Postanowienie NSA z 16 listopada 2005 r., II OZ 1007/05

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 16 listopada 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. i S.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2005 r., sygn. akt VII SAB/Wa 81/04 o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy dotyczącego częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata

Sprawa

w sprawie ze skargi G. i S. P. na bezczynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie bezczynności organu w sprawie zakazu rozbiórki postanawia oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz przewodniczący

Uzasadnienie

Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, w dniu 20 kwietnia 2005 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wniosek ten został oddalony przez referendarza sądowego postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2005 r.

Przed doręczeniem w/w postanowienia z dnia 29 kwietnia 2005 r. strony w dniu 19 maja 2005 r. ponownie złożyły formularz PPF, a następnie wniosły sprzeciw do którego dołączone zostało dodatkowe oświadczenie. Podano w nim, że skarżący są obciążeni spłatami kredytu na samochód i kredytu konsumpcyjnego na życie. Wydatki miesięczne stałe wynoszą 527 zł, wydatki na obsługę zadłużenia 1295,64 zł, wydatki na leczenie 530 zł. Wskutek złożenia przez skarżących sprzeciwu, postanowienie referendarza utraciło swoją moc

. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy wskazał, iż ogólną zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest ponoszenie przez strony kosztów sądowych. Jest to obowiązek strony. Zwalnianie od uiszczenia kosztów jest instytucją wyjątkową, której stosowanie jest uzależnione o spełnienia w/w przesłanki. Przyznanie prawa pomocy może nastąpić w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Obejmuje zatem osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść kosztów lub opłacić pełnomocnika.

We wniosku skarżący podają, że w skład ich gospodarstwa domowego wchodzą trzy osoby. Łączny dochód w rodzinie wynosi 3 596,52 zł. Na dochód ten składają się emerytury i renty skarżących. Skarżący wykazali posiadane mieszkanie o pow. 72 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 2,46 ha.

Sąd zważył, że strony osiągają wskazany dochód i posiadając wskazany majątek nie kwalifikują się do przyznania prawa pomocy. Możliwości finansowe wnioskodawców pozwalają na opłacenie kosztów sądowych. Wniosek o ustanowienie adwokata został oddalony z tego samego względu.

Na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie G. i S. P. złożyli zażalenie, podnosząc że jest sporządzone w sposób nierzetelny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Z konstrukcji tego przepisu wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.

Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.

Przede wszystkim należy podkreślić, że dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, stąd też dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków, nie będących niezbędnymi dla jej utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa.

Mając powyższe na uwadze oraz okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazali w sposób przekonywujący, iż znajdują się w sytuacji materialnej uprawniającej ich do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Świadczy o tym przede wszystkim stosunkowo wysoki dochód łączny przypadający na ich rodzinę (3 596,52 zł), który nie pozwala zaliczyć członków ich rodziny do osób ubogich, których środki wystarczają tylko na zaspokajanie tylko podstawowych potrzeb życiowych. Powyższe potwierdza fakt, iż skarżący są w stanie ponieść koszty spłaty dwóch kredytów, na samochód i konsumpcyjnego. Ponadto nie do zaakceptowania byłoby stanowisko, iż spłata kredytu na samochód, który nie służy zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, jest ważniejsza niż pokrywanie kosztów postępowania wynikających z ustawy.

W takiej sytuacji postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2005 r. o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy należy uznać za wydane prawidłowo.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 z związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.