Uzasadnienie
Pismem z dnia 3 lipca 2006 r. Stowarzyszenie Ochrony [...]. złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w związku ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 marca 2006 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego podwyższenia opłaty za składowanie odpadów.
Uzasadniając powyższy wniosek Stowarzyszenie wskazało, że jest organizacją nieposiadającą żadnych środków finansowych, nie osiąga żadnych przychodów i nie posiada rachunku bankowego. Członkami założycielami Stowarzyszenia są mieszkańcy gminy charakteryzującej się wysokim bezrobociem oraz niską dochodowością gospodarstw rolnych. Z uwagi na trudną sytuację materialną poszczególnych członków Stowarzyszenia nie są oni obciążani przymusowymi składkami pieniężnymi, a jedynie świadczą pracę na rzecz Stowarzyszenia.
Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, że z regulaminu Stowarzyszenia wynika, iż Realizuje ono swoje cele m. in. poprzez uczestniczenie w postępowaniach administracyjnych i sądowych. Zatem, w ocenie Sądu, Stowarzyszenie decydując się na skorzystanie z drogi sądowoadministracyjnej powinno liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych, a tym samym powinno wygospodarować środki na pokrycie tych kosztów.
Dodatkowo, Sąd wskazał, że nieprzyjęcie zasady obciążania członków przymusowymi składkami pieniężnymi nie może stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w w/w zakresie.
Stowarzyszenie złożyło zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc, że koszty finansowe ponosi kilkunastu członków Stowarzyszenia, stanowi to jednak "poważny wyłom w ich budżetach rodzinnych", natomiast stan majątkowy pozostałych członków nie pozwala na świadczenia finansowe. Z zestawienia kosztów działalności Stowarzyszenia wynika, iż w latach 2003 -2006 poniosło on wydatki w kwocie 2.250 zł z tytułu kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), generalną zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia tych kosztów. Stosownie jednak do art. 246 § 2 pkt 2. powołanej ustawy, osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Zatem dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych. W tej sytuacji, Stowarzyszenie w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinno uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych. Podkreślenia wymaga, że w myśl art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.), stowarzyszenie zwykłe prowadzi swoją działalność statutową opierając się na środkach finansowych pochodzących ze składek członkowskich, które są wyłącznym źródłem dochodów stowarzyszenia zwykłego.
W przedmiotowej sprawie zaś, z wyjaśnień złożonych przez Stowarzyszenie wynika, iż nie ustaliło ono dla swej działalności składek i nie ma w związku z tym środków na swoją działalność. W związku z powyższym, skoro strona dobrowolnie pozbawiła się środków, z których mogłaby pokryć koszty postępowania, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie jest usprawiedliwiony. Zgodzić się przy tym należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że strona ustalając wymiar składek członkowskich na niskim poziomie lub całkowicie odstępując od ich pobierania, nie może przerzucać kosztów swej działalności na koszt Skarbu Państwa.
W świetle okoliczności niniejszej sprawy należy uznać, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2006 r. odmówił Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 z związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.