Uzasadnienie
Postanowieniem z 17 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił M.W. (dalej jako "skarżąca") przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z [...] stycznia 2014 r. w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie warunków zabudowy.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że jak wynika z wniosku, skarżąca posiada mieszkanie o powierzchni 31,7 m2 i gospodarstwo rolne o powierzchni 7,51 ha. Skarżąca oświadczyła, że nie osiąga żadnych dochodów. Ponadto skarżąca oświadczyła, że prowadzone przez nią ekologiczne gospodarstwo rolne nie przynosi zysków, ponieważ od 2009 r. jest zalewane. Skarżąca nie posiada samochodu ani środków na rachunkach bankowych, gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie. Skarżąca zalega z opłatami, straty spowodowane nieudanymi uprawami rolnymi pokrywa pożyczkami od osób prywatnych, co skutkuje powstaniem zadłużenia, na spłatę którego przeznacza przychody z dopłat dla rolników. W kwietniu 2014 r. została jej wypłacona dopłata obszarowa do gospodarstwa rolnego za 2013 r. w wysokości 6965,89 zł, którą w całości przeznaczyła na spłatę zadłużeń.
Skarżąca przedstawiła szereg dokumentów, w tym zaświadczenie z Banku Zachodniego WBK S.A. z 7 sierpnia 2014 r. (brak operacji od 15 kwietnia 2014 r. i zerowe saldo), zaświadczenie z KRUS z 15 lipca 2014 r. (zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne), kopie rachunków za media, wezwanie komornicze do zapłaty z 26 maja 2014 r. oraz oświadczenie, z którego wynika, że skarżąca nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej i w konsekwencji nie osiąga z tego tytułu żadnych dochodów. Ponadto skarżąca oświadczyła, że na rachunkach bankowych w mBanku nie były wykonywane żadne operacje od kwietnia 2013 r. i saldo wynosi zero. Skarżąca nie przedłożyła zaświadczenia z banku, ponieważ bank zażądał prowizji w wysokości 100 zł. Dołączyła ponadto decyzję w sprawie podatku rolnego za 2014 r.
Następnie skarżąca załączyła dodatkowo zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego z 20 sierpnia 2014 r., kopie tytułów wykonawczych z 7 kwietnia 2014 r. oraz 8 sierpnia 2014 r., a także zaświadczenie, że na rachunkach bankowych w mBanku nie były wykonywane żadne operacje od kwietnia 2013 r.
Ponadto do sprzeciwu skarżąca dołączyła zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego z 20 sierpnia 2014 r. na kwotę 132,16 zł.; kopie tytułów wykonawczych z 7 kwietnia 2014 r. oraz z 8 sierpnia 2014 r., jak również zaświadczenie z mBanku że na rachunkach bankowych w okresie od 1 kwietnia 2013 r. do 9 października 2014 r. nie były wykonywane żadne operacje i salda są zerowe.
Odmawiając przyznania prawa pomocy Sąd I instancji wskazał, że przedłożone dokumenty i oświadczenia okazały się niewystarczające do dokonania pełnej oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej. Skarżąca nie przedłożyła wszystkich dokumentów, do których nadesłania została zobowiązana przez referendarza sądowego. W ocenie Sądu I instancji, sytuacja majątkowa skarżącej nasuwa szereg wątpliwości. Skarżąca nie wyjaśniła kwestii dochodów z gospodarstwa rolnego i upraw jakie prowadzi. Sąd I instancji nie dał wiary oświadczeniu skarżącej, ponieważ otrzymywanie dopłat obszarowych wskazuje, że skarżąca uprawia ziemię. Dopłaty obszarowe przysługują do ziemi utrzymanej w dobrej kulturze agrotechnicznej, co oznacza, że taki grunt w każdej chwili może zostać włączony do produkcji rolnej, jeśli nie jest uprawiany. Prezes Agencji i Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prowadził postępowanie w kwestii areału, jaki uprawnia skarżącą do otrzymania dopłat i w swojej decyzji nie miał wątpliwości w zakresie prowadzenia upraw przez skarżącą.
Na stronie 3 decyzji z 13 marca 2014 r. organ wskazał, że "granice uprawy wykraczają poza granice działek referencyjnych zadeklarowanych we wniosku". Oznacza to, że prowadzone przez skarżącą uprawy wykraczają poza granice ewidencyjne działek. W ocenie Sądu I instancji, treść tej decyzji przeczy więc twierdzeniom skarżącej, że nie prowadzi ona gospodarstwa rolnego oraz poddaje w wątpliwość jej oświadczenie o braku dochodów z tego tytułu.
Ponadto Sąd I instancji odniósł się do oświadczenia skarżącej, że rachunki opłaca z zaciągniętych pożyczek od osób prywatnych. Skarżąca nie wyjaśniła u kogo zaciąga pożyczki, w jakiej wysokości, jakie są to kwoty na przestrzeni ostatnich trzech miesięcy. Sąd I instancji wskazał, że z akt jednej ze spraw skarżącej (I SA/Gd 1598/13) wynika, że w maju 2014 r. skarżąca ubiegając się o przyznanie prawa pomocy wskazywała na swój dług o osób prywatnych w wysokości 87.000 zł. W ocenie Sądu I instancji, poddaje to w wątpliwość oświadczenia skarżącej o źródłach finansowania jej wydatków. Zasady doświadczenia życiowego wskazują, że tej wielkości kwoty nie są pożyczane bez pisemnych umów i gwarancji spłaty. Ponadto w sprawie I SA/Gd 1359/13 skarżąca tłumaczyła opłacanie miesięcznych wydatków zaciągniętymi u osób prywatnych pożyczkami, których pomimo wezwania nie udokumentowała.
Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej jako "p.p.s.a.") wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej.
Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swoją sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności, jeśli posiada stały miesięczny dochód. Prawo pomocy jest zaś instytucją, która stanowi wyjątek od tej zasady. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji powinny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że Sąd I instancji, rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, trafnie ocenił sytuację materialną skarżącej. Ocena ta jest pełna, rzetelna, i brak jest przesłanek do ponownego jej przytaczania. W szczególności Sąd I instancji szczegółowo przedstawił stan majątkowy skarżącej oraz wątpliwości i sprzeczności, jakie wynikają ze składanych przez nią oświadczeń i dokumentów. Wyprowadzone na tej podstawie wnioski Sądu I instancji są prawidłowe. Składając zażalenie skarżąca nie podjęła próby podważenia i wyjaśnienia wątpliwości Sądu I instancji, poprzestając na ogólnych stwierdzeniach, że ocena Sądu I instancji jest błędna.
Należy więc podzielić stanowisko Sądu I instancji wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Skarżąca nie wykazała, że nie stać jej na poniesienie jakichkolwiek czy też pełnych kosztów postępowania.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
- - ---------------------- 2 1