Uzasadnienie
Pismem z 12 lipca 2017 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w [...] wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego między nim a Starostą A. w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzew z działki nr [...] położonej w A. poprzez wskazanie Starosty A. jako organu właściwego do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 83 a ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2016 r., poz. 2134 ze zm.)
Wojewódzki Konserwator Zabytków w [...] podkreślił brak swojej właściwości w sprawie, powołując się na okoliczność, że w/w działka znajduje się na obszarze niewpisanym do rejestru (ok. 117 m od brzegu jeziora N.), ponieważ jezioro to nie jest elementem Kanału A. Przedmiotowa działka nie jest indywidualnie wpisana do rejestru, nie jest położona w obrębie wpisanego do zabytków układu urbanistycznego ani na obszarze wpisanego do rejestru zabytków Zespołu Kanału A. Oznacza to, że skoro przedmiotowa działka nie jest objęta żadną z form ochrony zabytków, o jakiej mowa w art. 7 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, to nawet biorąc pod uwagę uchwałę składu siedmiu sędziów NSA (sygn. akt II OPS 3/15) organ nie jest właściwy do załatwienia sprawy. Wskazał, że z treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 października 2015 r., sygn. II OPS 3/15 wynika, że o właściwości wojewódzkiego konserwatora zabytków w sprawie usunięcia drzewa lub krzewu przesądza to, czy drzewo lub krzew, których dotyczy wniosek, znajdują się na nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków, a nie to, czy poszczególny składnik przyrody został wpisany do rejestru zabytków.
W odpowiedzi na wniosek, Starosta A. wskazał, że zgodnie z art. 83 a ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków wydaje wojewódzki konserwator zabytków. W ocenie Starosty, przedmiotowe drzewa rosną na działce w odległości ok. 117 m od brzegu Kanału A. (jezioro N.), na terenie wpisanym do rejestru zabytków Zespołu Kanału A., zaś o właściwości [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków przesądza: 1) decyzja Wojewody S. w sprawie wpisania dobra kultury do rejestru zabytków [...] z [...] lutego 1979 r.: "Kanał A. z zespołem budowli i urządzeń składających się z jazów, mostów, obudowy brzegów, zabudowań służby wodnej, śluz wraz z przyległym do kanału terenem do /200 m w terenie zalesionym i do 1000 m w terenie otwartym/ na odcinku od śluzy w D. do granicy Państwa/ śluza K./ - ok. 80 km", 2) rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2007 r. w sprawie uznania za pomnik historii "Kanał A." (Dz. U. nr 86, poz. 572) tożsame z w/w decyzją Wojewody S., 3) postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 grudnia 2016 r., sygn. akt II OW 78/16 rozstrzygające spór o właściwość pomiędzy Starostą A. a [...] Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, wskazujące na sposób interpretacji prawa, 4) uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego podjęta na wniosek Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt II OPS 3/15) rozstrzygająca spór orzeczniczy dotyczący kompetencji wojewódzkiego konserwatora zabytków w zakresie usuwania drzew.
Z jej treści wynika, że organem właściwym do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości, na której znajduje się wpisany do rejestru zabytków układ urbanistyczny, ruralistyczny lub zespół budowlany w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 3 pkt 12 i 13 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2014 r., poz. 1446 ze zm.) jest wojewódzki konserwator zabytków.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość i spory kompetencyjne, o których stanowi art. 4 tej ustawy. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z negatywnym sporem kompetencyjnym, gdyż żaden z organów nie uznaje się za właściwy do załatwienia podania Gminy Miasta A. o wydanie zezwolenia na usuniecie drzew z działki nr [...], położonej w A. Zgodnie z treścią art. 83a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody "zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków - wojewódzki konserwator zabytków".
Natomiast przepis art. 90 ust. 1 ustawy stanowi, że czynności, o których mowa w art. 83-89, w zakresie, w jakim są one wykonywane przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, w odniesieniu do nieruchomości będących własnością gminy - z wyjątkiem nieruchomości będących w użytkowaniu wieczystym innego podmiotu - wykonuje starosta.
W uchwale z dnia 19 października 2015 r. II OPS 3/15 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "zgodnie z art. 83a ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2013 r. poz. 627 ze zm.) organem właściwym do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości, na której znajduje się wpisany do rejestru zabytków układ urbanistyczny, ruralistyczny lub zespół budowlany w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 3 pkt 12 i 13 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2014 r. poz. 1446 ze zm.) jest wojewódzki konserwator zabytków". W treści tej uchwały podniesiono, iż o właściwości wojewódzkiego konserwatora zabytków w sprawie usunięcia drzewa lub krzewu przesądza to, czy drzewo lub krzew, których dotyczy wniosek, znajdują się na nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków, a nie to czy poszczególny składnik przyrody (drzewo, krzew) został wpisany do rejestru zabytków.
W przepisie art. 83a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody ustawodawca nie uzależnia właściwości rzeczowej wojewódzkiego konserwatora zabytków od tego, czy drzewo (krzew) zostało wpisane do rejestru zabytków, w szczególności nie wskazuje, że musi odznaczać się ono tymi samymi cechami co chronione prawem zabytki. Oznacza to, że wojewódzki konserwator zabytków powinien rozpatrzyć wniosek o usunięcie drzewa (krzewu), bez względu na to, czy drzewo lub krzew przedstawia jakiekolwiek wartości historyczne, artystyczne lub naukowe, istotne znaczenie ma natomiast to, czy znajduje się na terenie takiej nieruchomości, która objęta jest ochroną konserwatorską.
W aktach niniejszej sprawy znajduje się decyzja Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w S. z dnia [...] lutego 1979 r. w sprawie wpisania dobra kultury do rejestru zabytków województwa suwalskiego: "Kanał A. z zespołem budowli i urządzeń składających się z jazów, mostów, obudowy brzegów, zabudowań służby wodnej, śluz wraz z przyległym do kanału terenem do /200 m w terenie zalesionym i do 1000 m w terenie otwartym/ na odcinku od śluzy w D. do granicy Państwa /śluza K./ - ok. 80 km. Niekwestionowane w sprawie jest twierdzenie Starosty, że drzewa objęte wnioskiem znajdują się w A., w odległości około 117 m od brzegu Kanału A. Z powyższego, na podstawie art. 83a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, wynika zatem właściwość [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków do załatwienia podania Gminy.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 15 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.