Uzasadnienie
Uzasadnienie.
G. L. wniósł skargę na decyzję organu II instancji utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Słupcy nakazującą, na podstawie art. 48 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz.2016 ze zm.), rozbiórkę dobudowanej części kiosku handlowego "Totalizator Sportowy", na działce nr [...] w Słupcy, przy ulicy [...] W skardze zawarł żądanie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Słupcy.
Postanowieniem z dnia 27 lipca 2006 r., sygn. akt II SA/Po 438/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd wywodził, że na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki określone w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Brak uzasadnienia wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej, przewidzianej w art. 61 § 3 Prawa budowlanego, uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Skarżący ograniczył żądanie do sformułowania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sadu, nie wykazał więc istnienia przesłanek umożliwiających uwzględnienie wniosku.
W zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania decyzji o rozbiórce. Argumentował, że podczas postępowania administracyjnego, kiedy podjęto czynności zmierzające do legalizacji obiektu, wykonał czynności nakazane przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Słupcy (przedłożył ocenę, mapę, projekt budowlany). Nadto skarżący podniósł, iż w razie rozbiórki obiektu poniesie nieodwracalną szkodę. Utraci zysk z powodu zaprzestania działalności gospodarczej i nie wiadomo kiedy będzie mógł na nowo tę działalność podjąć. Poniesie koszty rozbiórki obiektu oraz koszty budowy po raz drugi tego obiektu, w razie pozytywnego rozpatrzenia skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Wstrzymanie wykonania aktu regulują przepisy art. 61 § 1 – 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). W pierwszej kolejności odnotować trzeba regułę sformułowaną w art. 61 § 1 P.p.s.a., według której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Unormowanie przewidziane w art. 61 § 3 tej ustawy należy zatem odczytywać jako odstępstwo od reguły. Wstrzymanie wykonania aktu jest możliwe tylko wtedy, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dalej zauważyć należy, wynikający z art. 61 § 3 P.p.s.a., brak możliwości wstrzymania wykonania aktu z urzędu przez sąd. Wstrzymanie wykonania uwarunkowane jest złożeniem przez skarżącego wniosku w tym zakresie.
Po tych wstępnych uwagach rozważyć można kontrowersyjne, także w niniejszej sprawie, zagadnienie aktywności sądu, rozpatrującego wniosek o wstrzymanie wykonania aktu. Przypomnieć warto, iż ukształtowały się dotychczas, w tej kwestii, w zasadzie dwa stanowiska. Pierwsze z nich sprowadza się do oceny o braku możliwości merytorycznego rozpoznania przez sąd wniosku niezawierającego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04, niepublikowane; Bogusław Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Kantor Wydawniczy Zakamycze, Kraków 2005, s. 168). Pogląd drugi wyraża się w tym, iż wniosek o wstrzymanie wykonania aktu tylko częściowo oparty jest na zasadzie skargowości. Zasada ta obowiązuje tylko w zakresie wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu.
W rezultacie sąd ma obowiązek uwzględniać z urzędu okoliczności decydujące o wstrzymaniu bądź odmowie wstrzymania wykonania aktu (por. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 155/05, niepublikowane, treść zawarta w Orzecznictwie w Sprawach Samorządowych 2005/3/72; Mariusz Bogusz, glosa do w/w postanowienia NSA z dnia 31 marca 2005 r., Gdańskie Studia Prawnicze – Przegląd Orzecznictwa 2006/1/1).
Naczelny Sad Administracyjny w niniejszej sprawie opowiada się za tym drugim stanowiskiem. Obowiązek kierowania się zasadą skargowości kończy się na etapie wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania. Na etapie rozpoznawania wniosku Sąd winien brać pod rozwagę również i te okoliczności, które nie zostały powołane przez skarżącego. Ustawodawca nie uzależnił możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu od wykazania przez stronę, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W treści art. 61 § 3 P.p.s.a. nie zawarto wyrażenia "jeżeli strona wykaże" bądź wyrażenia podobnego do tego, jakim ustawodawca posłużył się np. w art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. Wypowiedź ustawodawcy zawarta w art. 61 § 3 P.p.s.a. rozpoczyna się od uzależnienia podjęcia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności od złożenia wniosku przez skarżącego.
Z obowiązku złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności nie można jednak, jak już wyżej wskazano, wyprowadzać tezy o pełnym obowiązywaniu zasady skargowości w postępowaniu o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności.
Prawidłowość takiej wykładni art. 61 § 3 P.p.s.a. potwierdzają pozostałe człony tego artykułu. Warto zwrócić uwagę na art. 61 § 4 P.p.s.a., który pozwala zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności postanowienie w sprawie wstrzymania aktu lub czynności. Wniosek, jaki płynie z tego przepisu, jest taki, że Sąd ma obowiązek uwzględniać z urzędu, a więc i bez wniosków strony, okoliczności decydujące o wstrzymaniu bądź odmowie wstrzymania wykonania aktu lub czynności zaskarżonych do Sądu. Skoro w toku postępowania Sąd ma z urzędu brać pod uwagę te okoliczności, to ten sam obowiązek ciąży na sądzie każdorazowo przy rozpoznawaniu wniosku o wstrzymanie wykonania aktu (patrz: uzasadnienie w/w postanowienia NSA z dnia 31 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 155/05).
Uwagi te odnoszą się w szczególności do postępowania o wstrzymanie wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego. Rozbiórka obiektu budowlanego, z samej istoty tej czynności, może wywołać niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 28 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 276/05, niepublikowane).
Ograniczenie się przez Sąd I instancji do odnotowania braku uzasadnienia wniosku stanowiło, w tej sytuacji, naruszenie przepisu art. 61 § 3 P.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wobec powyższego należało, na mocy art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec jak w sentencji.