Uzasadnienie
Starosta O. wnioskiem z dnia 1 marca 2013 r. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego powstałego pomiędzy tym organem a Wójtem Gminy O. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku Spółki [...] w sprawie dotyczącej usunięcia drzew i krzewów. Wniosek ten został przekazany pismem z dnia 25 kwietnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który postanowieniem z dnia 13 maja 2013 r. sygn. akt III SO/Kr 11/13 przekazał ten wniosek do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pismem z dnia 4 lutego 2013 r. Spółka [...] zwróciła się do Urzędu Gminy w O. o wydanie decyzji nakazującej usunięcie drzew i krzewów z lewego brzegu M., wskazując, iż uniemożliwiają one mechaniczne czyszczenie i remont w/w M. Zawiadomieniem z dnia 7 lutego 2013 r. Urząd Gminy O. przekazał, na podstawie art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, przedmiotowy wniosek do załatwienia wg kompetencji Staroście O. Z powyższego zawiadomienia wynika, że Wójt Gminy O. uznał wniosek złożony przez Spółkę [...] jako wszczęcie sprawy z zakresu art. 77 ust. 2 Prawa wodnego oraz art. 83 ust. 6 pkt 10 ustawy o ochronie przyrody. Przepis art. 77 prawa wodnego mówi, iż:
"1. Utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej - do tej spółki.
2. Jeżeli obowiązek, o którym mowa w ust. 1, nie jest wykonywany, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania."
Natomiast art. 83 ust. 6 pkt 10 ustawy o ochronie przyrody wskazuje, że na usunięcie drzew i krzewów "usuwanych - na podstawie decyzji właściwego organu ze względu na potrzeby związane z utrzymaniem urządzeń melioracji wodnych szczegółowych" nie stosuje się przepisów ustawy o ochronie przyrody.
Mając powyższe na uwadze organ przeprowadził w dniu 18 lutego 2013 r. w miejscowości Z. gmina O. oględziny drzew i krzewów. W ich trakcie ustalono, że drzewa i krzewy, częściowo samosiejki, a częściowo nasadzone celowo przez prywatne osoby, utrudniają dostęp do M. Z przebiegu wizji w terenie sporządzono materiał fotograficzny.
W toku dalszego postępowania wyjaśniającego, po przeanalizowaniu pism przedstawionych przez Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia 16 lipca 2007 r. oraz z dnia 22 września 2012 r. oraz Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego z dnia 23 sierpnia 2012 r., ustalono, iż M. jest urządzeniem wodnym, sztucznym kanałem, który nie służy poprawie zdolności produkcyjnej gleby i w związku z tym nie można zakwalifikować tego urządzenia do urządzeń melioracji wodnych. Przepisy art. 77 Prawa wodnego nie mają więc zastosowania do tego kanału.
Podmiot odpowiedzialny za utrzymanie w/w urządzenia wodnego, chcący usunąć drzewa i krzewy winien zwrócić się o wydanie zezwolenia na podstawie art. 83 ustawy o ochronie przyrody.
W związku z powyższym, zdaniem Starosty O., organem właściwym do rozstrzygnięcia sprawy jest Wójt Gminy O..
W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy O. wskazał, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody usunięcie drzew lub z krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) na wniosek posiadacza nieruchomości. Natomiast art. 83 ust. 6 w/w ustawy stanowi swego rodzaju katalog zwolnień od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów wydawanego na wniosek posiadacza nieruchomości przez wójta (burmistrza, prezydenta).
W związku z faktem, że złożone podanie wyrażało w sposób niezaprzeczalny żądanie wydania decyzji nakazującej wycięcie drzew, pismem z dnia 7 lutego 2013 r. Wójt Gminy O. przekazał przedmiotowy wniosek do Starosty O., mając na uwadze art. 83 ust. 6 pkt 10 ustawy o ochronie przyrody.
Art. 83 ust. 6 pkt 10 stanowi że " Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do drzew lub krzewów: (...) usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu ze względu na potrzeby związane z utrzymaniem urządzeń melioracji wodnych szczegółowych". Zgodnie z art. 77 ust. 2 Prawo wodne jeżeli przyczyną usunięcia drzew rosnących na skarpie rowu melioracyjnego są potrzeby związane z eksploatacją i konserwacją urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, to o ich usunięciu, z tych właśnie przyczyn, rozstrzyga organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego (starosta). Czyni to z wydawanej z urzędu decyzji ustalającej szczegółowe zakresy utrzymania urządzeń.
Mając na względzie powołane wyżej przepisy prawa, jak również jasno sprecyzowane żądanie wnioskodawcy, Wójt uznał, że organem właściwym w przedmiotowej sprawie jest Starosta O., który w momencie rozpatrywania podania winien w pierwszej kolejności sprawdzić, czy urządzenie wodne, którego strona nie może we właściwy sposób utrzymać w związku z rosnącymi w jego obrębie drzewami, jest urządzeniem melioracji wodnej szczegółowej. W przypadku zaistnienia takiej sytuacji organ ten winien przyprowadzić postępowanie administracyjne, zgodnie z zapisami ustawy prawo wodne oraz kodeks postępowania administracyjnego, a w przypadku ustalenia, że urządzenie to nie jest urządzeniem melioracji wodnej szczegółowej powinien przychylić się negatywnie do żądania strony.
Analizując zapisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody organ wskazał, że żaden z zapisów tej ustawy, jak również przepisów szczególnych, nie wskazuje wójta gminy, jako organu właściwego do wydania nakazu usunięcia drzew, a jedynie wydania zezwolenia na ich usunięcie w przypadkach, o których mowa w art. 83 i na wniosek określonych w tym przepisie podmiotów.
Reasumując, organ podkreślił, że w przepisach prawa brak jest normy uprawniającej wójta do wydania "nakazu usunięcia drzew". Takie uprawnienia posiada organ wydający pozwolenie wodnoprawne. W ocenie Wójta Gminy O. to Starosta winien rozpatrzyć przedmiotowy wniosek wydając nakaz usunięcia drzew lub odmówić jego wydania jeżeli nie zachodzą przesłanki do jego wydania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory kompetencyjne między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Może to czynić w odniesieniu do załatwienia konkretnej sprawy, w której dwa organy jednocześnie uznają się za właściwe do załatwienia sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z organów nie uznaje się za właściwy w sprawie (spór negatywny).
W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z negatywnym sporem kompetencyjnym pomiędzy Starostą O. a Wójtem Gminy O., co do tego, który z tych organów jest organem właściwym do rozpoznania wniosku Spółki [...] w sprawie dotyczącej usunięcia drzew i krzewów.
Stosownie do art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek:
- 1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości;
- 2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego - jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.
Zgodnie zaś z art. 83 ust. 6 pkt 10 tej ustawy, przepisów ust. 1 nie stosuje się do drzew lub krzewów usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu ze względu na potrzeby związane z utrzymaniem urządzeń melioracji wodnych szczegółowych.
Jak wynika z art. 77 ust. 1 Prawa wodnego, utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej - do tej spółki. W myśl zaś ust. 2 tego przepisu, jeżeli obowiązek, o którym mowa w ust. 1, nie jest wykonywany, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego (a więc stosownie do art. 140 ust. 1 starosta) ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania.
Należy zauważyć, że wniosek o usunięcie drzew i krzewów został złożony przez spółkę wodną, która zawarła we wniosku wyraźne żądanie "wydania decyzji nakazującej usunięcie drzew i krzewów". W sprawie niniejszej nie mamy zatem wniosku podmiotu wskazanego w art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew, a wniosek spółki wodnej, która domaga się wydania decyzji nakazującej ich usunięcie. Kompetencje w tym zakresie, stosownie do art. 77 ust. 2 Prawa wodnego, posiada organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, a więc starosta. Kwestia zaś, czy M. jest urządzeniem melioracji wodnych szczegółowych należy do zakresu objętego merytorycznym rozstrzyganiem sprawy i pozostaje bez wpływu na ocenę organu właściwego do rozpatrzenia wniosku Spółki [...] o wydanie nakazu usunięcia drzew i krzewów porastających lewy brzeg M. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.