowiedzi na wniosek Starosta Bolesławiecki wniósł o wskazanie Marszałka Województwa Dolnośląskiego jako organu właściwego w sprawie. Wskazał, że jak wynika z przedstawionego przez spółkę operatu wodnoprawnego, szczególne korzystanie z wód odbywa się na potrzeby instalacji kwalifikowanej jako przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 27 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2016 r. poz. 71). Starosta Bolesławiecki wskazał, że Zakład Przeróbczy zlokalizowany jest na terenie "zakładu", gdzie znajduje się instalacja mogąca zawsze znacząco oddziaływać na środowisko - kopalnia odkrywkowa o powierzchni nie mniejszej niż 25 ha (działka nr [...]/7 w obrębie miasta [...]-1).
Zdaniem Starosty Bolesławieckiego, działalność spółki jest zakładem, na terenie którego jest eksploatowana instalacja, którą należy zakwalifikować do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
Ogólna właściwość organów do wydawania pozwoleń wodnoprawnych została uregulowana w art. 140 Prawa wodnego. Zasadą jest, że organem właściwym do wydawania pozwoleń wodnoprawnych jest starosta, wykonujący to zadanie jako zadanie z zakresu administracji rządowej (art. 140 ust. 1 Prawo wodnego). Ustawodawca przewidział jednak dwa wyjątki od tej zasady wskazując konkretne przypadki, w których organem właściwym jest marszałek województwa (art. 140 ust. 2 Prawa wodnego) oraz kiedy organem właściwym jest dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej (art. 140 ust. 2a Prawa wodnego).
Zgodnie z art. 140 ust. 2 pkt 1 Prawa wodnego, marszałek województwa wydaje pozwolenie wodnoprawne, jeżeli szczególne korzystanie z wód, wykonywanie urządzeń wodnych lub eksploatacja instalacji bądź urządzeń wodnych są związane z przedsięwzięciami lub instalacjami, o których mowa w art. 378 ust. 2a p.o.ś. Przepis art. 378 ust. 2a p.o.ś. przewiduje natomiast, w jakich sprawach na podstawie tej ustawy właściwy jest marszałek województwa. Zgodnie z art. 378 ust. 2a pkt 1 p.o.ś., do właściwości marszałka województwa przekazano sprawy przedsięwzięć i zdarzeń na terenach zakładów, gdzie jest eksploatowana instalacja, która jest kwalifikowana jako przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2016 r., poz. 353).
Ratio legis powierzenia marszałkowi województwa właściwości rzeczowej w tego rodzaju sprawach sprowadza się do konieczności zapewnienia, że szczególne korzystanie z wód związane z funkcjonowaniem przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, będzie odbywać się na podstawie stosownej decyzji wydawanej przez organ samorządu terytorialnego na szczeblu wojewódzkim. Z uwagi na zasięg i znaczenie takiego oddziaływania na środowisko, zakres oddziaływania na środowisko takiej inwestycji musi zostać określony na poziomie wykraczającym poza gminę, nawet jeżeli realizacja inwestycji odbywa się tylko na terenie tej jednostki samorządu terytorialnego. W tym też kontekście należy interpretować przepis art. 140 ust. 2 pkt 1 Prawa wodnego, który stanowi o szczególnym korzystaniu z wód, wykonywaniu urządzeń wodnych lub eksploatacji instalacji bądź urządzeń wodnych związanych z przedsięwzięciami, o których mowa w art. 378 ust. 2a p.o.ś. Użycie pojęcia "związanych z przedsięwzięciami" oznacza, że ustawodawca szeroko traktuje sprawy, w których właściwy jest marszałek województwa, nie ograniczając ich jedynie do przypadków, kiedy szczególne korzystanie z wód, wykonywanie urządzeń wodnych lub eksploatacja instalacji bądź urządzeń wodnych ma odbywać się w ramach realizacji przedsięwzięć, o których mowa w art. 378 ust. 2a p.o.ś.
Z zestawienia art. 140 ust. 2 pkt 1 Prawa wodnego i art. art. 378 ust. 2a pkt 1 p.o.ś. wynika, że dla stwierdzenia właściwości marszałka województwa, szczególne korzystanie z wód powinno być powiązane z terenem zakładu, gdzie jest eksploatowana instalacja, która jest kwalifikowana jako przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Pod pojęciem "zakładu" ustawodawca rozumie jedną lub kilka instalacji wraz z terenem, do którego prowadzący instalację posiada tytuł prawny, oraz znajdującymi się na nim urządzeniami (art. 3 pkt 48 p.o.ś.). Ponadto instalacja to zaś stacjonarne urządzenie techniczne (art. 3 pkt 6 lit. a) p.o.ś.) lub zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu (art. 3 pkt 6 lit. b) p.o.ś.) lub też budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami (art. 3 pkt 6 lit. c) p.o.ś.).
Z treści wniosku spółki wprost wynika, że szczególne korzystanie z wód odbywa się na potrzeby instalacji kwalifikowanej jako przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 27 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Marszałek województwa jest właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego, jeśli szczególne korzystanie z wód, w tym odprowadzanie ścieków, odbywa się na terenie "zakładu", gdzie znajduje się instalacja mogąca znacząco oddziaływać na środowisko. Oznacza to, że kryterium decydującym o właściwości marszałka województwa jest zlokalizowanie miejsca odprowadzania ścieków na terenie "zakładu". Jak trafnie zauważył Marszałek Województwa Dolnośląskiego, zakładem w tej sprawie będzie teren należący do spółki, obejmujący Zakład Przeróbczy oraz dwie kopalnie, przy czym nie budzi wątpliwości, że prowadzona przez spółkę kopalnia jest przedsięwzięciem mogącym zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Oznacza to, że szczególne korzystanie z wód w tej sprawie będzie się wiązać z przedsięwzięciem mogącym zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, co uzasadnia właściwość Marszałka Województwa Dolnośląskiego.
Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Marszałka Województwa Dolnośląskiego jako organ właściwy w sprawie.