Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pozostawił bez rozpoznania wniosek Stowarzyszenia "[...]" o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi tego podmiotu na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 22 kwietnia 2005 r., znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd wskazał, że w związku ze złożonym przez Stowarzyszenie w dniu 21 marca 2006 r. wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, w dniu 7 kwietnia 2006 r. przesłano stronie skarżącej urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w celu jego wypełnienia, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. Formularz został doręczony stronie w dniu 11 kwietnia 2006 r. Ponieważ Stowarzyszenie nie złożyło ww. formularza w wymaganym terminie, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 5 maja 2005 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy pozostawiono bez rozpoznania. Stowarzyszenie złożyło sprzeciw od powyższego zarządzenia, zatem stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), utraciło ono moc.
Sąd stwierdził, że pomimo wezwania Stowarzyszenia do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie wypełnionego formularza tego wniosku, Stowarzyszenie nie uzupełniło w/w braków, zatem na podstawie art. 257 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pozostawiono wniosek bez rozpoznania.
Stowarzyszenie wniosło zażalenie na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu zażalenia powołano się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2005 r., sygn. akt II OZ 825/05), w którym Sąd ten uchylając zaskarżone postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego stwierdził, że wymaga wyjaśnienia, czy skarżące Stowarzyszenie jest organizacją pożytku publicznego i jako takie może korzystać ze zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania przed sądami administracyjnymi. W oparciu o powołane orzeczenie w zażaleniu wywiedziono, że art. 24 ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie nie wskazuje na stan majątkowy organizacji, jako warunek zwolnienia od kosztów postępowania. Zdaniem Stowarzyszenia, skoro przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nie regulują zwolnień organizacji pożytku publicznego od kosztów postępowania to pierwszeństwo powinien mieć przepis art. 24 ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie.
Ponadto, w zażaleniu powołano się na Konwencję z Aarhus normującą dostęp do dochodzenia sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska i likwidowanie barier finansowych w społecznej kontroli nad ochroną środowiska.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma uzasadnionych podstaw. Stosownie do art. 252 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Zgodnie natomiast z art. 257 powołanej ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. W niniejszej sprawie, pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie urzędowego formularza, skarżące Stowarzyszenie formularza takiego nie złożyło. Wobec tego, stosownie do powołanych przepisów zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Dodać należy, że strona skarżąca błędnie wywodzi swoje uprawnienie do zwolnienia od kosztów sądowych z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie. W myśl bowiem powołanego przepisu zwolnienie takie przysługuje organizacjom pożytku publicznego tylko wówczas, gdy przepisy odrębne dotyczące postępowań, w których opłaty sądowe są pobierane, takie zwolnienie przewidują. Natomiast przepisy regulujące postępowanie przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości zwolnienia organizacji pożytku publicznego od opłat sądowych. Przepis art. 239 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który określa zamknięty katalog uprawnionych do zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania sądowego z mocy ustawy, nie wymienia organizacji pożytku publicznego jako podmiotu zwolnionego od kosztów sądowych. Przepis art. 240 ustawy przewiduje wprawdzie możliwość zwolnienia, w drodze rozporządzenia Rady Ministrów, organizacji społecznych z obowiązku uiszczenia wpisu w sprawach związanych z działalnością naukową, oświatową, kulturalną, dobroczynną oraz z zakresu pomocy i opieki społecznej, jednak dotychczas rozporządzenie takie nie zostało wydane.
W związku z powyższym Stowarzyszenie może ubiegać się w postępowaniu przed sądami administracyjnymi o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów na zasadach ogólnych. Zaś warunkiem przyznania prawa pomocy w przypadku osoby prawnej jest wykazanie we wniosku złożonym na urzędowym formularzu sytuacji wypełniającej przesłanki określone w art. 246 § 2 ustawy. Mając zatem na uwadze, że Stowarzyszenie nie złożyło wniosku w wymaganej przepisami formie, zasadne było pozostawienie go bez rozpoznania.
Z tego względu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.