Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 1 września 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 888/14 Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek J.Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie z jego skargi na zarządzenie zastępcze Wojewody Małopolskiego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr: [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego.
W uzasadnieniu Sąd I instancji mając na uwadze oświadczenie skarżącego o wysokości jego dochodów, jak i ponoszonych miesięcznie wydatków stwierdził, że wniosek skarżącego o całkowite zwolnienie od ponoszenia kosztów jest nieuzasadniony.
Sąd wskazał, że w orzecznictwie podkreśla się, że zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłat sądowych stanowi instytucję wyjątkową i dlatego może być stosowane jedynie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty tej należności, przy czym jej sytuacja finansowa jest tego rodzaju, że zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogła przyczynić się do uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy. Jak wynika z akt sprawy skarżący ma zapewnione stałe źródło dochodu z własnego gospodarstwa rolnego (w ujęciu rocznym to kwota 15600 zł) oraz z diety przewodniczącego [...], posiada własny dom, dysponuje papierami wartościowymi o wysokości nominalnej 20000 zł, posiada samochód. Na bieżące utrzymanie przeznacza ok. 3000 zł. Stać go na wydatki związane z edukacją. Przeprowadził też modernizację kotłowni. Skoro wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, to jej majątek (papiery wartościowe) zaliczają się do majątku wspólnego, a zatem składają się na sytuację finansową wnioskodawcy. Małżonkowie mają względem siebie obowiązek pomocy wynikający z art. 23 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który obejmuje również prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi.
Sąd uznał, że skoro sytuacja materialna skarżącego przedstawia się w ten sposób, to przyznanie mu w takich warunkach prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego na koszt Skarbu Państwa nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw, gdyż J.Z. jest w stanie ponieść koszty sądowe i wynagrodzenie pełnomocnika bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania.
W zażaleniu na powyższe postanowienie J.Z. wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie, zarzucając temu Sądowi naruszenie art. 246 § 1 p.p.s.a. Wskazał, że bez znaczenia jest fakt, że posiada on gospodarstwo rolne, z którego uzyskuje dochód, jeżeli koszty utrzymania jego rodziny kształtują się na wyższym poziomie. Ustawodawca nie wskazuje konkretnej kwoty uzyskiwanego dochodu, która statuuje możliwość przyznania prawa pomocy, a jedynie wskazuje, że prawo to przysługuje osobie, która nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i swojej rodziny. Bez wątpienia, koszty postępowania, jak również ewentualne koszty profesjonalnego pełnomocnika, które musiałby ponieść, przy odmowie przyznania prawa pomocy, uszczerbek taki spowodują.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W przedmiotowej sprawie, co prawidłowo ustalił Sąd pierwszej instancji, nie zostało wykazane przez skarżącego, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wraz z członkami rodziny, z którymi pozostaje w gospodarstwie domowym, posiada on stałe dochody, które zaspokajają ich bieżące, usprawiedliwione potrzeby. Pomimo stosownej aktywności strony skarżącej w zakresie udokumentowania swojej sytuacji materialnej i osobistej, uznać należało, iż nie zostało wykazane, aby wnioskodawca był osobą, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Nie zostały w tym wykazane, również we wniesionym zażaleniu, takie okoliczności, które pozwalałyby na skuteczne zakwestionowanie oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji, co do sytuacji materialnej i rodzinnej i przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił oddalić zażalenie.