Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 lipca 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 866/06 odmówił K. C. przyznania prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Komendanta Głównego Policji w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni sportowej i gazowej.
W zażaleniu na to postanowienie skarżący wskazał, iż żyje z żoną "na krawędzi bytu biologicznego i z naruszeniem egzystencji życiowych", nie może podjąć pracy z uwagi na inwalidztwo II grupy oraz że poniósł znaczne koszty w innych sprawach sądowych. W związku z tym "rezygnuje z adwokata" i prosi o zwolnienie od uiszczenia wpisu.
W odpowiedzi na zażalenie Komendant Główny Policji wniósł o jego oddalenie. Jednocześnie organ ten zauważył, iż celem strony jest zachowanie prawa do posiadania broni oraz uzyskanie pozwolenia na kolejne jednostki broni. Zdaniem Komendanta Głównego Policji wiąże się to nieodłącznie z niemałymi kosztami, co wskazuje, że sytuacja materialna i finansowa skarżącego pozwala na uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 200 zł. Według organu trudno sobie wyobrazić, aby osobę według zażalenia "żyjącą na krawędzi bytu biologicznego i z naruszeniem egzystencji życiowych" stać było na tak kosztowne hobby, jak uprawianie strzelectwa sportowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w świetle art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie.
Należy przy tym zauważyć, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, stanowiącą odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Może być więc przyznawane na wniosek osób bardzo ubogich (np. bezrobotnych bez prawa do zasiłku), znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych.
Analizując sytuacje życiową skarżącego należy uznać, iż ze złożonego przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynika, że jest on osobą niezamożną - jego rodzina składa się bowiem jedynie z dwóch osób (skarżącego i małżonki, ale uwzględniono tu także alimenty na rzecz byłej małżonki w kwocie 400 zł miesięczne) i na utrzymanie miesięcznie osiąga dochody w kwocie 1826, 80 zł. Ponadto skarżący posiada dom (100 m2) i samochód. Należy też wziąć pod uwagę, iż przedmiot postępowania administracyjnego wiąże się z zachowaniem przez skarżącego prawa do posiadania broni oraz uzyskaniem przez niego pozwolenia na kolejne jednostki broni m.in. w celu uprawiania kosztownego hobby – strzelectwa sportowego.
W uznaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe okoliczności nie stanowią podstawy do przyznania prawa pomocy. Zauważyć bowiem należy, że skarżący i jego rodzina posiadają stałe dochody i niemały majątek, nie są więc osobami, którym brak środków na pokrycie kosztów postępowania. Słusznie więc orzekł Sąd I instancji, że wysokość tych dochodów nie stanowi podstawy do zwolnienia skarżącego od konieczności uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Poniesienie pełnych kosztów postępowania w tej wysokości nie stanowiłby również uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny.
Nadto należy zwrócić uwagę na fakt, że skarżący planuje uprawianie kosztownego hobby – strzelectwa sportowego, co sugeruje, że posiada on lub zna źródło pozyskania środków na ten cel. Wskazywany przez skarżącego w toku postępowania fakt korzystania z kredytu oraz obciążenia debetem rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego sugeruje, że po pierwsze czuje się on osobą zdolną do spłaty tych obciążeń, a po drugie również w ocenie banku posiada zdolność kredytową. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarżący będzie w stanie także pozyskać środki na pokrycie kosztów postępowania.
Zauważyć tu należy, że dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Oznacza to, że w ramach planowania wydatków skarżący, przewidując możliwość dochodzenia swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego i dokonać stosownych oszczędności. Nie można zgodzić się z sytuacją, w której strona planująca uprawianie kosztownego hobby - strzelectwa sportowego miałaby być zwolniona od konieczności poniesienia kosztów postępowania dotyczącego wydania zgody na przystąpienie do realizacji tego zamierzenia.
W tym stanie rzeczy zaskarżane postanowienie należy uznać za zgodne z przepisami prawa, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 197 w zw. z art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.