Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 19 maja 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając wniosek Społecznego Komitetu [...] w R. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w postępowaniu ze skargi Komitetu na postanowienie Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 18 maja 2004. w przedmiocie uzgodnienia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu zwolnił skarżącego od kosztów sądowych i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podniósł, że strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy wykazała, iż nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, skoro z akt sprawy wynika, że nie posiada żadnego majątku, jej działalność oparta na pracy społecznej członków (w głównej mierze bezrobotnych i emerytów) jest finansowana z dobrowolnych składek wynoszących od 0,50-1,00 zł i uzyskane w ten sposób środki wystarczają jedynie na pokrywanie niezbędnych wydatków Komitetu.
Uzasadniając odmowę przyznania radcy prawnego Sąd I instancji wskazał, że procedura sądowo-administracyjna nie przewiduje obowiązku osobistego uczestnictwa stron w rozprawie przed wojewódzkim sądem administracyjnym, nie ma także wymogu ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika do dokonywania czynności procesowych przed tym sądem. Sąd zwrócił także uwagę na fakt, że zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ustawą" sąd administracyjny udziela stronie występującej w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz poucza ją o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań.
Społeczny Komitet [...] w R. B. pismem z dnia 7 czerwca 2006r. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o ustanowienie radcy prawnego. Wskazując w jego uzasadnieniu na istnienie powoływanych wyżej i ustalonych przez Sąd I instancji okoliczności faktycznych świadczących o złej sytuacji materialnej Komitetu podniósł on dodatkowo, że jest stowarzyszeniem zwykłym, działającym w wiejskim środowisku, oddalonym od wielkomiejskich bezpłatnych ośrodków doradztwa prawnego i nie posiada wśród członków prawnika. Skarżący dodał także, że jego stowarzyszenie działa nie dla osiągnięcia zysku, lecz w trosce o środowisko i dobro całej społeczności lokalnej. Powołując się na te okoliczności i konstytucyjną zasadę równości wobec prawa Komitet wskazuje na potrzebę ustanowienia dla siebie radcy prawnego z urzędu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest uzasadnione i zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie bowiem do regulacji art. 245 § 2 ustawy prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z dyspozycją art. 246 § 2 pkt 1 ustawy prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Skoro więc w zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji ustalił na podstawie niekwestionowanych w toku postępowania oświadczeń skarżącego, że nie posiada on żadnego majątku, jego działalność - oparta na pracy społecznej członków (w głównej mierze bezrobotnych i emerytów) - jest finansowana z dobrowolnych składek wynoszących od 0,50-1,00 zł i uzyskane w ten sposób środki wystarczają jedynie na pokrywanie niezbędnych wydatków Komitetu to okoliczności te spełniały warunki wymienione w cytowanym art. 246 § 2 pkt 1 ustawy do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Nie można bowiem uznać, że skarżący nie dysponując jakimikolwiek środkami pieniężnymi czy majątkiem będzie w stanie ponieść koszt pomocy udzielonej przez radcę prawnego z wyboru.
Należy także zauważyć, że powoływane w zaskarżonym orzeczeniu nieobowiązkowość stawiennictwa na rozprawie czy posiadania profesjonalnego pełnomocnika, a także udzielanie stronom występującym w sprawie bez adwokata czy radcy prawnego przez sąd pouczeń, o których mowa w art. 6 ustawy nie mogą stanowić uzasadnienia dla odmowy udzielenia prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienia radcy prawnego. Jedynym przewidzianym przepisami kryterium przyznania prawa pomocy jest bowiem brak środków na poniesienie kosztów postępowania (pełnych bądź jakichkolwiek), stąd inne okoliczności nie powinny mieć wpływu na sposób rozpoznania przez sąd złożonego w tym zakresie wniosku.
Wobec tego bez względu na sytuację procesową strony, w razie jej obawy, że nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w postępowaniu sądowoadministracyjnym może ona na każdym jego etapie ubiegać się o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego uzasadniając to jedynie złą sytuacją finansową, a orzeczenie sądu rozpoznające taki wniosek winno opierać się na ocenie tych okoliczności, wyrażonej w jego uzasadnieniu.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 i art. 246 § 2 w zw. z art. 245 ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia.