Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 września 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 550/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił J. B. i I. B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.).
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I wskazał, że postanowieniem z dnia z dnia 12 sierpnia 2015 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącym J. B. i I. B. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 19 sierpnia 2015 r., z zachowaniem ustawowego terminu, skarżący złożyli sprzeciw od powyższego postanowienia z dnia 12 sierpnia 2015 r. W uzasadnieniu skarżący zawarli obszerną argumentację dotyczącą merytorycznej zasadności ich skargi, dodatkowo wskazując na inne postępowania prowadzone przed sądem powszechnym. Nadto skarżący podnieśli argument, iż nie są w istocie stroną skarżącą, gdyż skarżącą jest J. H., która podejmuje działania krzywdzące stronę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że skarżący nie dowiedli, iż nie są w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wypełniając urzędowy formularz o przyznanie prawa pomocy nie przedstawili swej sytuacji materialnej i rodzinnej. Również w odpowiedzi na wezwanie starszego referendarza sądowego nie uzupełnili oświadczenia dotyczącego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych; składając sprzeciw nie zawarli w nim żadnych danych, w oparciu o które Sąd mógłby ocenić możliwości płatnicze skarżących. Zdaniem Sądu I instancji skarżący wnosząc skargę do sądu administracyjnego winni liczyć się z koniecznością wygospodarowania odpowiednich środków. Jeżeli zaś oceniając swoje możliwości płatnicze skarżący doszli do przekonania, iż zasadnym jest wystąpienie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych to zdaniem Sądu I instancji powinni złożyć oświadczenie umożliwiające ocenę ich rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Okoliczności związane z merytoryczną zasadnością samej skargi jak również inne postępowania prowadzone przed sądem powszechnym pozostają obecnie bez wpływu na ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli skarżący. Wskazali, że we wszystkich złożonych pismach nie wystąpili o pomoc prawną, a jedynie o zwolnienie od kosztów sądowych. Ponadto, podnieśli merytoryczne argumenty, odnoszące się do przedmiotowego postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty sądowe jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych. Zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji RP (Dz. U. 1997 r., Nr. 78, poz. 483).
Z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wynika, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie jej prawa pomocy. Z zawartego w tym przepisie określenia "gdy wykaże" wynika, że to strona ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Biorąc powyższe pod uwagę należy wskazać, że skarżący, jak słusznie podał Sąd I instancji, nie wykazali, że spełniają przesłanki przyznania prawa pomocy w tej sprawie. Zasadnie wskazał Sąd I instancji, ze skarżący inicjując postępowanie przed Sądem powinni wygospodarować środki na poniesienie kosztów związanych ze swoim udziałem w toczącym się postępowaniu sądowym. Skarżący nie podali żadnych źródeł dochodu, zarówno we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i w odpowiedzi na wezwanie Sądu I instancji. Należy przyjąć za Sądem I instancji, że skarżący nie wykazali, aby nie byli w stanie ponieść kosztów sądowych oraz aby zachodziły okoliczności uzasadniające przerzucanie tych kosztów na Skarb Państwa. Przedstawiona przez skarżących sytuacja finansowa nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że nie mają oni możliwości ponoszenia kosztów postępowania.
Podkreślić należy, że w rozpatrywanym zażaleniu skarżący nie odnieśli się do konkretnych argumentów wymienionych przez Sąd I instancji jako przemawiających przeciwko uwzględnieniu wniosku. Tym samym stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie zostało w żaden sposób podważone, a dokonana w zaskarżonym postanowieniu ocena wniosku skarżących nie została w istocie zakwestionowana jako nieprawidłowa. W zażaleniu nie podniesiono żadnych nowych okoliczności, a argumentacja zawarta w zażaleniu sprowadza się w znacznej mierze do opisu przebiegu sprawy.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.