Uzasadnienie
II OZ 1111/06 U z a s a d n i e n i e
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2006 r. sygn. akt II SA/Rz 297/06 przyznał skarżącym A. i A. małż. M. zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w 1/2 ich części a w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skarżący ubiegają się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, w związku z czym stosownie do art. 246 (1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm/, zwanej dalej "ppsa" powinni wykazać, że nie są w stanie pokryć kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Skarżący podali we wniosku, że na dochody ich gospodarstwa domowego składają się renty w kwotach 395 i 266 złotych miesięcznie oraz dodatek pielęgnacyjny w kwocie 153 złotych. A. M. jest uznana za całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji, leczy się w poradni psychiatrycznej. Na utrzymaniu skarżących pozostaje czwórka dzieci, które nie mają własnego dochodu. Jedno z dzieci ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności i od 1997 r. pozostaje na leczeniu psychiatrycznym. Dwójka dzieci studiuje w szkole wyższej, nie pobierają stypendiów. A. M. płaci alimenty w wysokości 180 zł miesięcznie na syna S. M.. Zamieszkują w domu o pow. około 100 m2, posiadają samochód marki Daewoo Lanos rocznik 1988. Ponoszą rachunki za gaz w kwocie około 120 zł raz na dwa miesiące w okresie letnim. Raz na kwartał płacą składkę ubezpieczeniową w kwocie 24 zł oraz roczną składkę ubezpieczenia nieruchomości w kwocie 240 zł.
Oceniając sytuację materialną skarżących Sąd I instancji uznał, że nie są oni w stanie ponieść pełnych kosztów związanych z wniesieniem skargi do sądu. stały dochód rodziny wynosi wprawdzie około 1094 złotych miesięcznie jednakże liczebność rodziny i związane z tym koszty jej utrzymania oraz stan zdrowia poszczególnych członków rodziny wskazuje na brak możliwości poniesienia przez skarżących pełnego wpisu sądowego.
Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący podnosząc, iż Sąd I instancj przyznając im prawo pomocy w 1/2 kosztów sądowych nie wyciągnął prawidłowych wniosków uznając, że są oni w stanie ponieść tą część kosztów sądowych, z której nie zostali zwolnieni.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący złożyli wniosek o przyznanie im prawa pomocy w zakresie częściowym - obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując we wniosku, iż nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, stosownie do przesłanki określonej w art. 246 (1 pkt 2 ppsa, a więc prawa, które służy osobom ubogim w celu zapewnienia równego traktowania obywateli w korzystaniu z prawa do sądu.
W sprawie nie jest sporne, że stan majątkowy i rodzinny skarżących uprawnia do zaliczenia do osób ubogich, którym należy prawo pomocy przyznać, sporną kwestią jest jedynie to, czy skarżący mają możliwość pokrycia kwoty 250 zł. Aktualnie bowiem obciąża ich obowiązek uiszczenia wpisu w sprawie budowlanej wynoszącego 500 zł, natomiast zwolnieniem objęto 1/2 kosztów sądowych, a więc w istocie w kwocie 250 zł wpisu sądowego. Kwestią podlegającą ocenie zatem pozostaje to, czy skarżący bez uszczerbku utrzymania siebie i rodziny mają możliwość opłacenia kwoty 250 zł, z poniesienia której nie zostali zwolnieni zaskarżonym orzeczeniem Sądu I instancji, czy też jest tak, jak twierdzi się w zażaleniu, iż faktycznie uiszczenie nawet tej kwoty przekracza możliwości finansowe strony.
Naczelny Sąd Administracyjny wyraża przekonanie, że uwzględnienie zaskarżonym postanowieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy przesądzające o tym, że skarżący mają co do zasady prawo skorzystać z dobrodziejstwa przepisu art. 246 (1 pkt 2 ppsa, z ograniczeniem tej pomocy do 1/2 kosztów sądowych a faktycznie do kwoty 250 zł, czyli połowy wpisu sądowego w sprawie budowlanej i pozostawienia ciążącego na stronie obowiązku uiszczenia kwoty 250 zł a więc pozostałej części wpisu sądowego, nie usprawiedliwiają argumenty przywołane przez Sąd I instancji, gdyż nie są adekwatne do ujawnionej w sprawie sytuacji majątkowej i rodzinnej strony, a zwłaszcza niezbyt wysokich stałych dochodów wnioskujących o przyznanie prawa pomocy przy uwzględnieniu, że ich rodzina jest stosunkowo liczna, niektórzy członkowie tej rodziny są poważnie chorzy A. M. i jeden z synów skarżących/ a więc faktu, że wnioskodawcy należą do osób ubogich. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego konsekwentne w sprawie w odniesieniu do przyjęcia, że skarżący wykazali zaistnienie przesłanki z art. 246 (1 pkt 2 ppsa jest uchylenie zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie skarżących od kosztów sądowych w całości, a nie tylko w 1/2, jak to uczynił Sąd I instancji.
Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji niniejszego postanowienia z mocy art. 185 w zw. z art. 197 (2 ppsa.