Uzasadnienie
Postanowieniem z 26 maja 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 831/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Y. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano na treść art. 331 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2016 r., poz. 1990 z późn. zm.) zgodnie z którym, w przypadku gdy cudzoziemiec złożył skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wraz z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania, termin dobrowolnego powrotu lub termin przymusowego wykonania tej decyzji z mocy prawa przedłuża się do dnia wydania przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia w sprawie tego wniosku. Z powyższego przepisu wynika zatem, że cudzoziemiec nie może być zmuszony do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do czasu orzeczenia przez sąd administracyjny o wstrzymaniu bądź odmowie wstrzymania wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Celem ustawodawcy nie było natomiast zobligowanie sądu do wydania orzeczenia o wstrzymaniu każdej decyzji zobowiązującej do powrotu.
Powyższe oznacza, że wniosek o wstrzymanie wykonania takiej decyzji powinien zostać rozpoznany przy uwzględnieniu ogólnych zasad dotyczących oceny wniosków o wstrzymanie wykonania wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a. Gdyby bowiem racjonalny ustawodawca miał na celu obligatoryjne wstrzymywanie decyzji wydanych w sprawie zobowiązania do powrotu, uwzględniłby to poprzez sformułowanie odpowiedniego przepisu w ustawie o cudzoziemcach. Taka sytuacja ma np. miejsce w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r., poz. 2147 z późn. zm., dalej "u.g.n."). W art. 9 zd. 2 u.g.n. wskazano bowiem wprost, że w przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego [...] organ, który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie.
Orzekając o wstrzymaniu lub odmowie wstrzymania zaskarżonego aktu Sąd ocenia czy w sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 - dalej p.p.s.a.). Ocena ta jest możliwa i w dużym stopniu zależy od argumentacji przedstawionej we wniosku złożonym przez stronę. Oznacza to, że wniosek powinien być wnikliwie uzasadniony. Konieczna jest spójna argumentacja, poparta faktami oraz odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Nieodzowne jest w jej ramach wykazanie zaistnienia jednej z przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Brak jakiegokolwiek uzasadnienia wniosku uniemożliwia Sądowi ocenę czy przesłanki te w sprawie zachodzą.
Oceniając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu pod kątem przesłanek wstrzymania wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a., Sąd wskazał, że skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika ograniczył się jedynie do sformułowania samego wniosku. Nie wyjaśnił na czym trudna do odwrócenia szkoda miałaby polegać i w czym miałyby wyrażać się trudne do odwrócenia skutki. Sąd nie może domyślać się powodów, dla których skarżący wnosi o wstrzymanie wykonania decyzji. Sąd zauważył, że chociaż w art. 61 § 3 p.p.s.a. mowa jest jedynie o uprawdopodobnieniu okoliczności wymienionych w tym przepisie, nie oznacza to, że samo przekonanie strony skarżącej, iż wykonanie decyzji wywoła szczególnie niekorzystne konsekwencje, jest wystarczające do tego, aby wniosek został uwzględniony. Twierdzenia strony odnoszące się do przesłanek wstrzymania wykonania aktu powinny być poparte argumentacją i dokumentami źródłowymi, których w niniejszej sprawie zabrakło.
W sprawie nie zaistniały również zdaniem Sądu okoliczności szczególne, które uzasadniałyby wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Podkreślono, że brak podstaw do swoistego automatyzmu w uwzględnieniu wniosków o wstrzymanie wykonania decyzji zobowiązujących do powrotu wynika również z analizy orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Y. M., zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji pomimo istnienia przesłanek wstrzymania jej wykonania, które to naruszenie miało wpływ na treść zakarżonego postanowienia.
Wskazując na powyższe, wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Pozostawienie skarżącemu inicjatywy we wszczęciu postępowania w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu pociąga za sobą konsekwencje nie tylko w postaci konieczności złożenia wniosku w tym przedmiocie, ale również wykazania w nim, że ryzyko, o którym wspomina art. 61 § 3 p.p.s.a., rzeczywiście zaistnieje w przypadku wykonania zaskarżonego aktu przed rozpoznaniem przez sąd skargi na ten akt. Konieczności takiej nie znoszą nawet ewentualne negatywne konsekwencje związane z brakiem zastosowania ochrony tymczasowej przez sąd. Ciężar dowodu w zakresie wykazania wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa bowiem na wnioskodawcy.
Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Powinno wskazywać na konkretne okoliczności powodujące, że wykonanie aktu lub czynności będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej spowoduje w stosunku do wnioskodawcy wystąpienie jednej lub obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. – znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Z przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. nie można wyprowadzić obowiązku sądu administracyjnego samodzielnego poszukiwania powodów, od których ustawa uzależnia wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w tym również decyzji w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu.
W niniejszej sprawie skarżący ograniczył się do zawarcia w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie określił jednak żadnych skutków, które w stosunku do niego może pociągać za sobą brak udzielenia ochrony tymczasowej, co uniemożliwiło sądowi pozytywne rozpoznanie wniosku. Skarżący nie wyjaśnił, jak w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. w jego indywidualnej sytuacji rysować się będą niebezpieczeństwa związane z wykonaniem decyzji z [...] stycznia 2017 r. przed rozpoznaniem skargi przez sąd. Na etapie badania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu sąd nie ocenia merytorycznie zarzutów skargi, zatem argumentacja w nich zawarta nie może stanowić podstawy oceny wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Stanowisko wnioskodawcy dotyczące meritum sprawy, która będzie dopiero rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie może zatem stanowić uzasadnienia wniosku złożonego w przedmiotowej sprawie w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. z uwagi na odmienność przesłanek warunkujących uwzględnienie takiego wniosku przez sąd administracyjny.
Nawet jednak gdyby sąd podjął z urzędu działania w kierunku ustalenia przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej mając na uwadze zarzuty skargi, nie można dopatrzeć się w nich argumentacji uzasadniającej zastosowanie art. 61 § 3 p.p.s.a.
Brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie doprowadzi do naruszenia prawa skarżącego do sądu, bowiem w toku postępowania przed Sądem I instancji będzie on reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Charakter postępowania przed sądem administracyjnym, w toku którego sąd nie prowadzi postępowania dowodowego z wyłączeniem szczególnej sytuacji określonej przepisem art. 106 § 3 p.p.s.a., wyklucza naruszenie uzasadnionych interesów skarżącego.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.