Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - p.p.s.a., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2017 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podkreślił, że wniosek nie został w żaden sposób uzasadniony. Ponadto, powołane w skardze zarzuty dotyczące zaskarżonej decyzji nie mogły, w ocenie Sądu, stanowić uzasadnienia dla ww. wniosku, gdyż ochrona tymczasowa jest odrębną instytucją od kontroli legalności aktu wydanego przez organ administracji. Sąd I instancji zaznaczył, że samo złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie może stanowić wystarczającego uzasadnienia do wstrzymania jego wykonania.
Zażalenie na powyższe postanowienia wniosła C. P., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a oraz art. 881 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. 2017 r. poz. 1121) poprzez niedostrzeżenie faktu zagrożenia powodziowego wywołanego realizacją zaskarżonej decyzji. Skarżąca podniosła, że sąd administracyjny, niejako "z urzędu", powinien rozważyć również okoliczności, które wynikają z akt sprawy a nie zostały podniesione w treści wniosku. W ocenie skarżącej całkowity ciężar dowodu jaki spoczywa na stronie stawia w gorszej sytuacji osoby działające bez profesjonalnego pełnomocnika, gdyż nie są one w stanie w sposób przekonujący wskazać sądowi prawdopodobieństwa wystąpienia znaczącej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wstrzymanie może dotyczyć także wszystkich aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
W orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że to na stronie skarżącej ciąży obowiązek udowodnienia, że w sprawie w której domaga się wstrzymania wykonania danego aktu występują przesłanki wynikające z art. 61 § 3 p.p.s.a. Należy jednak pamiętać, że w pewnych szczególnych sytuacjach dopuszczalne będzie uwzględnienie wniosku niezawierającego dodatkowej argumentacji wnioskodawcy (por. post. NSA z 10 marca 2008 r. II OZ 202/08, Legalis).
Strona skarżąca ma zatem rację, że Sąd w niniejszej sprawie, nie oceniając oczywiście merytorycznie zaskarżonego aktu, na etapie postępowania w sprawie ochrony tymczasowej, powinien wziąć pod uwagę charakter sprawy i ocenić wniosek w świetle argumentacji skarżącej zawartej w skardze. Po pierwsze powinien to być fakt, że konstrukcja, której dotyczy wniosek służy do ochrony przed powodzią, co samo w sobie wskazuje na istnienie znacznej szkody w przypadku wykonania decyzji o rozbiórce. Ponadto rozbiórka obiektu budowlanego, czy jego części przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny z reguły łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z tego powodu, że w razie uwzględnienia skargi może okazać się, że decyzja o nakazie rozbiórki była wadliwa, a wobec tego może powstać kwestia powrotu do stanu, który istniał przed wykonaniem tej decyzji.
Rozbiórka obiektu przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd może sprawić, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej, udzielona właścicielowi obiektu ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna. Celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest natomiast ukształtowanie stosunków do czasu prawomocnego rozpoznania skargi, w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom (zob. postanowienie NSA z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 476/11 oraz postanowienie o sygn. akt II OSK 1446/14). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.