Postanowienie NSA z 11 października 2017 r., II OZ 1069/17

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 11 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2790/15 o odmowie wyłączenia referendarza sądowego

Sprawa

w sprawie ze skargi J. Ż. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2015 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku dostarczenia oceny technicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 listopada 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2790/15, po rozpoznaniu wniosku J. Ż., odmówił wyłączenia referendarza sądowego K. P. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący we wniosku o wyłączenie referendarza sądowego K. P. zarzucił brak przygotowania zawodowego referendarza sądowego.

Sąd, wskazując na przyczyny wyłączenia wymienione w art. 18 i 19 p.p.s.a., podkreślił, że podniesiony zarzut braku przygotowania zawodowego referendarza sądowego, wynikający wyłącznie z niezgody skarżącego na treść rozstrzygnięcia podjętego w sprawie przez referendarza sądowego K. P., nie może stanowić przesłanki wyłączenia referendarza. Przywołane we wniosku okoliczności nie wskazują na fakty, a jedynie na przypuszczenia skarżącego, poparte jego subiektywną, niczym nie uzasadnioną oceną. Przypuszczenia te stanowią próbę podważenia merytorycznej zasadności podejmowanych przez referendarza czynności, których możliwość kwestionowania zapewniona została przez uregulowany w ustawie środek zaskarżenia od wydawanych przez niego zarządzeń i postanowień – sprzeciw. W związku z powyższym, wniosek skarżącego zmierza do podważenia kompetencji referendarza sądowego, bez wskazania uzasadnionych i obiektywnych przyczyn. Za przesłankę wyłączenia referendarza sądowego nie można uznać podejmowania przez niego niekorzystnych rozstrzygnięć w innych sprawach toczących się z udziałem skarżącego.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 24 § 1 w zw. z art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a., odmówił wyłączenia referendarza sądowego.

Skarżący w zażaleniu na powyższe postanowienie powtórzył okoliczności wskazane we wniosku o wyłączenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja wyłączenia referendarza sądowego tak jak sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie czy referendarze nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis tych przepisów, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego (referendarza) w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa - art.18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwane dalej "p.p.s.a.") - wyłączenie sędziego (referendarza) następuje na jego żądanie lub wniosek strony wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwości co do jego bezstronności w danej sprawie (art.19 p.p.s.a.). Na mocy art. 24 § 1 p.p.s.a. przepisy dotyczące wyłączenia sędziego stosuje się odpowiednio do wyłączenia protokolanta, referendarza sądowego oraz prokuratora.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że brak było podstaw do wyłączenia referendarza sądowego na podstawie złożonego w sprawie wniosku. Nie zaszła bowiem żadna z okoliczności, o których mowa w art. 18 p.p.s.a. Ponadto podniesione przez skarżącego argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 19 p.p.s.a. W szczególności nie jest taką okolicznością subiektywne przekonanie o braku merytorycznego przygotowania referendarza sądowego do orzekania w sprawie. W przepisach regulujących wyłączenie sędziego (referendarza) chodzi bowiem o obiektywnie postrzegane okoliczności, które mogą uzasadniać powstanie wątpliwości, o których mowa w art. 19 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 27 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) na stanowisko referendarza sądowego, do wykonywania czynności w postępowaniu mediacyjnym oraz innych czynności sędziowskich określonych w ustawach, może być mianowany ten, kto spełnia wymagania określone w art. 6 § 1 pkt 1-3 oraz pozostawał co najmniej trzy lata na stanowiskach związanych ze stosowaniem lub tworzeniem prawa administracyjnego. Z powyższe regulacji wynika, że referendarz orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym jest osobą, która ukończyła wyższe studia prawnicze i legitymuje się odpowiednim doświadczeniem zawodowym osiągniętym w związku z pracą na stanowisku związanym ze stosowaniem prawa. Nieuprawnione są zatem zastrzeżenia skarżącego co do merytorycznych kwalifikacji referendarza, który w niniejszej sprawie rozpoznał wniosek w przedmiocie prawa pomocy. Referendarz, którego dotyczył wniosek, złożył wymagane w art. 22 § 2 p.p.s.a. oświadczenie w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, a prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości.

Podkreślenia wymaga, że zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego (referendarza) (por. post. NSA z dnia 22.02.2008 r., II FZ 60/09, post. NSA z dnia 08.05.2009, II FZ 128/09, post. NSA z dnia 06.08.2009, II OZ 648/09, post. NSA z dnia 15.04.2008, II OSK 392/08). Sama okoliczność, że sędzia (referendarz) w wydanych wcześniej orzeczeniach prezentował pogląd prawny niekorzystny dla strony bądź wydał odmienne z jej oczekiwaniami rozstrzygnięcia - nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego (referendarza). Do wyłączenia referendarza nie wystarcza samo subiektywne przekonanie strony, że będzie on prowadził postępowanie wadliwie. Zaznaczyć bowiem należy, że gwarancją ochrony praw strony w postępowaniu sądowym jest kontrola instancyjna orzeczeń, jeżeli strona skorzysta ze środków zaskarżenia przysługujących od orzeczeń wydawanych przez referendarza.

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.