Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 września 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 2513/14 odmówił D. W. i M. W. zmiany prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 8 kwietnia 2015 r. w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi D. W., M. W., M. W. i J. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uzupełnienia postanowienia.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 czerwca 2015 r., sygn. akt II OZ 508/15, oddalił zażalenie D. W. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 2513/14, którym odmówiono D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wobec powyższego postanowienie z 8 kwietnia 2015 r. stało się prawomocne.
W dniu [...] sierpnia 2015 r. do Sądu wpłynął formularz PPF złożony przez D. W. i M. W., w którym skarżący zaznaczyli "pomoc do kasacji". Sąd potraktował nadesłany formularz jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 8 kwietnia 2015 r. w przedmiocie zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata i rozpoznał go w zakresie przesłanek określonych w art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a.. Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
Sąd wyjaśnił, że prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy może być zmienione pod warunkiem zmiany okoliczności sprawy (zarówno faktycznych jak i prawnych będących podstawą wydanego w sprawie rozstrzygnięcia), która to zmiana powinna zaistnieć po tym, gdy sąd rozstrzygnął pierwszy wniosek strony w tej materii. Zmiana okoliczności faktycznych sprawy odnosić się może nie tylko do wysokości uzyskiwanych przez stronę skarżącą dochodów, ale także wysokości obciążających ją wydatków.
Sąd dokonując analizy treści pierwotnie złożonego przez skarżących wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] listopada 2014 r. uzupełnionego pismem z dnia [...] grudnia 2014 r., który został rozpatrzony prawomocnym postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2015 r. doszedł do wniosku, że złożony w dniu [...] sierpnia 2015 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy nie wskazuje okoliczności, które miałyby świadczyć o zmianie w ich dotychczasowej sytuacji majątkowej. Skarżący nie wykazali, zatem by w okresie od wydania postanowienia z dnia 8 kwietnia 2015 r. do momentu zapadnięcia niniejszego postanowienia nastąpiła istotna zmiana okoliczności dotyczących ich sytuacji majątkowej, co uzasadniałoby wydanie postanowienia o treści innej, niż treść postanowienia z dnia 8 kwietnia 2015 r.
Wskazane tam okoliczności dotyczące ich sytuacji majątkowej, zdaniem Sądu były identyczne z poprzednio ocenianymi przez Sąd zatem brak było podstaw do dokonania zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 8 kwietnia 2015 r. w trybie art. 165 P.p.s.a. Sąd zwrócił uwagę, że skarżący ubiegając się o przyznanie prawa pomocy powinni jak najdokładniej, a co najmniej zgodnie z wezwaniem Sądu, wykazać swoją sytuację majątkową. Skoro tego nie uczynili to nie wywiązali się z nałożonego nań obowiązku uprawdopodobnienia, że nie są stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania oraz ustanowienia adwokata. Z uwagi na postawę skarżących niemożliwa okazała się ocena, czy ich sytuacja majątkowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy.
Na powyższe postanowienie z dnia 7 września 2015 r. D. i M. W. wnieśli zażalenie, domagając się jego uchylenia bądź zmiany i przyznania im prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący zwrócili uwagę na wadliwe ich zdaniem postępowanie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego przy wydawaniu decyzji i postanowień w sprawach dotyczących legalności budowy szamba na działkach graniczących z ich posesją. Wskazali na szereg toczących się w związku ze złożonymi przez nich skargami przeciwko GINB postępowań sądowych przed WSA w Warszawie. Ich zdaniem rażące naruszenia prawa jakiego dopuścił się GINB w prowadzonych przez lata postępowaniach uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia 7 września 2015 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie z kolei do art. 165 P.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
Uwzględniając treść powyższych norm prawnych stwierdzić trzeba, że Sąd pierwszej instancji zasadnie zaskarżonym postanowieniem odmówił zmiany prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 8 kwietnia 2015 r. odmawiającego przyznania skarżącym prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bowiem z przedłożonego w dniu [...] sierpnia 2015 r. formularza PPF nie wynika, by w sytuacji majątkowej skarżących od momentu wydania postanowienia z dnia 8 kwietnia 2015 r. do dnia orzekania przez Sąd w dniu 7 września 2015 r. nastąpiły w ich sytuacji majątkowej zmiany, które pozwolą w sposób odmienny niż dotychczas ocenić ich sytuację majątkową pod kątem przesłanek udzielenia im prawa pomocy.
Należy zwrócić uwagę, że z poprzednio nadesłanego formularza i jego uzupełnienia wynikało, iż skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Posiadają dwie działki o łącznej powierzchni 2488 m2. Obydwoje są emerytami, ich dochód z tytułu otrzymywanych emerytur wynosi łącznie 2781 zł. Mieszkanie jest pozbawione wody i ogrzewania. Nie posiadają innych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Zamieszkują pod adresem N. [...], w mieszkaniu o powierzchni 57 m2, pozbawionym wody i ogrzewania. Ich mieszkanie sprzedała spółdzielnia i mają w sądzie sprawę o eksmisję. Ich dochody są na poziomie minimum socjalnego i wydatki z prowadzeniem tak licznych spraw administracyjnych z winy organu są "nie do wytrzymania" i pochłaniają całą jedną emeryturę. Podali, że nie posiadają żadnego pojazdu mechanicznego, mają tylko 20-letni rower. Nie mają kont bankowych, nikt nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego.
Nie korzystają z pomocy dzieci, osób trzecich ani opieki społecznej. J. W. nie prowadzi żadnej firmy transportowej, zaś M. W. może niedawno założyła jakąś działalność, ale nie osiąga z niej żadnych dochodów. Wskazali, że wykupują tylko leki ratujące życie, a na żywność przeznaczają mniej niż 900 zł. Z załączonych formularzy PIT-40A wynika, że M. W. uzyskał w 2013 r. dochód w kwocie [...] zł, zaś D. W. – [...] zł.
Odnosząc powyższe ustalenia do aktualnie nadesłanego formularza PPF wynika, że skarżący powołują się na te same okoliczności opisujące ich sytuację majątkową. Nadal wnioskodawcy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, utrzymują się z kwoty 2781 zł miesięcznie. Nie mają innych poza wskazanymi poprzednio nieruchomości. Nie posiadają kont bankowych, oszczędności, pojazdów mechanicznych. Ich dzieci nie zamieszkują z nimi ze względu na tragiczne warunki mieszkaniowe (brak wody i ogrzewania). Nie wykazali także jakie obciążenia związane z własnym utrzymaniem ponoszą co miesiąc. Nie przedstawili także dokumentów źródłowych świadczących o ponoszonych wydatkach na utrzymanie. Skarżący ponownie nie przedstawili, wbrew zaleceniom Sądu, w sposób wiarygodny i rzetelny swojej sytuacji materialnej, której ocena mogłaby doprowadzić do przyznania im prawa pomocy.
Słusznie zatem uznał Sąd pierwszej instancji, że skarżący składając ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie opisali żadnych dodatkowych zmian w swojej sytuacji finansowej. Powielili argumentację zawartą w poprzednim wniosku złożonym na formularzu oraz w nadesłanych dodatkowych wyjaśnieniach. Nie uzupełnili danych znanych Sądowi o żadne dodatkowe informacje.
W tej sytuacji Sąd dokonując oceny złożonego wniosku pod kątem zmiany okoliczności (art. 165 P.p.s.a.) prawidłowo orzekł o braku podstaw do zmiany prawomocnego orzeczenia z dnia 8 kwietnia 2015 r.
Należy zauważyć, że wniesione zażalenie nie wnosi nic nowego do sprawy. Skarżący w żaden sposób nie wskazują na wadliwość dokonanych przez Sąd pierwszej instancji ustaleń. Koncentrują się za to na zarzutach rażącego naruszenia przez GINB w prowadzonych przez ten organ postępowaniach administracyjnych i wadliwości wydawanych rozstrzygnięć. Podobne zarzuty kierują wobec rozpatrującego ich skargi WSA w Warszawie. Skarżący w jakikolwiek sposób nie kwestionują ustaleń Sądu co do ich sytuacji majątkowej wynikającej z ich ponownego wniosku z dnia [...] sierpnia 2015 r.
W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że przedstawione przez stronę skarżącą w złożonym kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i niniejszym zażaleniu wyjaśnienia w żaden sposób nie wskazują, że zaszła taka zmiana okoliczności faktycznych, iż nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Mając powyższe okoliczności na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.