Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 542/17 ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia uchylił postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 11 października 2017 r. i odmówił dopuszczenia [...] do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że skarga na decyzję wydaną w trybie art. 138 § 2 K.p.a. będzie rozpoznana jako sprzeciw, stosownie do art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.) - P.p.s.a. Zgodnie z art. 64b § 3 P.p.s.a. w postępowaniu wszczętym sprzeciwem od decyzji przepisu art. 33 P.p.s.a. nie stosuje się. Oznacza to, że w postępowaniu wszczętym sprzeciwem od decyzji nie biorą udziału uczestnicy.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca fundacja, domagając się jego uchylenia. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 44 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2017 r. poz. 1405, z późn. zm.) - ustawa środowiskowa; naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 33 P.p.s.a. poprzez uznanie, iż przepis ten nie znajduje zastosowania w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 64 a P.p.s.a. od decyzji, o którym mowa w art. 138 § 2 K.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Instytucja sprzeciwu od decyzji została wprowadzona do porządku prawnego w dniu 1 czerwca 2017 r. na mocy art. 9 pkt 7 ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 poz. 935, dalej: ustawa nowelizująca), i w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy nowelizującej, ma zastosowanie do postępowań przed sądami administracyjnymi wszczętych po 1 czerwca 2017 r.
Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. znak: [...] wydana na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uchylająca decyzję Wójta Gminy [...] w przedmiocie ustalenia na wniosek P. K. środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie i eksploatacji 24 kurników do ściółkowego chowu drobiu- brojlera kurzego o maksymalnej łącznej obsadzie początkowej 1 532 160 szt/cykl (6128,64 DJP) w obrębie Fermy Drobiu w rejonie miejscowości[...], gmina[...], powiat[...], w granicach działek o nr ew. gruntu [...] obręb geodezyjny[...], gmina [...] i przekazująca sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Wprawdzie skarżący zastosował się do pouczenia organu o przysługującym mu środku zaskarżenia w postaci skargi, to w związku ze złożeniem jej w dniu 7 czerwca 2017 r. (datą wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego) podlega ona rozpoznaniu jako sprzeciw.
Zgodnie z art. 64b § 1 P.p.s.a. do sprzeciwu stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W myśl § 3 powołanego artykułu w postępowaniu wszczętym sprzeciwem przepisu art. 33 P.p.s.a. nie stosuje się. Oznacza to, że w takim postępowaniu w ogóle nie występuje kategoria uczestników na prawach strony, którzy charakteryzują się następującymi cechami: byli uczestnikami (stronami) postępowania administracyjnego, w którym wydana została decyzja kasacyjna, nie wnieśli sprzeciwu w związku z tym postępowaniem, a wynik sprawy dotyczy ich interesu prawnego (art. 33 § 1 P.p.s.a.). Wyłączenie przez ustawodawcę stosowania przepisu art. 33 P.p.s.a. w sprawie wszczętej sprzeciwem oznacza, że nie przewiduje się możliwości dopuszczenia do udziału w tych postępowaniach innych podmiotów, o których mowa w art. 33 § 2-4 P.p.s.a. Dotyczy to również organizacji społecznych. Nie oznacza to jednak, że organizacja społeczna, która na etapie postępowania administracyjnego była uczestnikiem postępowania na prawach strony, nie może wnieść sprzeciwu od decyzji kasacyjnej wydanej w tym postępowaniu. Artykuł 33 § 4 P.p.s.a. odnosi się bowiem tylko do sytuacji, w której organizacja społeczna zgłasza chęć udziału w już toczącym się postępowaniu sadowym w charakterze uczestnika (por. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2017, s. 429-430). Oznacza to, że w postępowaniu sądowym wywołanym sprzeciwem bierze udział jedynie skarżący i organ (art. 32 P.p.s.a.). Przekładając powyższe rozważania prawne na realia rozpoznawanej sprawy zasadnie Sąd pierwszej instancji odmówił dopuszczenia do udziału [...] w postępowaniu sądowym wszczętym na skutek sprzeciwu P. K. od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a.
Powyższej konkluzji Sądu pierwszej instancji nie podważa fakt, że ww. fundacja brała udział w postępowaniu administracyjnym na zasadzie art. 44 ustawy środowiskowej. Jak wynika z akt sprawy doręczono jej decyzję SKO w[...], której nie zaskarżyła.
Wskazany przepis w ust. 1 stanowi, że organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Przepisu art. 31 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Według art. 44 ust. 2 ustawy środowiskowej organizacji ekologicznej służy prawo wniesienia odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa prowadzonym przez organ pierwszej instancji; wniesienie odwołania jest równoznaczne ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia w takim postępowaniu. W postępowaniu odwoławczym organizacja uczestniczy na prawach strony. Z kolei zgodnie z art. 44 ust. 3 powołanej ustawy organizacji ekologicznej służy skarga do sądu administracyjnego od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa. Jak wynika z orzecznictwa NSA, przepis art. 44 ust. 1 ustawy środowiskowej stanowi lex specialis wobec przepisu art. 31 K.p.a. (por. wyrok NSA z 29 listopada 2016 r., II OSK 524/15, [w:] CBOSA), a art. 44 ust. 3 ww. ustawy stanowi lex specialis wobec art. 50 § 1 P.p.s.a. Specyfika art. 44 ust. 3 ustawy środowiskowej polega przede wszystkim na rozszerzeniu uprawnień procesowych przysługujących tej specyficznej kategorii organizacji społecznych, jaką są organizacje ekologiczne. Jeśli postępowanie administracyjne toczyło się z udziałem społeczeństwa (w rozumieniu ustawy środowiskowej), to organizacja społeczna będąca jednocześnie organizacją ekologiczną, może wnieść skargę na decyzję wydaną w takim postępowaniu, nawet jeżeli nie brała udziału w tym postępowaniu administracyjnym. Natomiast art. 50 § 1 P.p.s.a. w sposób wyraźny uzależnia legitymację skargową organizacji społecznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym od udziału w postępowaniu administracyjnym, w którym wydano zewnętrzny akt administracyjny będący przedmiotem skargi. Przepis art. 44 ust. 3 ustawy środowiskowej jest więc przepisem szczególnym i jako taki nie powinien być interpretowany rozszerzająco (por. wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2016 r., II OSK 2010/14, [w:] CBOSA). Z tych wszystkich powodów [...] nie może skutecznie domagać się dopuszczenia do udziału w postępowaniu wywołanym sprzeciwem wniesionym przez inną osobę.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.