Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 20 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Op 33/15 odrzucił skargę kasacyjną Gminy Lewin Brzeski (dalej jako skarżąca) z dnia [...] maja 2015 r. w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia.
Sąd wskazał, że po odrzuceniu postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2015 r. skargi Gminy Lewin Brzeski złożonej w niniejszej sprawie skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, w dniu [...] maja 2015 r. (powinno być 26 maja 2015 r.) wniosła skargę kasacyjną na powyższe postanowienie, dołączając 4 egzemplarze jej odpisów.
Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 1 czerwca 2015 r. wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych wniesionej skargi kasacyjnej poprzez uiszczenie wpisu sądowego do skargi w wysokości 100 zł oraz nadesłanie dodatkowych 4 odpisów tej skargi. Wezwanie skierowane na adres pełnomocnika skarżącej zostało odebrane przez pracownika Kancelarii B. R. w dniu 5 czerwca 2015 r.
W dniu 9 czerwca 2015 r. skarżąca dokonała opłaty wpisu od skargi kasacyjnej, nie usunięto braku tej skargi w zakresie nadesłania jej odpisów.
Postanowieniem z dnia 20 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Op 33/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę kasacyjną Gminy Lewin Brzeski.
Sąd zauważył, że skarga kasacyjna z mocy art. 176 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) powinna spełniać określone w tym przepisie wymogi formalne, w tym wymogi przepisane dla pism w postępowaniu sądowym, które określa art. 46 § 1 P.p.s.a. Z mocy art. 47 § 1 P.p.s.a., do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika. Wezwana w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. strona powinna uzupełnić braki we wskazany w wezwaniu sposób i w przewidzianym do tego terminie. Sąd zauważył, że na mocy art. 178 P.p.s.a. nieuzupełnienie braków formalnych skargi kasacyjnej skutkuje jej odrzuceniem.
Sąd zwrócił uwagę, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów NSA z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd.
Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skargę kasacyjną należało odrzucić w oparciu o art. 178 P.p.s.a. Skoro bowiem ustalono, że pełnomocnik skarżącej otrzymał wezwanie w dniu 5 czerwca 2015 r., to zakreślony w wezwaniach termin rozpoczął bieg w dniu 6 czerwca 2015 r. i upływał z dniem 12 czerwca 2015 r. Dokonując w dniu 9 czerwca 2015 r. wpłaty kwoty 100 zł, uzupełniono tylko jeden z braków skargi kasacyjnej, zachowując termin do wykonania nałożonego obowiązku. Jednak w terminie tym, a nawet do daty wydania niniejszego postanowienia przez Sąd I instancji, nie doszło do uzupełnienia braku formalnego poprzez przedłożenie wymaganej liczby odpisów skargi kasacyjnej. Tym samym ziściły się przesłanki zastosowania art. 178 P.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie w dniu [...] sierpnia 2015 r. wniosła Gmina Lewin Brzeski. Zarzuciła naruszenie art. 49 § 1 P.p.s.a. poprzez dowolne uznanie przez Sąd I instancji, iż brakiem formalnym skargi jest niezłożenie dodatkowych odpisów skargi, a to w przypadku, w którym strona zgodnie z art. 47 P.p.s.a. dołączyła już cztery odpisy skargi do skargi wniesionej w terminie i opłaconej. Na tej podstawie skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i nadanie jej skardze biegu.
W uzasadnieniu skarżąca zauważyła, że jej pełnomocnik nie otrzymał wezwania do nadesłania dodatkowych odpisów skargi kasacyjnej. Doręczono mu jedynie wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Dalej wskazano, że Sąd podając podstawę prawną odrzucenia skargi kasacyjnej nie odniósł się do przepisu prawa materialnego określającego ilość odpisów skargi, które powinny być dołączone do skargi. W jej ocenie okoliczność ta powoduje, że skarga kasacyjna spełniająca pozostałe warunki formalne nie powinna być odrzucona. Skarżąca przywołując treść art. 47 § 1 P.p.s.a. stwierdziła, że załączając do skargi 4 jej odpisy zrealizowała swój obowiązek co do zapewnienia odpisów skargi stronom i uczestnikom postępowania. Skarżąca przywołała też pogląd NSA (postanowienie z dnia 22 stycznia 2013 r.), z którego wynika, że nienadesłanie odpowiedniej liczby odpisów skargi nie powoduje automatycznie odrzucenia skargi z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych.
Stwierdzono tam, że takie rozumienie przepisu byłoby zbyt rygorystyczne. Podstawą rozstrzygnięcia o pozostawieniu pisma bez rozpoznania czy o odrzuceniu skargi może być jedynie brak istotny, którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu. Braku jednego odpisu skargi nie można zakwalifikować jako braku istotnego, ponieważ Sąd jest władny wykonać dodatkową kopię pisma we własnym zakresie, a tym samym nadać prawidłowy bieg.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika. Przepis art. 49 § 1 P.p.s.a. stanowi zaś, iż w wypadku gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepisem szczególnym w stosunku do art. 49 § 1 P.p.s.a. jest art. 178 P.p.s.a., który w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej nakazuje sądowi jej odrzucenie.
NSA stwierdza, że zarzut naruszenia art. 49 § 1 P.p.s.a. jest niezasadny. W niniejszej sprawie w piśmie z dnia 1 czerwca 2015 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej z dnia [...] maja 2015 r. w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem jej odrzucenia, przez złożenie jeszcze czterech egzemplarzy odpisów skargi kasacyjnej. Skarżąca w zakreślonym terminie nie przedłożyła żądanego odpisu skargi. Z akt sprawy wynika, że uczestnikami postępowania oprócz organu są: E. K., J. K., Z. S., M. S., K. Z., Z. Z., T. S.A. w K., G. w O., Starosta B. Do skargi kasacyjnej dołączono 5 jej odpisów, zatem stwierdzając brak dodatkowych 4 odpisów Sąd zasadnie uznał to za brak formalny skargi i wezwał o jego uzupełnienie w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. poprzez nadesłanie jeszcze 4 odpisów skargi kasacyjnej celem doręczenia odpisów ww. uczestnikom postępowania.
Należy zauważyć, że Sąd nie miał obowiązku wskazywać w wezwaniu uczestników postępowania, którym należy doręczyć odpisy skargi kasacyjnej. Skarżąca nie ma podstaw do weryfikowania zasadności kierowanego do niej wezwania, za to ma obowiązek zastosować się do niego. To do Sądu należy jaki brak formalny wystąpił i w jaki sposób należy go uzupełnić.
Nie sposób zgodzić się ze skarżącą, że Sąd I instancji nie wskazał w zaskarżonym postanowieniu podstawy materialnej do żądania dodatkowych odpisów skargi. Sąd przywołał art. 47 § 1 P.p.s.a., który jasno wskazuje, że do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom. Na mocy art. 12 P.p.s.a. powyższy przepis ma zastosowanie także do uczestników postępowania. Zatem na mocy powyższej regulacji strona składając pismo do Sądu ma obowiązek dostarczyć ilość odpisów pisma i jego załączników odpowiadającą ilości stron postępowania. Z uwagi na to, że strona może nie wiedzieć ilu uczestników postępowania jest w sprawie, to Sąd bazując na aktach sprawy wskazuje właściwą do nadesłania ilość odpisów pisma. Tak właśnie uczynił Sąd w niniejszej sprawie. Skoro jednak skarżąca zastosowała się do wezwania tylko w zakresie uiszczenia wpisu i nie przesłała brakujących 4 odpisów skargi, wychodząc z mylnego założenia, że nadesłana przy skardze kasacyjnej ilość odpisów jest wystarczająca, co jak wynika z zażalenia nadal podtrzymuje, to uznać należało, że w przewidzianym do tego terminie nieuzupełnione zostały braki formalne skargi kasacyjnej i wobec tego zastosowanie będzie miał art. 178 P.p.s.a.
Niezasadnie wywodzi skarżąca, że w niniejszej sprawie nie można uznać, aby brak odpisu skargi kasacyjnej stanowił istotny brak formalny, którego nieusunięcie nie może spowodować nadanie tej skardze biegu. Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że niezłożenie przez stronę, mimo wezwania, wymaganej liczby odpisów skargi kasacyjnej przeznaczonej dla uczestników postępowania uzasadnia jej odrzucenie stosownie do treści art. 178 P.p.s.a. Problem braku formalnego w postaci nieprzedłożenia odpisów wnoszonych do sądów administracyjnych pism procesowych był przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, w której – koncentrując się na braku przedłożenia odpisów skargi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym – stwierdzono, że "niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd".
Wskazana uchwała w swojej sentencji zawiera wykładnię art. 49 § 1 i art. 47 § 1 P.p.s.a., która znajduje zastosowanie także w rozpoznawanej sprawie, w myśl której nieprzedłożenie wymaganych przez art. 47 § 1 P.p.s.a. odpisów wniesionego pisma (m.in. skargi kasacyjnej) jest brakiem istotnym, tj. takim, który uniemożliwia nadanie danemu pismu dalszego prawidłowego biegu (por. postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt II FZ 1988/14). Z uwagi na wydanie uchwały siedmiu sędziów NSA w powyższej kwestii w dniu 18 grudnia 2013 r. sprzeczny z nią pogląd NSA powołany w zażaleniu należy uznać za niewiążący.
Naczelny Sąd Administracyjny, za ww. uchwałą z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, podkreśla, że sądy administracyjne orzekają na podstawie procedury, w obrębie której toczy się postępowanie, z wykorzystaniem instrumentów będących w ich dyspozycji oraz przysługujących im kompetencji. W ramach tych kompetencji ustawodawca przewidział m.in. rozwiązania określone w art. 178 w zw. z art. 176 i art. 47 § 1 P.p.s.a., skutkujące w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej jej odrzuceniem. W niniejszej sprawie, wobec niedołączenia do skargi kasacyjnej wymaganej ilości jej odpisów, Sąd prawidłowo zastosował procedurę mającą na celu uzupełnienie braków formalnych skargi kasacyjnej, a następnie – wobec niewykonania wezwania – odrzucił skargę kasacyjną.
Wskazać należy, że to właśnie zaniechanie samej strony w postaci nieuzupełnienia braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie i pomimo sądowego wezwania w tym przedmiocie, jest przyczyną niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia. Sąd, wzywając stronę do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej przez nadesłanie odpisów wskazuje nie tylko rodzaj braku formalnego, podlegającego usunięciu, ale także termin dokonania tej czynności oraz określa skutki niewykonania wezwania. Skorzystanie z prawa do sądu i doprowadzenie do merytorycznego rozpoznania sprawy, wymaga zaś od strony przestrzegania przepisów dotyczących wymogów formalnych skargi kasacyjnej oraz wykonywania w terminie wezwań sądu do usunięcia braków (postanowienia NSA: z dnia 16 września 2009 r. sygn. akt II OSK 1335/09, z dnia 13 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 856/11 i dnia z 29 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 1291/11).
W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej został należycie pouczony o sposobie i terminie uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, jak również o skutkach niezastosowania się do wezwania. Wobec niewykonania wezwania Sądu i nienadesłania wymaganego odpisu skargi kasacyjnej, zasadnie Sąd I instancji odrzucił skargę kasacyjną na podstawie art. 178 P.p.s.a.
W związku z powyższym, uznając podniesione w zażaleniu zarzuty za niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.