Uzasadnienie
Starosta Myśliborski wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Burmistrzem Barlinka i wskazanie Burmistrza jako organu właściwego do rozpoznania wniosku S. G. z dnia 19 kwietnia 2013 r. o wszczęcie postępowania na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 145 ze zm.) dotyczącego nakazania właścicielowi przywrócenia do stanu poprzedniego stosunków wodnych na działce nr [...], obręb geodezyjny M. W uzasadnieniu wniosku Starosta wskazał, iż w dniu 8 maja 2013 r. Burmistrz Barlinka przekazał mu wniosek S. G. z dnia 19 kwietnia 2013 r., stwierdzając, że na podstawie art. 140 Prawa wodnego organem właściwym do rozpatrzenia tej sprawy jest starosta, gdyż w tym przypadku następuje szczególne korzystanie z wód, o którym mowa w art. 37 Prawa wodnego, na takie korzystanie z wód – w myśl art. 122 tej ustawy – konieczne jest uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego.
Starosta wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Skoro wnioskodawca wskazał, że swoje żądanie opiera na tym przepisie, to organem właściwym do jego załatwienia jest Burmistrz Barlinka.
W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Barlinka wskazał, że przepis art. 29 Prawa wodnego, na który powołał się wnioskodawca nie ma w tej sprawie zastosowania, ponieważ zmiany stanu wód na gruncie nie są bezprawnym działaniem właściciela gruntów, nie powstały wskutek przypadku i nie są działaniem osób trzecich. Stan wód na gruncie i skutki związane ze zmianą stosunków wodnych, wymienione w piśmie S. G., wynikają z pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez Starostę Myśliborskiego decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. Starosta udzielił tą decyzją J. T. pozwolenia na piętrzenie, pobór wody oraz odprowadzanie wód wykorzystywanych do celów hodowli ryb w stawach karpiowych zlokalizowanych na działce nr [...] w obr. M., gmina B. do rzeki M. Powyższe pozwolenie zezwalało na budowę urządzenia piętrzącego (zastawki piętrzącej) na tej rzece na potrzeby stawów rybnych. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Myśliborskiego z dnia [...] lutego 2004 r., odmówił stwierdzenia jej nieważności. S. G. wniósł odwołanie od tej decyzji. Postępowanie odwoławcze nie zostało do tej pory zakończone.
Burmistrz Barlinka podkreślił, że wnioskodawca, pisząc o zmianie stosunków wodnych na jego działce, podał ich przyczynę tj. piętrzenie i pobór wody na potrzeby stawu zlokalizowanego na działce nr [...]. W wyniku napełnienia stawu wodą z rzeki M. dochodzi do podtopienia sieci drenarskich na głębokość 1 m pod lustrem wody, które zamiast odwadniać przyległe pola tworzą podtopienia gruntów ornych i powodują straty w zasiewach. W konsekwencji Burmistrz Barlinka wniósł o wskazanie jako organu właściwego do załatwienia tej sprawy Starosty Myśliborskiego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
W tej sprawie w sporze, który wynikł na gruncie ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne pozostają organy samorządu terytorialnego: Starosta Myśliborski i Burmistrz Barlinka. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta posiadający kompetencje do działania na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, jako organ jednostki samorządu terytorialnego podlega kontroli instancyjnej prowadzonej przez samorządowe kolegium odwoławcze, stosownie do art. 17 pkt 1 k.p.a. Natomiast organem wyższego stopnia w stosunku do starostów realizujących określone w ustawie – Prawo wodne zadania z zakresu administracji rządowej, jak również kompetencje organu właściwego do wydania pozwolenia wodnoprawnego jest właściwy miejscowo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej (art. 4 ust. 4 pkt 1 i 2 Prawa wodnego).
Zatem w tej sprawie organy pozostające w sporze nie mają wspólnego organu wyższego stopnia w rozumieniu art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a., w związku z czym właściwym do rozstrzygnięcia tego sporu o właściwość jest Naczelny Sąd Administracyjny.
Postępowanie administracyjne w tej sprawie zostało zainicjowane pismem S. G. z dnia 19 kwietnia 2013 r., którym wystąpił on do Burmistrza Barlinka o nakazanie - na podstawie art. 29 Prawa wodnego - J. T. przywrócenia stosunków wodnych na działce nr [...], obręb geodezyjny M. Wnioskodawca wskazał, iż w związku z tym, że na działce nr [...] następuje piętrzenie i pobór wody z rzeki M. na potrzeby stawu, to na jego działkach następuje podtopienie sieci drenarskiej, w wyniku czego zalewane są grunty orne.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 Prawa wodnego, właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich (pkt 1), a także odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (pkt 2). Stosownie zaś do art. 29 ust. 3 tej ustawy, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Ten ostatni przepis ustanawia zatem właściwość rzeczową wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w zakresie nakazania właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.
Skoro w tej sprawie wnioskodawca wyraźnie wskazał, że domaga się rozstrzygnięcia w przedmiocie przywrócenia do stanu poprzedniego stosunków wodnych na należących do niego działkach w oparciu o art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, to Burmistrz Barlinka - jako organ właściwy do załatwiania tego rodzaju spraw - powinien prowadzić postępowanie administracyjne w tej sprawie i wniosek strony rozstrzygnąć merytorycznie, czyli rozstrzygnąć czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie, uzasadniającej nakazanie właścicielowi działki nr [...] przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. W przypadku stwierdzenia przez organ, że brak jest podstaw do nałożenia obowiązków określonych w art. 29 Prawa wodnego powinien on wydać decyzję odmowną.
Podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny, w postępowaniu o rozstrzygnięcie sporu o właściwość nie jest uprawniony do ustalania jaka jest przyczyna podtapiania gruntów wnioskodawcy, gdyż jest to kwestia ustaleń faktycznych sprawy, których dokonać powinien Burmistrz Barlinka w ramach postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy – Prawo wodne. W tej sprawie organ ten nie dokonał żadnych ustaleń faktycznych, a swoje twierdzenia, że zmiana stosunków wodnych na działkach wnioskodawcy jest skutkiem uzyskania przez właściciela działki sąsiedniej pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez Starostę Myśliborskiego z dnia [...] lutego 2004 r. na piętrzenie, pobór wody oraz odprowadzanie wód wykorzystywanych do celów hodowli ryb w stawach karpiowych zlokalizowanych na działce nr [...] w obr. M., gmina B. do rzeki M. oparł jedynie na treści wniosku i opiniach biegłych dołączonych przez wnioskodawcę do wniosku.
Powoływanie się przez Burmistrza Barlinka na okoliczność uzyskania przez właściciela działki nr [...] pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie, pobór wody oraz odprowadzanie wód wykorzystywanych do celów hodowli ryb w stawach nie zwalnia tego organu od rozpatrzenia sprawy pod kątem zaistnienia przesłanek z art. 29 Prawa wodnego. W przypadku ustalenia, że nie ma podstaw do nałożenia obowiązków określonych w art. 29 Prawa wodnego Burmistrz Barlinka powinien wydać rozstrzygnięcie odmawiające nałożenia na właściciela gruntu określonego obowiązku, co nie wyklucza jednak możliwości ingerencji w tę sprawę Starosty Myśliborskiego w oparciu o przepisy regulujące pozwolenia wodnoprawne. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 31 sierpnia 2011 r., II OW 77/11 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl) zastosowanie przepisu art. 29 Prawa wodnego uzależnione jest od wystąpienia skutku w postaci szkody, czego brak w postępowaniu dotyczącym pozwolenia wodnoprawnego. Dlatego postępowanie, o którym mowa w art. 29 Prawa wodnego nie pokrywa się z postępowaniem w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 oraz art. 4 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.