Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 4 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Wr 99/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę J. K. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] grudnia 2015 r., Nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej dotyczącej nakazu rozbiórki z powodu nieopłacenia wpisu od skargi. Postanowienie to doręczono skarżącemu w dniu 12 maja 2016 r.
W piśmie z dnia 19 maja 2016 r. zatytułowanym "Zażalenie" skarżący zawarł wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wpisu od odrzuconej. Pismo to zostało przez Sąd zakwalifikowane, jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia opłaty od odrzuconej skargi Wraz z wnioskiem skarżący przedłożył egzemplarz skargi oraz dowód uiszczenia wpisu. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu skarżący wskazał, że przyczyną uchybienia w sprawie, skutkującego brakiem wniesienia opłaty, było leczenie rehabilitacyjne jego matki po skomplikowanym złamaniu nogi, w ośrodku rehabilitacyjnym w C. W okresie od 4 marca 2016 r. do 6 maja 2016 r. była ona na rehabilitacji.
Skarżący podał, że matka jest osobą w starszym wieku, ma 72 lata. Z uwagi na jej wiek i silną więź emocjonalną, skarżący często bywał u niej w trakcie rehabilitacji. Skarżący zobowiązał się również, że niezwłocznie - po uzyskaniu kopi skierowania na leczenie matki, prześle ją do Sądu, jako dowód w sprawie, uprawdopodobniając tym samym swoje pobyty u matki. Skarżący przekonywał, że troska o stan zdrowia matki miała wpływ na jego sprawy zawodowe i osobiste wynikiem czego było uchybienie w sprawie wniesienia opłaty od skargi. Skarżący wskazał, że termin doręczenia postanowienia Sądu z dnia 4 maja 2016 r., o odrzuceniu jego skargi, jest dniem, w którym dowiedział się o uchybieniu terminu, zatem jest to również data ustania przyczyny uchybienia terminu.
Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2016 r. WSA we Wrocławiu oddalił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu, uznając w oparciu o art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; zwanej dalej P.p.s.a.), że nie wykazał on braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia wpisu od skargi.
Sąd zauważył, że skarżący wbrew zobowiązaniu złożonemu we wniosku, a później również na wezwanie Sądu, doręczone mu w dniu 7 lipca 2016 r., nie przedstawił dokumentacji, potwierdzającej przedstawione we wniosku okoliczności związane z rehabilitacją matki. Skarżący nie dał więc szansy Sądowi, aby w sposób dla niego korzystny, rozpoznać wniosek. Pomimo wezwania Sądu, nie przedłożył żadnego zaświadczenia lekarskiego, ani innego dokumentu wskazującego na wystąpienie opisywanych we wniosku problemów zdrowotnych matki, a które uniemożliwiłyby dokonanie czynności w terminie.
Sąd odnosząc się do utrwalonego poglądu orzecznictwa wskazał, że sam fakt choroby osoby bliskiej nie jest wystarczającym uprawdopodobnieniem braku winy w uchybieniu terminu. Istotne jest bowiem, czy okoliczność ta była - dla zachowania terminu - nie do przezwyciężenia i czy strona dołożyła wysiłku by przeszkoda ta nie doprowadziła do naruszenia terminu.
Sąd stwierdził, że skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił, iż w okresie, w którym biegł termin do uiszczenia wpisu od skargi, zaistniały okoliczności uniemożliwiające skarżącemu terminowe jego uiszczenie. Sąd zauważył, że skarżący był w stanie uiścić wpis od drugiej skargi w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 100/16.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący. Przywołał ponownie okoliczność pobytu u swojej matki w ośrodku rehabilitacyjnym w Częstochowie w ostatnim dniu terminu wyznaczonego dla uiszczenia wpisu od skargi. Przyznał, że nie przedłożył kopii dowodu skierowania na rehabilitację matki w Sądzie bowiem uzyskanie tego dokumentu wiązałoby się z wyjaśnieniem spraw prowadzonej przez niego Spółki oraz okoliczności toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zwrócił uwagę, że udzielenie informacji w tym zakresie mogłoby się okazać zbyt stresujące dla starszej Pani, jaką jest jego matka, i znacznie rzutować na jej zdrowie. Kolejny raz oświadczył, że w terminie do dokonania wpisu od skargi przebywał u matki w ośrodku rehabilitacyjnym w C., oraz że jest z matką związany emocjonalnie. Stwierdził, iż ze względu na stan zdrowia matki nie jest możliwe uzyskanie kopii skierowania na leczenie, czego wcześniej nie mógł przewidzieć. Uznał, że uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia wpisu od skargi a nadto już dawno dokonał wpłaty 100 zł tytułem zaległego wpisu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W przepisie art. 86 § 1 P.p.s.a. nie określono kryteriów, według których należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z dnia 22 lipca 1999 r. o sygn. akt I PKW 273/99, publik. OSNAP z 2000 r. nr 20, poz. 757).
Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą.
Z powyższego wynika, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu (B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2011, komentarz do art. 87, teza 8).
Zdaniem NSA, słusznie zauważył Sąd I instancji, że okoliczność przebywania matki skarżącego na rehabilitacji w ośrodku w C. nie jest wydarzeniem, które ze swej istoty uniemożliwia dokonanie wpisu od skargi w sytuacji kiedy skarżący osobiście odebrał wezwanie w tym zakresie. Abstrahując od tego czy skarżący uprawdopodobnił stosownym zaświadczeniem lekarskim, skierowaniem czy innym dokumentem fakt przebywania matki we wskazanym okresie na leczeniu czy też zaniechał tego obowiązku uznać należy, że okoliczność ta sama w sobie nie uzasadnia twierdzenia skarżącego o braku winy w uchybieniu terminowi. Przy dołożeniu należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw skarżący mimo sprawowania opieki nad matką i konieczności jej odwiedzin w ośrodku poza miejscem zamieszkania i prowadzenia działalności gospodarczej mógł sam dokonać przelewu kwoty wpisu na konto bankowe albo zlecić tę czynność innej osobie w jego imieniu.
W obecnych realiach prowadzenia działalności gospodarczej, informatyzacji dostępu do systemów bankowych, możliwości dokonania opłat na poczcie nawet będąc w C. skarżący mógł uiścić stosowny wpis w terminie. Zatem o ile przyznać można, że ze względów osobistych pobyt matki skarżącego na rehabilitacji mógł być dla niego emocjonalnie trudnym wydarzeniem, to okoliczność ta obiektywnie rzecz biorąc nie stanowi zdarzenia, które uniemożliwia dokonania przelewu środków pieniężnych na wskazane konto. Przy właściwej organizacji obowiązków zawodowych i osobistych, przy dołożeniu zwykłej staranności i przy użyciu wszelkich dostępnych środków możliwe było dochowanie terminu do uiszczenia wpisu od skargi.
Wobec tego twierdzenia skarżącego o tym, że z powodu rehabilitacji matki nie był w stanie dochować terminu należy uznać za niezasadne. Odpada więc podstawa do uwzględnienia jego wniosku w tym zakresie. W okolicznościach niniejszej sprawy ewidentnie przyczyną uchybienia terminu było zaniedbanie skarżącego co wyklucza twierdzenie o braku jego winy. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie było istotne ustalenie czy faktycznie skarżący przebywał w okresie wyznaczonym do uiszczenia wpisu od skargi w C. w ośrodku rehabilitacji. Także ustalenie powodów niedostarczenia potwierdzenia pobytu w tym ośrodku nie wpływa na prawidłowość rozstrzygnięcia Sądu I instancji.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.