Uzasadnienie
Starosta Rawicki pismem z dnia 10 marca 2009 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, jaki zaistniał pomiędzy nim a Wielkopolskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków - Kierownikiem Delegatury w Lesznie.
Jak wynika z przesłanych akt do sporu doszło w następujących okolicznościach.
Burmistrz Gminy Bojanowo pismem z dnia 11 lutego 2009 r., skierowanym do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Poznaniu - Delegatura w Lesznie wystąpił o wydanie decyzji zezwalającej na wycinkę jednego drzewa (dąb) oraz wykonanie zabiegów pielęgnacyjnych innych drzew rosnących w Bojanowie, na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92, poz. 880 ze zm.). Wystąpienie do organu ochrony zabytków wynikało z tego, że decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Lesznie z dnia 16 stycznia 1990 r. "zespół budowlany i założenia urbanistyczne miasta Bojanowa" został wpisany do rejestru zabytków województwa leszczyńskiego pod numerem rejestru 1158A jako dobro kultury.
Kierownik Delegatury w Lesznie Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Poznaniu postanowieniem Nr 132/2009 z dnia 20 lutego 2009 r., wydanym na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., przekazał wniosek Burmistrza Gminy Bojanowo z dnia 11 lutego 2009 r. zgodnie z właściwością Staroście Powiatu Rawickiego. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, iż nieruchomości, na których rosną drzewa, które mają być wycięte i poddane zabiegom pielęgnacyjnym, nie są wpisane jednostkowo do rejestru zabytków jako dobro kultury, wchodzą tylko w skład założenia urbanistycznego i zespołu budowlanego wpisanego do rejestru zabytków. Zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, wojewódzki konserwator zabytków wydaje zezwolenia na usunięcie drzew wyłącznie dla konkretnych nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków, co nie ma zastosowania w tym przypadku.
Nie zgadzając się z powyższym stanowiskiem, Starosta Rawicki wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, gdyż jego zdaniem w przedmiotowej sprawie organem właściwym jest Wielkopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków - Kierownik Delegatury w Lesznie, co wynika z przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.) i art. 83 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Wielkopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków podtrzymuje stanowisko zajęte przez Kierownika Delegatury w Lesznie w postanowieniu Nr 132/2009 z dnia 20 lutego 2009 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powołanej dalej jako p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga postanowieniem spory o właściwość i spory kompetencyjne między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Spór pomiędzy Starostą Rawickim a Wielkopolskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków - Kierownikiem Delegatury w Lesznie odpowiada powyżej określonemu zakresowi kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Należy zgodzić się ze stanowiskiem Kierownika Delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Lesznie, przedstawionym w postanowieniu Nr 132/2009 z dnia 20 lutego 2009 r. i stanowiskiem Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, zawartym w piśmie z dnia 28 kwietnia 2009 r., że wydanie zezwolenia na wycięcie drzewa i wykonanie zabiegów pielęgnacyjnych drzew rosnących w obrębie zespołu budowlanego wpisanego do rejestru zabytków, o co wnioskuje w swoim piśmie z dnia 11 lutego 2009 r. Burmistrz Bojanowa, nie należy do właściwości Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków ani Kierownika Delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Lesznie. Nie można jednak podzielić poglądu, że w takim razie organem właściwym jest Starosta Rawicki.
Istotne w sprawie, która doprowadziła do sporu kompetencyjnego między organami jest to, że drzewo przeznaczone do usunięcia oraz drzewa, które mają być poddane zabiegom pielęgnacyjnym, znajdują się na terenie działek, które nie są wpisane indywidualnie do rejestru zabytków. Znajdują się jedynie na terenie założenia urbanistycznego miasta, wpisanego na mocy decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Lesznie z dnia 16 stycznia 1990 r.
Przedmiotem ochrony, jak wynika z powyższej decyzji, jest zespół budowlany i założenie urbanistyczne, a nie układ zieleni. Wpisanie do rejestru zabytków zespołu budowlanego i założenia urbanistycznego miasta, nie jest jednoznaczne z wpisaniem wszystkich elementem znajdujących się na tym terenie. Konserwator zabytków dokonuje indywidualnego wpisu do rejestru zabytków, jeżeli jakiś element, w tym zespół zieleni zabytkowej, posiada wartość historyczną i zabytkową. Na terenie Bojanowa indywidualnie do rejestru zabytków, jak informuje Wojewódzki Konserwator Zabytków, wpisany jest park miejski oraz ogród w zespole browaru. Traktowanie każdej zieleni, każdego drzewa, znajdujących się na terenie założenia urbanistycznego, jako wpisanej do rejestru zabytków, byłoby niezgodne z założeniami ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.).
W świetle powyższych rozważań w sprawie przedstawionej w piśmie Burmistrza Bojanowa z dnia 11 lutego 2009 r., nie powinien mieć zastosowania przepis art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92, poz. 880 ze zm.), powinien natomiast mieć zastosowanie ust. 1 tego przepisu.
Przepisu art. 83 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody nie można interpretować też w drodze wykładni rozszerzającej, gdyż jest on wyjątkiem od zasady określonej w ust. 1 tego przepisu.
W związku z powyższym błędne jest stanowisko Kierownika Delegatury w Lesznie, zawarte w postanowieniu Nr 132/2009 z dnia 20 lutego 2009 r. przekazującym wniosek Burmistrza Bojanowa z dnia 11 lutego 2009 r. Staroście Powiatu Rawickiego, bowiem nie jest on organem właściwym w sprawie zgodnie z art. 83 ust. 1 ww. ustawy o ochronie przyrody, co wynika wprost z brzmienia tego przepisu.
Ponieważ żaden z organów będących w sporze, nie jest organem właściwym do rozpatrzenia sprawy, należało na podstawie art. 15 § 2 w związku z art. 64 § 3 i art. 193 p.p.s.a. orzec, jak w sentencji postanowienia.