Uzasadnienie
B. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza M. z dnia [...] czerwca 2015 r., ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji obejmującej rozbudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego przy ul. B. [...] w M., działka nr [...].
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wezwaniem z dnia 24 czerwca 2016 r. zobowiązano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie ośmiu odpisów podpisanej skargi lub jej uwierzytelnionych kopii, celem doręczenia uczestnikom postępowania, w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Ponadto odrębnym zarządzeniem z dnia 24 czerwca 2016 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 500 zł wraz z pouczeniem, że niewykonanie zobowiązania w terminie siedmiodniowym spowoduje odrzucenie skargi.
Powyższe wezwania skarżący odebrał w dniu 8 lipca 2016 r. W zakreślonym terminie B. N. uiścił wymagany wpis od skargi, natomiast odnośnie zobowiązania w części dotyczącej nadesłania odpisów skargi, oświadczył, iż "drogą pocztową rozesłał do zainteresowanych stron materiały dotyczące tej sprawy wraz z podaniem sygn. akt oraz adresu siedziby Sądu". Do pisma skarżący dołączył kserokopie potwierdzeń nadania przedmiotowych przesyłek.
Postanowieniem z dnia 29 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 695/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę B. N. i zwrócił mu uiszczony wpis od skargi.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd stwierdził, że w świetle akt niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że skarżący nie wypełnił obowiązku wynikającego z art. 47 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i nie nadesłał do Sądu żądanych odpisów skargi. W wezwaniu dokładnie określono braki formalne, sposób i termin ich usunięcia oraz konsekwencje jego niewykonania. Nie można zatem uznać za jego wykonanie przesłanie przez skarżącego stronom postępowania materiałów skargi, skoro z treści wezwania Sądu jednoznacznie wynikało, w jaki sposób należy uzupełnić braki formalne skargi. Niedołączenie przez stronę skarżącą wymaganej liczby odpisów skargi i załączników zgodnie z art. 47 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest brakiem formalnym, o którym mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez Sąd. Z powyższych względów, w ocenie Sądu, skargę B. N. należało odrzucić.
Zażaleniem B. N. zaskarżył powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie przepisów mających istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:
- 1) art. 58 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez zastosowanie błędnej wykładni, w szczególności odrzucenie skargi pomimo tego, że skarżący nadesłał przedmiotowe odpisy, jednak nie bezpośrednio do Sądu a do uczestników postępowania;
- 2) art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 47 § 1 w zw. z art. 49 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na odrzuceniu skargi z powodu nieusunięcia w zakreślonym przez Sąd terminie braku formalnego skargi (niezłożenie w zakreślonym terminie 8 odpisów skargi), mimo że brak ten - z uwagi na charakter brakujących dokumentów - nie uniemożliwiał nadania skardze biegu;
- 3) naruszenie art. 49 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego błędne zastosowanie, a to poprzez nieprecyzyjne zredagowanie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi;
- 4) art. 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niezastosowanie, przejawiające się w nieudzieleniu wskazówek co do czynności polegającej na uzupełnieniu braków formalnych, a to w szczególności przez nie ponowienie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, uwzględniając fakt, iż skarżący odpowiedział na pierwsze wezwanie Sądu, jednak w sposób dla Sądu niezadowalający;
- 5) art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 oraz art. 78 Konstytucji poprzez odrzucenie skargi i zamknięcie skarżącemu drogi do merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez niezawisły sąd, w sytuacji, gdy nie zachodziły ku temu przesłanki.
Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Z treści art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718, dalej: p.p.s.a.) wynika, że skarga powinna odpowiadać wszelkim wymaganiom jakie muszą spełniać pisma w postępowaniu sądowym, a zatem winna spełniać określone warunki formalne, które wymienia w sposób wyczerpujący przepis art. 46 p.p.s.a. Oprócz wymagań wskazanych w tym przepisie, stanowiących o kompletności pisma, przepis art. 47 § 1 p.p.s.a przewiduje, że do pisma należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że na równi z wymogami pisma, o których mowa w art. 46 p.p.s.a. należy traktować wymogi z art. 47 p.p.s.a. (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego; wyd. CH Beck, Warszawa 2015, s. 271-272).
Jak wynika z akt sprawy, na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia, poprzez nadesłanie 8 odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych. Wezwanie to zostało odebrane w dniu 8 lipca 2016 r. lecz powyższy brak formalny nie został przez skarżącego uzupełniony w wyznaczonym do tego terminie. Nie można bowiem uznać samodzielnego rozesłania przez skarżącego uczestnikom postępowania odpisów skargi za wykonanie zarządzenia wzywającego go do nadesłania tych odpisów Sądowi. Słusznie w tych okolicznościach Sąd I instancji odrzucił skargę w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Za nieznajdujący oparcia w aktach sprawy należy także uznać zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez nieprecyzyjne zredagowanie wezwania, a także naruszenia art. 6 p.p.s.a. przejawiającego się w nieudzieleniu wskazówek co do czynności polegającej na uzupełnieniu braków formalnych. Z treści zarządzenia Przewodniczącego Wydziału wzywającego do uzupełniania braków skargi poprzez nadesłanie jej odpisów jednoznacznie wynikało, że odpisy te należy przesłać do Sądu oraz jakie będą konsekwencje niewykonania tego wezwania. Zarządzenie to nie zawierało żadnej informacji, a nawet sugestii, że strona sama powinna odpisy skargi przesłać bezpośrednio uczestnikom postępowania. Nie ma ponadto żadnych podstaw do ponawiania takiego wezwania w przypadku jego błędnego zrozumienia przez stronę, poza przypadkiem, gdy wezwanie nie było precyzyjne, co jednak nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie.
Mając na uwadze podniesiony w zażaleniu zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 47 § 1 w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. oraz powołanie się przy tym przez stronę na fakt, że sąd jest władny wykonać dodatkowe kopie pisma we własnym zakresie należy podkreślić, jak to uczynił Sąd I instancji, że problem braku formalnego w postaci nieprzedłożenia odpisów wnoszonych do sądów administracyjnych pism procesowych był przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, w której – koncentrując się na braku przedłożenia odpisów skargi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym – stwierdzono, że "niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd".
Wskazana uchwała w swojej sentencji zawiera wykładnię art. 49 § 1 i art. 47 § 1 p.p.s.a., która znajduje zastosowanie także w rozpoznawanej sprawie, w myśl której nieprzedłożenie wymaganych przez art. 47 § 1 p.p.s.a. odpisów wniesionego pisma (m.in. skargi) jest brakiem istotnym, tj. takim, który uniemożliwia nadanie danemu pismu dalszego prawidłowego biegu.
Zgodzić należy się ponadto z wyrażonym w ww. uchwale stanowiskiem, że obowiązek dopełnienia wymagań formalnych przez stronę, które nie są nadmierne i służą celom postępowania sądowego, nie może być postrzegany jako ograniczenie prawa do sądu. Jak wskazał poszerzony skład Naczelnego Sądu Administracyjnego, "Sądy administracyjne orzekają na podstawie procedury, w obrębie której toczy się postępowanie, z wykorzystaniem instrumentów będących w ich dyspozycji oraz przysługujących im kompetencji. Okoliczność, że w ramach tych kompetencji ustawodawca przewidział m.in. rozwiązania określone w art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 57 § 1 zd. 1 i art. 47 § 1 p.p.s.a., skutkujące w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi jej odrzuceniem, nie stanowi przecież o niekonstytucyjności wskazanych przepisów. W związku z tą jednoznaczną regulacją ustawową nie sposób przyjąć, że narusza ona prawo obywatela do sądu.
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zamyka drogi sądowej do dochodzenia naruszonych praw i wolności jednostki (art. 77 ust. 2 Konstytucji RP), lecz umożliwia każdemu obywatelowi skorzystanie z tego prawa w ramach określonej procedury."
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.