Uzasadnienie
Wnioskiem z 10 lipca 2015 r. Marszałek Województwa Łódzkiego wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość przez wskazanie Starosty Zduńskowolskiego jako organu właściwego w sprawie dotyczącej utrzymania urządzeń melioracji wodnej w należytym stanie.
W uzasadnieniu wskazał, że pismem z 1 grudnia 2014 r. M.R., właścicielka działki nr [...], wystąpiła do Starosty Zduńskowolskiego "o podjęcie kroków prawnych zmierzających do zdyscyplinowania właścicieli nieruchomości na terenie których zlokalizowany jest rów melioracyjny (tj działek nr [...] i [...] obręb [...]), do utrzymania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych w należytym stanie technicznym". Strona powołała się na art. 77 ust. 2 i art. 140 ust 1 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2015 r., poz. 469 – dalej jako "ustawa Prawo wodne"). Starosta Zduńskowolski uznał się za organ niewłaściwy i pismem z 1 czerwca 2015 r., przekazał sprawę Marszałkowi Województwa Łódzkiego.
Marszałek Województwa Łódzkiego wyjaśnił, że sprawa dotyczy działki, na której znajduje się rów R-5.8 odprowadzający wody z MOP Paprotnia oraz drogi gminnej DP 4915 znajdującej się w km ok. 155+800 drogi ekspresowej S-8. Na odprowadzenie wód opadowych i roztopowych do środowiska Marszałek Województwa Łódzkiego wydał decyzję - pozwolenie wodnoprawne z 20 czerwca 2011 r. Pozwolenie to zostało wydane na podstawie operatu wodnoprawnego, w którym stwierdzono, że rów R-5.8 posiada możliwość odbioru całości odprowadzanych wód oraz określono, że zasięg oddziaływania odprowadzanych wód nie wykracza poza działkę nr [...]/3 obręb [...]. Rów R-5.8 znajdujący się na działce strony jest pogłębiony i wyczyszczony, natomiast na działce [...] (przed podziałem nieruchomości zatwierdzonym decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji - drogi ekspresowej S-8 - działka miała nr [...]) jest wypłycony, a na działce nr [...] widoczny jest jedynie ślad rowu,
Zdaniem Marszałka Województwa Łódzkiego, organem właściwym w sprawie wydawania decyzji dotyczących utrzymywania urządzeń wodnych (na terenach innych niż związane z przedsięwzięciami mogącymi zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz zgodnie z niektórymi punktami art. 140 ust. 2 ustawy Prawo wodne) jest starosta, wykonujący to zadanie jako zadanie z zakresu administracji rządowej. Marszałek Województwa Łódzkiego podkreślił, że działki te znajdują się poza zasięgiem oddziaływania wód pochodzących z drogi ekspresowej S-8, a zaniedbania (znaczne wypłycenie rowu, miejscami prowadzące do zaniku) są skutkiem wieloletnich zaniedbań w utrzymywaniu urządzenia wodnego a nie następstwem wybudowania i eksploatowania drogi ekspresowej S-8.
W odpowiedzi na wniosek Starosta Zduńskowolski podkreślił, że zgodnie z informacją Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych Łodzi, Terenowy Inspektorat w Sieradzu z 30 września 2010 r., przedmiotowy rów nie jest urządzeniem melioracji wodnych. Rów był natomiast objęty pozwoleniem wodnoprawnym wydanym przez Marszałka Województwa Łódzkiego (decyzja z [...] czerwca 2011 r.). Zgodnie z art. 140 ust. 2 pkt 5c ustawy Prawo wodne, marszałek województwa wydaje wszystkie pozwolenia wodnoprawne, o których mowa w art. 122, wymagane dla przedsięwzięcia, jeżeli jest organem właściwym do wydania jednego z tych pozwoleń. Jest więc, jako organ, który wydał pozwolenie wodnoprawne, organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego, wskazanym w art. 64b tej ustawy Prawo wodne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Jednak, o sporze w rozumieniu powyższych przepisów, można mówić dopiero wtedy, kiedy organy zainteresowane w sprawie w drodze wszelkich dostępnych metod wykładni prawa, analizując wszystkie obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa, dojdą do przekonania, że nie są w stanie jednoznacznie określić, który z nich jest właściwy w sprawie.
Zgodnie z art. 64b ustawy Prawo wodne, w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, powodującego zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może, w drodze decyzji, nakazać przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego lub likwidację szkód, określając warunki i termin wykonania tych czynności. Utrzymywanie urządzeń wodnych polega na ich eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji (art. 64 ust. 1 ustawy Prawo wodne). Zastosowanie w niniejszej sprawie znajdzie zatem art. 64b ustawy Prawo wodne, który dotyczy nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego. Przedmiotowy rów nie jest urządzeniem melioracji wodnych szczegółowych, co wynika wprost z załączonego do akt pisma Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych Łodzi, Terenowy Inspektorat w Sieradzu z 30 września 2010 r., a więc zastosowania nie będzie miał art. 77 ustawy Prawo wodne.
Jeżeli obowiązek utrzymania w należytym stanie danego urządzenia melioracji wodnej, nie będącego urządzeniem melioracji wodnych szczegółowych, nie jest realizowany, to wyłącznie organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, jest właściwy do nałożenia w formie decyzji obowiązków, o których stanowi art. 64b ustawy Prawo wodne.
Decyzją z [...] czerwca 2011 r. Marszałek Województwa Łódzkiego wydał pozwolenie wodnoprawne na wykonanie i likwidację urządzeń wodnych oraz odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do środowiska w ramach budowy drogi ekspresowej S-8. Zasadą jest, że organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawego jest starosta (art. 140 ust. 1 ustawy Prawo wodne). W tym jednak konkretnym przypadku organem właściwym był Marszałek Województwa Łódzkiego, bowiem zastosowanie miał art. 140 ust. 2 pkt 1, który przewiduje właściwość organu samorządu województwa, jeżeli szczególne korzystanie z wód, wykonywanie urządzeń wodnych lub eksploatacja instalacji bądź urządzeń wodnych są związane z przedsięwzięciami lub instalacjami, o których mowa w art. 378 ust. 2a ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. 2013 r., poz. 1232).
Odprowadzanie wód opadowych i roztopowych w ramach pozwolenia wodnoprawnego z [...] czerwca 2011 r. następuje między innymi do przedmiotowego rowu. Oznacza to, że eksploatacja tego urządzenia wodnego również jest związana z przedsięwzięciem, o którym mowa w powołanym art. 378 ust. 2a ustawy Prawo ochrony środowiska. Bez znaczenia jest przy tym, czy niepoprawne funkcjonowanie rowu jest skutkiem jego zaniedbania, czy też wpływu odprowadzania wód opadowych i roztopowych z drogi S-8. Żaden z cytowanych przepisów, a w szczególności art. 64b ustawy Prawo wodne, nie odnosi się do konkretnego rodzaju przyczyn nieprawidłowego działania urządzenia wodnego, a jego zastosowanie uzależnione jest jedynie od nienależytego utrzymania tego rodzaju urządzenia.
Należy również mieć na uwadze, że przedmiotowy rów stanowi część sieci urządzeń wodnych służących do odprowadzenia wód opadowych i roztopowych i w związku z tym działania związane z jego należytym utrzymaniem powinny być skorelowane z należytym utrzymaniem całej sieci. Oznacza to, że organem właściwym do wydania ewentualnego pozwolenia wodnoprawnego dla przedmiotowego rowu jest marszałek województwa na podstawie art. 140 ust. 2 pkt 1 oraz w związku z art. 140 ust. 2 pkt 5c ustawy Prawo wodne. W konsekwencji jest także organem właściwym do podjęcia stosownych działań na podstawie art. 64b ustawy Prawo wodne.
Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Marszałka Województwa Łódzkiego jako organ właściwy w sprawie.